Chùa Châu Long trong ký ức của tôi

| 01/11/2015 | 0 Comments

Ngôi chùa thân yêu | Trúc Xanh++chua-Chau-Long

“Tháng Năm chưa nằm đã sáng”. Chưa nghe tiếng nhạc thể dục từ cái loa của đài truyền thanh Hà Nội mà tiếng gà của nhà ai ở phố Cửa Bắc đã gióng lên giục giã. Tiếng hô chạy bộ của bộ đội biên phòng “Một, hai, ba…bốn”cùng những bước chân rầm rập nhẹ đều gọn xa xa đầu phố rồi rõ dần khi qua của nhà tôi xuôi hướng chợ Châu Long. Đang kỳ nghỉ hè nên sáng sáng tụi nhóc chúng tôi thường đến sân chùa Châu Long để tập thể dục. Còn các anh chị thanh niên thì tập ở bãi trống gần câu lạc bộ nhà máy điện Yên Phụ, nay là khu điện biến áp.

Chánh điện chùa Châu Long hướng ra hồ Trúc Bạch, sân phía trước rộng chừng trên bốn mươi mét vuông. Phía tay phải có một khoảnh sân nữa chừng mười sáu mét vuông, cả hai sân này được bao quanh bằng bức tường lửng đến thắt lưng người lớn. Thập kỷ 1960 tụi tôi học ở trường tiểu học Việt Nam-Cu Ba,chỉ học buổi sáng được nghỉ thứ Năm. Thỉnh thoảng mấy đứa con gái rủ nhau ra sân chùa thơ thẩn bắt bướm, hái hoa cúc dại, hoa bìm bìm mọc ven hồ, có lần có cành hoa xa bức tường rào chừng sải tay với mãi không tới, tôi kiễng mãi đôi chân ngắn tủn mà chỉ đụng được đầu ngón tay, mấy bạn phải xúm lại ôm hai chân tôi nhắc người lên mới ngắt được. Có lúc còn chơi “bịt mắt bắt dê”, chơi “ô ăn quan”, chơi “lò cò”, nhảy dây. Trụ trì chùa là một sư ông nhưng mọi người quen gọi là “Sư cụ”, sau này tôi mới biết tên của Sư cụ là Thanh Yên. Sư cụ rất hiền chẳng bao giờ la mắng chúng tôi, thỉnh thoảng còn cho chúng tôi chuối, oản. Một lần Sư cụ mang cho mỗi đứa một cái oản to, mấy cái oản nhỏ, mấy quả chuối mắn vàng ựng xinh xinh mà người Nam Bộ gọi là chuối cau. Nhút nhát chúng tôi không dám nhận, vì nghĩ được nhà chùa cho chỗ để chơi đâu dám nhận quà nữa, đến khi có một bà mặc chiếc áo tứ thân màu nâu, tay xách cái giỏ mây tròn trong chùa bước ra nói: “Lộc Thánh đấy, Sư cụ cho cầm đi các cháu”thì chúng tôi mới đưa hai tay ra nhận miệng lí nhí “cám ơn ông ạ”, tai còn nghe tiếng “A Di Đà Phật”của bà mặc áo nâu không rõ là chào Sư cụ hay thay cho lời cảm ơn cho mấy đứa đang tuổi ngờ ngệch. Nhận lộc của chùa xong, chẳng đứa nào ăn ngay mà cũng chẳng nghĩ tới chơi nữa. Một cảm xúc lạ lẫm xâm chiếm tâm hồn non trẻ không biết có phải là cảm xúc thiêng liêng từ miếng lộc thánh. Bà ngoại tôi thường nói “Một miếng lộc Thánh bằng một gánh lộc trần”, bỗng đứa nào cũng hiền hẳn lên không chí chóe tranh nhau nói nữa. Từ đó, chúng tôi mỗi lần đến sân chùa chơi không hái hoa, không la hét inh ỏi như trước, chỉ mong nhìn thấy Sư cụ để chào, không bao giờ tự ý vào trong chùa vì sợ không phải phép.

Bà ngoại tôi, mợ tôi, các cậu các dì tôi thì thường xuyên vào chùa Châu Long lễ Phật. Sau này ông ngoại và bà ngoại mất, di ảnh cũng được quy vào chùa nên vào ngày cúng thất tuần, gia đình tổ chức cúng chay trong chùa. Thửa ấy cuộc sống vẫn còn thiếu thốn nên không đủ các gia vị và thực phẩm làm chay phong phú như bây giờ nhưng cỗ chay cúng ông ngoại tôi cũng đủ mười món, ai cũng khen ngon. Còn tôi thì nhớ từng món cho đến nay.

Lớn lên,tôi tham gia các hoạt động văn hóa, dân phòng, đoàn thanh niên của phường. Khi là chấp hành chi đoàn thanh niên, tôi đã tổ chức cho chi đoàn thảo luận về học tập gương đấu tranh của sinh viên Trần Văn Ơn, lần khác thảo luận về anh Nguyễn Thái Bình đều tại tiền đường của chùa. Năm 1982 tôi là ứng cử viên Hội đồng nhân dân, phường tổ chức cho tôi tiếp xúc với cử tri cũng tại phòng tả lạc viên của chùa Châu Long. Trên nửa thế kỷ qua, chùa Châu Long cũng tạo điều kiện cho Ủy ban phường làm nơi bỏ phiếu bầu cử từ cấp phường cho đến Quốc hội. Biết bao cuộc hội họp khác của chi bộ Đảng, Đoàn thanh niên, Đội thiếu niên, các tổ dân phố của phường đến sinh hoạt tại sân chùa.chua-Chau-Long-san-truoc

Suốt hai mươi ngày đêm Hà Nội đánh máy bay B 52, chùa Châu Long cũng nằm trong khu trọng điểm của máy bay oanh tạc Mỹ. Dân cư sống trong các khu phố quanh nhà máy điện Yên Phụ đều phải đi sơ tán một trăm phần trăm chỉ có lực lượng võ trang, những thành viên trong đội cảm tử của đội “Thanh niên xung phong không thoát ly”của Thành đoàn, tự vệ thành, dân phòng là ở lại bám trụ vừa chiến đấu vừa giải quyết hậu quả nếu trong khu phố có bom tàn phá. Mười hai ngày đêm ấy chùa Châu Long cũng từng oằn lên trong tiếng bom nổ, rùng mình trong tiếng đạn xé. Ngôi chùa là nhân chứng chiến tranh khi cựu phi công Mỹ John McCain nhảy dù từ máy bay phản lực F.4 xuống hồ Trúc Bạch năm 1967. Đêm 21/21/1972 bom B.52 đánh trúng nhà máy điện yên Phụ, một đoạn ống khói của nhà máy rơi trúng khu bán rau chợ Châu Long cách cổng chùa chừng vài chục mét.

Chia xa Hà Nội,xa cách chùa Châu Long gần ba mươi năm qua sống và làm việc tại TP. Hồ Chí Minh, thỉnh thoảng tôi vẫn chiêm bao thấy ngôi chùa cổ kính bên hồ Trúc Bạch, ngôi chùa đã gắn bó trọn vẹn tuổi thơ, tuổi trẻ của tôi. Gia đình tôi ở Hà Nội vẫn thường xuyên lên chùa Châu Long, mấy người trong gia đình tôi dịnh cư ở các thành phố Lubeck, Hamburg, Berlin-bên Đức mỗi khi về Việt Nam đều lên chùa Châu Long thăm và lễ Phật. Không riêng gia đình tôi, hầu hết những hộ dân sống ở phường Trúc Bạch cả ba, bốn đời từ con, cháu, nội, ngoại, dâu, rể, đến lễ viếng chùa Châu Long là trong đời mỗi người lưu giữ không ít những hình ảnh và cảm xúc với ngôi chùa này. Dù ai đi nữa mà đã là người của phường Trúc Bạch thì không thể quên ngôi chùa trong ký ức của mình và mỗi lần trở về thì không thể không viếng thăm mái chùa xưa.chua-Chau-Long-san-truoc

Ngôi chùa thiêng đã giữ cho dân phố Châu Long, chợ Châu Long yên ổn suốt mấy mươi năm, vững vàng qua những cuộc chống ngoại xâm Tàu Tưởng, Nhật, Pháp, Mỹ. Sau ngày thủ đô giải phóng, nhiều gia đình nghèo đã được chùa Châu Long cho nương náu, cất nhà ở tạm sau lưng chùa. Gọi là “tạm”nhưng họ đã sống mấy thế hệ trong đất của chùa. Vì đất nước liên tục chiến tranh loạn lạc, cuộc sống ai cũng còn khó khăn, vì lòng từ bi hỉ xả nhà chùa không thể giải tỏa những gia đình này. Như vậy chùa cũng đã góp phần không nhỏ giúp ổn định đời sống, ổn định trật tự an ninh cho chính quyền địa phương. Nay bức tường lững bao quanh sân trước chánh điện và hàng cây dại um tùm bên ngoài đã được phá đi, thay vào đó là bậc tam cấp lên sân chùa. Đất nước đã hết chiến tranh ba mươi năm có lẽ, nhưng những cảnh nhiễu nhương vẫn tiếp diễn trong khu đất của chùa. Nhà nước chưa hỗ trợ giải tỏa những hộ dân sống trong khu đất của chùa Châu Long thì nay lại chứng kiến cảnh buôn bán, hàng quán bên ngoài huyên náo, bày biện nhốn nháo lấn lướt sát chân tường cổng chùa.

Thầy trụ trì chùa Châu Long là Thượng tọa Thích Thanh Phúc cho biết: “Địa chỉ cũ của chùa Châu Long là 32 ngõ Châu Long nay địa chỉ mới là 112 Trấn Vũ. Chùa được một vị vua đời Trần khởi công xây dựng năm 1278 đến năm 1293 hoàn thành (16 năm thi công) cho công chúa Khiết Cô xuất gia. Đầu thế kỷ 18 thời vua Gia Long, ngôi chùa được trùng tu vào năm Mậu Thìn 1808 đến đời vua Thành Thái trùng tu lần nữa vào năm Tân Sửu 1901 và dưới đời vua Bảo Đại được nâng cấp tiếp vào năm Nhâm Thân 1932. Cho thấy suốt mấy trăm năm qua, triều đại nào cũng quan tâm sửa chữa, trùng tu, nâng cấp chùa Châu Long. Khi công chúa Khiết Cô mất, chùa Châu Long đã xây tượng và một tháp Môn đồ đặt tên là Linh Thông công chúa trên khu đất nay là chợ Châu Long. Nhưng nay tháp và tượng đã không còn”. (Đúng là vào khoảng năm 1980 tôi vẫn thấy một cái tháp rất đẹp, cao đến đầu người trong chợ Châu Long, những bà bán hàng vẫn thắp nhang và cúng hoa quả). Sự ra đời của ngôi chùa đã thổi vào sử sách thêm những trang giá trị, từ tượng Phật A Di Đà, tượng Thiên thủ Thiên nhãn, Phật bà Quán Âm, tượng Phật Di Lặc, tượng Phật Thích-ca ở Ca-tỳ-la-vệ, tượng Văn Thù Sư Lợi Bồ-tát ngự trên sư tử xanh, Đức Phổ Hiền Bồ-tát ngự trên voi trắng, tượng các Đức Thế Tôn, mỗi pho tượng mỗi cuốn thư, long,ly, quy, phụng, tượng, lân v.v..đều rõ nét nghệ thuật tinh xảo, ẩn chứa sâu xa thế giới tâm linh chuyển tải thông điệp tuệ giác đến cộng đồng Phật giáo là con người muốn an lạc thì phải luôn sống đạo đức nhân nghĩa, là trở về với chính mình. Đó chính là “chân Phật”, đó chính là bản sắc văn hóa của dân tộc, nhờ đó ngôi chùa cổ Châu Long trở nên linh thiêng và được bảo tồn trọn vẹn gần tám thế kỷ qua. Ngần ấy năm ngự bên hồ Trúc Bạch là biết bao lần chùa Châu Long huyền ảo trong màn sương lãng đãng trên mặt hồ khi đón mặt trời. Làm sao quên được tiếng chuông u huyền rung mãi tiếng ngân dưới ánh chìm tím buông lửng bên kia hồ Tây.

Chùa Châu Long tọa lạc trên khu đất cao với diện tích hơn một ngàn mét vuông, nhưng trên nửa thế kỷ qua đã bị dân chiếm dụng để ở mất khoảng một nữa. Tôi mơ ước một ngày nào đó, ngôi chùa được trả lại đất như thửa ban đầu để chùa được chỉnh trang thành nơi chiêm bái đúng nghĩa của Phật tử trong và ngoài nước, thu hút du khách đến thăm viếng ngôi chùa cổ; một di tích lịch sử giàu bản sắc văn hóa của dân tộc Việt mà không có bất cứ giá trị vật chất nào có thể cân, đo, đong, đếm nào so sánh được.■

Tạp Chí Văn Hoá Phật Giáo số 91

(Visited 139 times, 1 visits today)

Tags: , , , ,

Category: Cảnh Chùa, Trúc Xanh

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *