Chùa Láng

| 08/06/2013 | 0 Comments

Tạp Chí Văn Hoá Phật Giáo số 32 | NGUYỄN LÂM

Chùa Láng thuộc phường Láng Thượng, quận Đống Đa, Hà Nội. Nơi đây khi chùa được tạo dựng thuộc xã Yên Lãng, huyện Từ Liêm, trấn Sơn Tây, sang thời thuộc Pháp là tổng An Hạ, huyện Hoàn long, tỉnh Hà Đông. Chùa có tên chữ là “Chiêu Thiền tự”: Chiêu nghĩa là làm sáng tỏ, rỏ ràng sự hiển linh cùng điềm cát tường; Thiền –nơi đây sinh ra Thiền sư đại Thánh, nhưng nhân dân địa phương thường gọi là chùa Láng hay Láng Cổ, Láng Thượng.

Chùa LángNếu đến từ đường vành đai 3 chạy dọc sông Tô Lịch thì phải đi qua cổng chùa rồi theo một con đường đất, hai bên có những ngôi nhà nhỏ, dẫn đến ngôi chùa cách khoảng hơn 200m.

Bên vệ đường hai tấm bia nhỏ bằng xi măng ẩn khuất trong bụi cây, trước khi đế công chùa. Tấm bia ghi bằng chữ Hán (nằm bên phải và bên trái cổng chính vào chùa) nhắc nhở người qua đường phải ngã nón, xuống ngựa, biểu thị sự tôn kính khi đến với Phật, Thánh.

Bên phải và bên trái cổng tam quan có hai con voi đắp bằng vôi vữa nằm phủ phục dưới mái che.

Chùa được khởi dựng vào đời vua Lý Anh Tông (1138-1175), trên một khu đất rộng với nhiều cây cổ thụ rợp mát, từng nổi tiếng là “Đệ nhất tùng lâm” như bia “Chiêu Thiền tự tạo lệ bi” (bia cao 1,4m, rộng 0,8m do Diên Thọ bá Nguyễn Văn Trạc soạn và Tham tụng, Bạt quận công Thượng trụ quốc Dương Trí Trạch hiệu duyệt) dựng năm 1656 ca ngợi “thật là danh lam bậc nhat61t thế gian, không chùa nào sánh kịp, khí tốt Phương Thành bên hữu tỏa khắp, dòng Tô Lịch bên tả lược vòng. Nhị Hà nghìn dặm quanh kinh đô uốn khúc như rồng xanh lớp lớp chầu về, Tản Viên dãy núi đầy thế đẹp hướng vào như hổ trắng đàn đàn đến hợp…”.

Chùa thờ Phật và Thiền sư Từ Đạo Hạnh (?-1117), thuộc dòng thiền Tì ni đa lưu chi.

Thiền sư đã tu đắc đạo ở chùa Thầy (Sài Sơn, huyện Quốc Oai, Sơn Tây) rồi đầu thai làm con trai Sùng Hiền Hầu.Do vua Lý Nhân Tông không có con nên truyền ngôi cho người con trai đó, tức là vua Lý Thần Tông(1128-1138), và vua Lý Anh Tông (con trai Lý Thần Tông) đã cho xây chùa Chiêu Thiền để thờ vua cha và kiếp trước của vua cha là Từ Đạo Hạnh. Ngày 7 tháng 3 âm lịch là ngày sinh của Thiền sư đã trở thành ngày hội chùa Láng: (Nhớ ngày mùng 7 tháng 3/Trở về hội Láng, trở ra hội Thầy).

Lễ hội chùa Láng

Chùa đã trải qua nhiều lần trùng tu. Hiện chỉ biết được năm trùng tu sớm nhất (tô lại tượng Lý Thần Tông và Thiền sư Từ Đạo Hạnh) nhờ tấm bia dựng 1656 nói ở trên do sư Đỗ Tâm Lôi trụ trì chùa hưng công. Kiến trúc hiện nay là do lần trùng tu vào năm 1666  và giữa thế kỷ XIX, đầu Thế kỷ XX (năm 1869-sửa chữa lớn, 1901,1928-thượng điện, 1933- tiền đường). Năm 1996-1997 chùa lại được trùng tu.

Sau những lần trùng tu, bộ mật ngôi chùa có thay đổi nhưng địa điểm không thay đổi.

Kiến trúc chùa hiện nay là kết quả của những lần trùng tu từ giữa thế kỷ XIX đến gần đây, bao gồm: 3 lớp cổng tam quan, nhà Bảo Cái mặt bằng hình bát giác (thường gọi là nhà Bát Giác là nơi đặt kiệu thờ Thánh Từ Đạo Hạnh vào đêm trước ngày khai hội) đặt ở vị trí trung tâm chủa chùa, cột hiên bao quanh và tường bên trong đều bằng gạch nung già để trần, máy lợp kiểu mái chồng, hai tầng gồm 16 mái mềm mại thanh nhã. Tiền đường, trung đường, thiêu hương, thượng điện, tả hữu hành lang, nhà Tổ, nhà Mẫu và vườn tháp.

Tiền đường gồm 9 gian làm theo kiểu “2 tầng 4 mái” nhưng trốn cột cái tạo sự thông thoáng lòng nhà. Trung đường (song song với tiền đường cách nhau 1m được nối với nhau bằng một nhà cầu ở giữa) cũng có 9 gian nhưng vì đầy đủ hệ thống cột nên cảm giác chặt hẹp hơn. Bộ vì kèo của hai tòa tiền đường và trung đường làm theo kiểu giá chiêng cách điệu với phần chạm khắc trên kiến trúc rất công phu, tỉ mỉ.

Thượng điện bố trí thờ tự theo kiểu “tiền Thánh, hậu Phật” với tượng đức Thánh Láng (Từ Đạo Hạnh) đặt phía trước, phía sau là các lớp tượng Phật.

Hậu cung gắn với trung đường dạng chữ “công”,  khói kiến trúc được nối với nhà Tổ phí sau bằng hai dãy hành lang. Tại đây có lầu treo chuông (đúc năm 1740) và lầu treo khánh (đúc năm 1748). Dưới mái hành lang có hai dãy động Thập điện Diêm vương miêu tả những hình phạt với kẻ tàn ác ở dưới âm phủ để răn dạy con người trên trần thế hãy sống lương thiện. Ngoài gần 200 pho tượng lớn nhỏ (tạo tác từ thế kỷ XVII đến thế kỷ XIX) và 15 tấm bia đá, chùa còn có 30 bức hoành phi và 31 câu đối, lưu giữ 12 đạo sắc phong của các vua Lê, Tây Sơn và triều Nguyễn.

Nhà Mẫu bên trong có tượng thờ Mẫu (Mẫu Thiên, Mẫu Địa, Mẫu Thủy), với nhiều pho tượng đẹp. Sự hiện diện của Mẫu, một tín ngưỡng dân gian Việt Nam, được ac1c nhà sư chấp nhận đưa vào chùa để không xâm phạm đến truyền thống tín ngưỡng bản địa.

Phía sau chùa là khu vường tháp với mười ngôi mộ (tháp) các vị cao tăng, mà nhiều bài minh trên tháp đã bị xóa mờ, ẩn khuất bên những lùm tre, bụi chuối, cây hoa dại.

Vào thế kỷ XX, chùa Láng có các vị Ni đến trụ trì tu sửa chùa cảnh, hoằng dương phật pháp và trở thành sơn môn Láng, vị trụ trì hiện nay là Tỷ khiêu ni Thích Đàm Huyền.

Chùa Láng còn là di tích cách mạng. Ở đây đã có các cuộc họp của Thanh niên phản đế năm 1940 – 1941, của Thanh niên Cứu quốc 1943 1945. Còn nhớ 9 giờ sáng ngày mùng 4 Tết Bính Tuất (5/2/1946), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã về chùa Láng khai mạc chợ phiên của nhân dân ngoại thành Hà Nội ủng hộ đồng bào Nam bộ kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược.

Ngày 28 tháng 4 năm 1962, chùa đã được Bộ Văn hóa xếp hạng di tích lịch sử, kiến trúc, nghệ thuật.

Buổi tối, khi Hà Nội đã lên đèn, đi bên ngoài chùa ta nghe thấy tiếng đọc kinh nhịp nhàng, thỉnh thoảng điểm những tiếng mõ tiếng chuông ro1y vào thinh không.

Đến văn cảnh chùa Láng, các Phật tử và du khách sẽ ngạc nhiên trước sự hài hòa giữa khuôn viên rộng lớn và kiến trúc đơn sơ của chùa. Nơi đây thật tĩnh lặng và trong lành, khác hẳn sự uyên náo bụi trần phố phường đang đô thị hóa cách chùa không xa. Nó làm ta mê say và thanh thản – sự thanh thản nơi chùa cảnh chỉ có thể làm nảy sinh những tình cảm tốt lành.

Tạp Chí Văn Hoá Phật Giáo số 32 | NGUYỄN LÂM

(Visited 422 times, 1 visits today)

Tags: , , ,

Category: Cảnh Chùa, Chùa Cổ, Nguyễn Lâm

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *