Giác Lâm ngôi chùa nổi tiếng Sài Gòn Gia Định

| 07/08/2014 | 0 Comments

TRẦN ĐÌNH SƠN  Giac-Lam-ngoi-chua-noi-tieng-saigon-gia-dinh

Đầu thế kỷ XVIII, dân Việt Nam khai phá mở mang vùng đất đến tận Đồng Nai – Gia Định. Theo truyền thống từ xưa, làng mạc xây dựng đến đâu thì chùa chiền mọc lên ở đó để làm chỗ sinh hoạt tâm linh, tính ngưỡng của quần chúng. Một trong những ngôi chùa có ảnh hưởng sâu rộng ở vùng đất mới ở phương Nam còn tồn tại đến nay là Tổ đình Giác Lâm(1).

Sách Gia Định thành thông chí Trịnh Hoài Đức viết (2) “ Chùa Giác Lâm ở tại gò Cẩm Sơn, cách Luỹ Bán Bích về phía Tây ba dặm, hình tựa bình phong, đội nón, mở trướng trải thảm, rộng chừng ba mẫu. Cây to thành rừng, hoa núi như gấm, sớm chiều mây khói bốc lên nhiễu quanh, chùa tuy nhỏ nhưng cảnh thú vị.

Mùa xuân Giáp Tý, năm thứ 7 triều vua Thế Tông ( tức chùa Nguyễn Phước Hoạt – 1774), ông Lý Thoại Long người xã Minh Hương, cúng tiền xây dựng chùa viện trang nghiêm nhà thiền thanh tịnh. Vào dịp tiết đẹp Thanh minh (mồng 6 tháng 3 âm lịch), Trùng cửu (mồng 9 tháng 9 âm lịch), thi nhân, du khách, tụm năm tụm ba mở tiệc rượu, ngồi ngắm hoa, ngân chén quỳnh mà ngâm vịnh. Trông xuống phố chợ bụi bặm xa cách vượt ngoài tầm mắt, thật là đáng du ngoạn thưởng thức.

Gần đây, có Đại lão Hoà thượng Viên Quang, đời thứ 36 dòng Thiền Lâm Tế chính tông là bậc chân tu kiêm trì mật hạnh. Từ thuở ấu thơ đến lúc cao tuổi, càng ngày càng tinh tiến. Tính ngài thích mây khói, suối đá nên bước chân hiếm khi đặt chân đến chốn thành thị ồn ào.

Từ lúc gậy thiền bay đến đây, trong núi dứt phiền não, dưới rừng xây chùa Phật. Năm Gia Long thứ 15, (1816) Ngài mở giới đàn lớn, từ đó thiện nam tín nữ quy y đông đảo nên cửa thiền càng phát triển, thịnh vượng”.

An Toàn Hầu Trịnh Hoài Đức và Hoà thượng Viên Quang vốn có nhân duyên thân thiết từ thời thơ ấu. Sau mấy mươi năm loạn lạc xa cách mỗi người đi một hướng, đạo, đời khác nhau.

Dưới triều Gia Long (1802 – 1819), Trịnh Hoài Đức được cử giữ chức Hiệp Tổng trấn thành Gia Định. Một dịp đi chùa lễ Phật, ông gặp người bạn củ, bây giờ đã trở thành bậc cao tăng, Hoà thượng Viên Quang. Cảm xúc trào dâng, Trịnh Hoài Đức đã làm bài thơ kỷ niệm:

“Nhớ xưa thuở thái bình,
Đất Đồng Nai thanh mỹ
Đạo Phật được hưng sung.
Nhà ngoại thêm phú quý
Ta đồng tử đốt hương
Sư giới hạnh tu hành
Bên ngoài chia đạo đời
Bên trong đồng tâm chí
Loạn lạc phải xa nhau
Thế giới thành ngạ quỷ
Ta trôi nổi vào ra
Bọt bèo biến sanh tử
Mới đó bốn mươi năm
Chớp choáng chuyện thế sự
Nay bỗng nhiên nhàn hành
Nơi thiền môn gặp gỡ
Ta hiệp trấn tướng công
Sư cao tăng thượng sĩ
Nhìn xưa như giấc mộng
Tâm cùng tâm tương nghị
Chuyện xưa nói sao cùng
Đạo lớn vốn như thị”.

(Nguyễn Lang dịch)

Kế thừa Hoà thượng Viên Quang, các vị cao tăng như Hải Tịnh, Hoằng Ân… nỗ lực phát triển chùa Giác Lâm thành trung tâm giáo dục đào tạo tăng tài ở miền Nam. Để giữ gìn văn hoá truyền thống trong thời kỳ đất nước mất độc lập, các ngài đã trú tâm phát huy lễ nhạc làm phương tiện truyền bá giáo lý đạo Phật trong quần chúng. Từ nguồn mạch tâm linh này, dần dần hình thành bộ môn đờn ca tài tử và nghệ thuật cải lương Nam bộ.

Đến nay,trải qua trải qua hơn 300 năm lịch sử phát triển của thành phố, nhiều ngôi chùa cổ như Khải Tường, Từ Ẩn, Mai Sơn… đã bị giặc pháp phá huỷ. May mắn tổ đình Giác Lâm vẫn tồn tại uy nghi để làm chứng cho bao cuộc  thịnh suy của vùng đất Sài Gòn – Gia Định. Chùa Giác Lâm xứng đáng là một di tích lịch sử văn hoá, mỹ thuật quý báu của dân tộc Việt Nam.

Chú thích:

(1) Hiện tại chùa Giác Lâm ở số 118 – Đường Lạc Long Quân – Q.Tân Bình – TP.HCM. Chùa được công nhận là di tích Lịch sử – Văn hoá cấp Quốc gia.

(2) Trinh Hoài Đức (1765 – 1825): Công thần Triều Nguyễn, từng giữ chức Hiệp tổng trấn thành Gia Định (1808), Tổng trấn thanh Gia Định (1820) được phong tước An Toàn hậu. Ông lá một tác gia văn học nổi tiếng đầu thời Nguyễn.

Tham khảo:

– Gia Định thành thông chí (Trịnh Hoài Đức – NXB Giáo Dục, 1998).

– Lịch sử Phật giáo Đàng Trong (Nguyễn Hiền Đức -NXB Thành phố HCM, 1995).Giac-Lam-ngoi-chua-noi-tieng-saigon-gia-dinh

Tạp Chí Văn Hóa Phật Giáo số 61

(Visited 256 times, 1 visits today)

Tags: , , ,

Category: Cảnh Chùa, Di sản, Trần Đình Sơn

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *