HƯƠNG SƠN một cảnh quan lịch sử

| 21/12/2011 | 0 Comments

Dương Trung Quốc – Tổng Thư ký Hội Sử học Việt Nam

Hương Sơn[dropcap]N[/dropcap]on sông đất nước Việt Nam ta có biết bao nhiêu thắng cảnh danh lam, nhưng chẳng phải tự nhiên, con mắt tinh đời của ông Chúa nổi tiếng hay chữ và sành sỏi các thú du ngoạn đã không chỉ phẩm bình Hương Sơn là một chốn “Sơn thủy hữu tình” (chữ để bên suối Yến), hay “Kỳ sơn tú thủy” (chữ đề bên suối Tuyết) mà còn phong cho Hương Tích là “Nam thiên đệ nhất động”. Hàm “đệ nhất” mà Tĩnh đô vương Trịnh Sâm giành cho Hương Tích vừa là sự so sánh, vừa là sự khẳng định một chốn cảnh đẹp không mấy đâu sánh nổi trên đất nước ta.  

Dù cho đến nay, các nhà khảo cổ chưa động chạm nhiều đến vùng đất Hương Sơn, nhưng cảnh quan sinh thái cũng như những di chỉ đã phát hiện trên đất Hà Tây và lân cận, dám bảo đảm rằng, trên đất Hương Sơn xưa đã sớm có dấu tích đời sống của con người. Nhưng nhận biết ra Hương Sơn như một cảnh quan thẩm mỹ và tâm linh, người ta nói nhiều đến truyền thuyết về một bộ tướng của của vua Hùng đời thứ 16 (Hiển quan) đã đến xây ở Hương Tích Bếp Trời (Thiên Trù). Hay truyền thuyết bên bờ suối Yến về một chàng trai mang tên Hùng Lang cùng thời với ông Gióng cũng tham gia đánh giặc Ân, có công diệt được tướng giặc Thạch Linh, khi chết được phong làm phúc thần làng Yến Vỹ. Nhưng theo sách “Hương Sơn ký” của Nguyễn Uông, người làng Thanh Oai (nay thuộc Hà Tây) làm đốc học Nam Định, thì đến khoảng đời Hồng Đức (1470-1496) con đường vào Hương Sơn mới được mở… Nhờ đó mà phong cảnh kỳ thú của núi rừng mới lộ ra, rồi trở thành một kỳ quan lớn trong vũ trụ.

Chính sự hấp dẫn của cảnh quan thiên nhiên Hương Sơn đã bồi đắp dần cho danh thắng này một giá trị lịch sử.

Trước hết, Hương Sơn trở thành nơi hội tụ của những danh nhân lịch sử, những bậc đế vương cùng các danh nhân văn hoá. Ngoài những nét khắc chữ để đời và những bài thơ Nôm hay Hán của Tĩnh đô vương Trịnh Sâm vào năm Canh Dần (1770), người ta đã biết đến dấu tích tên tuổi của các bà Chúa – vợ của Trịnh Căn, đã góp công để xây dựng chùa chiền. Các tao nhân mặc khách đến với Hương Sơn thường để lại những bài thơ mà đến nay sau khi sưu tầm lại đã có được một tập thơ không nhỏ và với nhiều tên tuổi lớn: Ngô Thì Sĩ, Nguyễn Thượng Hiền, Chu Mạnh Trinh, Nguyễn Cao, Cao Bá Quát, Bùi Dị, Bùi Kỷ rồi đến thế hệ Tản Đà, Xuân Diệu, Chế Lan Viên, Tố Hữu, Trần Lê Văn .v.v…, và điều chắc chắn danh sách sẽ còn nối dài mãi mãi.

Hương sơn xứng đáng là một cảnh quan lịch sử còn vì ở chính nơi đây đã từng ghi dấu những bằng chứng lịch sử dân tộc trong sự nghiệp giải phóng và bảo vệ tổ quốc. Không kể đến những huyền tích về thời các vua Hùng mà những chiếc trống đồng tìm được ở Thượng Lâm (Mỹ Đức năm 1934) mang truyền thuyết là món quà của Đinh Tiên Hoàng tặng cho dân làng cùng với dấu tích của con đường mang tên vua Đinh và tuyến đường hành quân từ kinh đô Hoa Lư qua Đồng Chiêm, Hang Nước xã An Phú (kề với Hương Sơn) để đánh dẹp sứ quân Đỗ Cảnh Thạc ngay trên đất Đỗ Động (nay là huyện Thanh Oai). Qua các đời Lý-Trần-Lê, con đường Thượng được hình thành cũng đã từng làm vang động cảnh đẹp Hương Sơn bởi những biến cố lịch sử của đạo quân Lê Lợi hay sau này của Nguyễn Huệ khi tiến công Đông Đô, Thăng Long để giải phóng đất nước khỏi ách ngoại bang. Và Hương Sơn trong con mắt của con nhà võ, thực là đắc địa, là một căn cứ địa “Tiến có thể đánh, thoái có thể giữ”. Chính vào thời cận đại, Hương Sơn đã trở thành một căn cứ địa của nghĩa quân Tán Thuật (Bãi Sậy) nổi tiếng mà người trong vùng thường gọi họ là “nghĩa quân Tuyết Sơn”. người ta còn biết đến tên tuổi vị hoà thượng Thích Thanh Quyết, động chủ Hương Sơn đã từng làm tham mưu cho nghĩa quân Yên Thế của Hoàng Hoa Thám. Và cách đây không lâu, Hương Sơn đã là nơi đóng quân của Bộ Tư lệnh Liên khu III trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, với tên gọi của đội du kích mang tên danh thắng này.

Cả một vùng thiên nhiên hùng vĩ và tuyệt đẹp của Hương Sơn kể từ khi được Lê Thánh Tông, vị vua sáng của triều Lê phát hiện đến nay đã trải qua trên nửa thiên niên kỷ. Thời gian ấy, bên cạnh những huyền thoại, những truyền thuyết của một thời lịch sử xa xưa, cũng đã đủ tạo dựng nên một bề dày truyền thống với những giá trị lịch sử đáng trân trọng. Không chỉ giữ gìn cảnh quan thiên nhiên, món quà của đất mẹ trao cho, mà còn phải biết giữ gìn, trân trọng những di sản của ông cha để lại. Di sản đó không chỉ là những chiếc trống đồng, những bài minh khắc trên chuông, khánh, hay những di tích kiến trúc độc đáo…mà còn phải quan tâm đến cả các di sản tinh thần được hun đúc từ khí thiêng sông núi, khí phách của các bậc tiền bối để cho cảnh quan của Hương Sơn có cả bề rộng của không gian, bề dày lịch sử và chiều sâu văn hoá tâm linh.  

Xem các bài cùng chủ đề 

[related_posts limit=”5″]

(Visited 157 times, 1 visits today)

Tags: , ,

Category: Cảnh Chùa, Danh Thắng

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *