Trở lại chùa xưa

| 01/09/2015 | 0 Comments

Trung Hưng tro-lai-chua-xua

Sau một hồi vòng vèo tìm kiếm để định hướng, tôi bảo người lái xe thồ dừng lại trước một cửa hàng xiêu vẹo ven tỉnh lộ hướng về một xã biển nằm cận núi. Khoác chiếc túi xách đựng hành lý lên lưng, tôi ghé vào cửa hàng mua ít trái cây rồi lần theo con đường nhỏ cát trắng để lên chùa Huệ Đức. Xa quê đã lâu, nhân gần lễ Vu lan, tôi quyết định rời phố thị vài ngày để trở về sống lại trong không khí nhà chùa nơi tôi đã từng thường xuyên lui tới một thời. Đến một ngã ba, chợt nhớ đến lối đi tăt, tôi liền cắt ngang cánh rừng để rút ngắn một quãng đường.

Rừng bây giờ cây cối không còn rậm rạp như xưa. Nhớ lại ngày nào lũ trẻ chúng tôi thường rũ nhau vào đây haí trái me dương, cam đường, dú dẻ để ăn, thích nhất là tìm hái trái cò ke có hạt nhỏ như hạt tiêu đem về làm đạn rồi chặt ống nứa nhỏ làm súng để thụt bắn nhau chơi. Gộp đá chồng bên bờ suối trong vắt vẫn còn nước chảy róc rách. Ngoài kia là ghềnh Nhảy có rất nhiều cua cá và sò ốc nhưng bây giờ thì các loại tài nguyên ấy đã cạn kiệt vì người đánh bắt ngày càng đông trong khi các quy chế bảo vệ môi trường tuy đã được ban hành mà vẫn không có người thực thi.

Phút chốc tôi đã đến được bậc thang đá dẫn lên chùa. Ngôi chùa cũ vẫn giữ nét uy nghi và cổ kính. Thầy trụ trì đón tôi mừng rỡ. Thầy là chú Tâm Khai ngày xưa, trưởng tử của cố Hòa thượng khai lập ngôichùa này. Tuy chưa đến tuổi 50 nhưng thầy Tâm Khai có đủ oai nghi với lời lẽ từ tốn, hiền hòa đúng phong cách một vị tu thiền.

Tôi xin phép vào chánh điện lễ Phật và theo thầy sang hậu điện rồi đi một vòng quanh chùa. Ngôi chùa vẫn còn nguyên đường nét theo như những hình ảnh được lưu giữ trong tâm trí tôi. Khuất bên kia vườn cây của chùa khoảng hơn 100 mét, thầy trụ trì đã cho xây dựng them hai nhà Tăng và một nhà khách. Thầy cũng trồng thêm chuối, xoài, mít, vú sũa…còn mấy cây ổi sẻ mà ngày xưa dưới các tán lá tôi và các chú điệu hay treo võng nằm tán gẫu thì đã bị chặt mất rồi. Thầy cho biết sở dĩ phải xây mới hai nhà Tăng và một nhà khách là vì chùa có nhu cầu nuôi thêm Tăng chúng tu học và cũng là để có chỗ nghỉ ngơi cho khách thập phương. Tuy nhiên, để không phá hỏng không gian kiến trúc của ngôi chùa, những công trình ấy đã được xây xa chánh điện.

Lúc ngồi uống trà tôi có hỏi thăm về chú Tâm Hòa. Ngày xưa, khi còn là một chú điệu, Tâm Hòa vẫn thường được tôi kèm cặp về văn hóa. Thầy Tâm Khai cho biết thầy Tâm Hòa đang tu học tại Ấn Độ.

Là đệ tử út của cố Hòa thượng trụ trì chùa Huệ Đưc, thầy Tâm Hòa là một người thông minh và có sức học khá uyên bac. Vào chùa làm một chú điệu từ lúc bảy tám tuổi., Tâm Hòa đã tỏ ra sáng dạ hơn các bạn đồng tu. Có những buổi trưa hè, tôi và điệu Tâm Hòa thường treo võng dưới gốc cây ổi sau vườn nghỉ ngơi. Chú luôn có những ý tưởng ngộ nghĩnh và sâu sắc. Chú giải thích cho tôi về sự thông minh trong việc định hướng lối đi của loài kiến. Kiến lao động cần cù có tinh thần đoàn kết và biết bảo vệ lẫn nhau. Chú còn kể cho tôi nghe về hình ảnh chăm sóc con tận tụy của đôi chim bạc má làm ổ dưới góc hiên chùa. Chú nhận biết được các tiếng chim hót vào những trưa hè có gió nồm nam đưa lại.

Chú bảo, tiếng hót nhẹ nhàng đài các là tiếng chim họa mi, tiếng hót nghe có vẻ thách thức là tiếng chim chích chòe, loài cu gáy có tiếng kêu buồn thảm trong khi những con vành khuyên lúc nào cũng líu lo, còn lũ chim khách thì rõ ràng có tiếng hót như chào mời.

Yêu thiên nhiên và yêu loài vật là đặc tính của điệu Tâm Hòa. Chú thường bảo loài vật nào cũng ham sống sợ chết. Giẫm đạp một con trùng đã thấy nói đau đớn, giẫy giụa, bắn trúng một con chim thấy nó lăn lộn với đôi cánh phành phạch cố bay đi thật tội nghiệp, nói chi đến các loài vật lớn hơn, gần gũi với con người hơn như chó mèo, gà vịt, trâu bò v.v..Kể cả cỏ cây cũng biết đau khi ta chặt phá hoặc bẻ gãy thân của chúng. Tôn trọng sự sống mọi loài là để ta có tình thương yêu rộng lớn. Tôn trọng thiên nhiên môi trường để tâm hồn ta thấm đẫm sự tươi mát vô biên và hơi thở ta được lành lặn sâu mầu hơn.

Cái chất thiện của điệu Tâm Hòa có gốc rễ từ sự suy tư ấy, nhưng việc làm của chú đôi lúc cũng mang chút ít phiền hà cho các bạn đồng tu. Chẳng hạn mỗi bữa ăn chú dành ít hạt cơm để bên góc tủ cho thằn lằn, một ít hạt gạo trên lối đi cho kiến, một vộc thóc ở góc sân chùa cho đàn chim sẻ. Ấy vậy mà tôi cũng không tưởng tượng dược đôi lúc chú rất nghịch ngầm.

Tôi nhớ lại câu chuyện nghịch ngợm của điệu Tâm Hòa khi thấy Tâm Khai cũng còn là chú tiểu đi thỉnh chuông đại hồng buổi tối tại một góc chùa.

Chú Tâm Khai đọc; “Hồng chung sơ khẩu…”

Núp bên cạnh, điệu Tâm Hòa nhại: “Hồng chung dưa hấu…”

Chú Tâm Khai: “Bảo kệ cao ngâm…”

Điệu nhại: “Bảo kệ dưa leo…”

Chú Tâm Khai: “Thượng thông thiên đường”

Điệu nhại: “Thượng thông thèo lèo”

Chú Tâm Khai đánh chuông: Boong….boong…boong

Điệu cười: “Ngon….ngon…ngon..”

Tuy sau đó chú Tâm Khai có rầy rà điệu Tâm Hòa, nhưng vì thương em ut, chú không hề báo với sư phụ là Hòa thượng trụ trì. Vậy mà chẳng hiểu sao Hòa thượng vẫn biết, gọi điệu Tâm Hòa lên quở mắng, nói rằng việc nhái đùa lời Phật ngày sau sẽ bị đọa địa ngục hoặc làm người bị thụt lưỡi, cà lăm…rồi bắt phạt điệu Tâm Hòa quỳ sám hối hai cây huong.

Điệu Tâm Hòa tức. Ở chùa, ngoài chú Tâm Khai còn hai chú nữa. Thế là tối hôm sau vào giờ công phu của hai chú kia, đang lúc a ê kinh kệ với chuông mõ bổng trầm từ từ miệng chuông một con êch vàng nâu nhảy bổ ra giữa chiếc chiếu khiến hai chú một phen hú hồn…

Tôi đangthả hồn mình về quá khứ thì có chú tiểu đến bên thầy Tâm Khai và toi chắp tay xá:

– Bạch thầy, thưa chú, mời thầy và chú vào thời cơm…

Tôi xá lại, và cùng thầy đứng dậy đi theo chú tiểu vào nhà ăn. Cơmđã dọn sẳn trên bàn cho năm thầy trò và tôi. Bữa ăn ấm tình thầy trò và khách. Bữa ăn ấm áp ở chỗ không có sự cách biệt trên dưới. Không hẳn bữa ăn được giữ im lặng và quán tưởng sâu sắc theo pháp môn thiền mà thật sự bữa ăn rất thanh đạm với những món ăn đậm đà của chùa, của ngày xưa. Vài đĩa rau muống rau lang, bông lý với rau dền, mồng tơi và một hũ muối mè với gạo thơm xay còn lức.

Có lẽ nhờ ăn uống như vậy mà Tăng chúng trong chùa trông thật tươi tắn khỏe mạnh. Tôi chợt nghĩ, ngày nay ở một số chùa lớn tại các thành phố, Phật tử thường mang đến cúng dường các loại thức ăn chế biến sẵn đóng trong hộp, lon, chai, gói…chứa nhiều hóa chất, giả các mùi vị của các thức ăn mặn nhập từ ngoại quốc, chỉ gây hại cho sức khỏe chứ không bổ dưỡng gì cả. Rồi dùng đường, bột ngọt, bột nêm quá nhiều nên thường niễm bệnh mà không hay. Các loại trái cây cũng vậy, những nhánh chuối, quả cam quả quýt nhỏ của quê hương được thay bằng các loại nho, hồng, táo…trông rất to bóng đẹp, nhưng lại có mầm độc hại vì ngâm hóa chất để giữ được lâu. Cuộc sống luôn có hai mặt. Khoa học ngày nay tiến bộ về nhiều mặt trong đó có sự tiến bộ về công nghệ thực phẩm chế biến với nhiều mùi vị, màu sắc hấp dẫn. Nhưng nếu sử dụng thực phẩm mà không có chánh kiến cũng dễ mang lại những tác dụng ngược.

Với những suy nghĩ ấy, tôi thấy bữa ăn thanh đạm hôm nay thật ngon miệng. Vừa lúc đó có tiếng chuông điểm nhẹ để báo giờ ăn đã xong. Thầy trò đồng niệm Phật, hồi hướng rồi xá chào nhau. Mỗi người nhẹ nhàng tự dọn chén bát mang ra nhà bếp lau rữa. Xong việc tôi xin phép thầy trụ trì ra vườn sau để treo võng nằm, còn các thầy trẻ khác chia nhau đi trang hoàng sân chùa và cổng tam quan để chuẩn bị ngày lễ Vu lan. Đến ngày lễ Vu lan, Phật tử sở tại và khách thập phương về dự lễ rất đông đảo. Người nàocũng mang tâm niệm về chùa cầu siêu cho người thân và cha mẹ đã qua đời sớm được siêu thoát. Buổi lễ được tổ chức thật vô cùng trang nghiêm và xúc động nhất là buổi pháp thoại của thầy trụ trì về lòng hiếu thảo của con đối với cha mẹ. Cha mẹ đã qua đời thì nguyện cầu cho được siêu thoát, cha mẹ hiện tiền thì phải một lòng hiếu kính phụng dưỡng. Tiếp theo là lễ cài hoa hồng được tổ chức rất trang trọng và dễ thương.

Bài pháp thoại của thầy trụ trì khiến tôi nhớ về mẹ tôi cũng suốt đời ở vùng biển này nhưng ở làng bên kia. Bà như cảnh mẫu đơn rừng mộc mạc quen chịu đựng gió mưa, trọn đời tần tảo nuôi con. Tôi không bao giờ quên được hình ảnh người mẹ hiền suốt canh thâu ngồi đan lưới bên ngọn đèn dầu hiu hắt. Nhất là hình ảnh khẳng khiu của mẹ bên kia song sắt nhà tù lúc mẹ đi thăm nuôi tôi cách đây gần bốn chục năm khi con trai bà bị kết án bởi chính quyền miền Nam đàn áp phong trào sinh viên học sinh yêu nước đoì hòa bình thời ấy. Bây giờ thì mẹ tôi không còn nữa nhưng tôi vẫn mang hình ảnh mẹ bên mình suốt mấy mươi năm rời xa quê nhà.

Tôi cũng gặp lại vài cô bác thân quen ngày xưa và bạn bè thời trẻ. Mới vài mươi năm trôi qua mà thời gian đã phát huy tác dụng thật ghê gớm. Có những anh bạn lúc tẻ khỏe như hộ pháp thì nay miệng móm, răng rụng, mắt mờ tai điếc. Nhiều chị gái giờ đầu tóc trắng như bông, thành cụ già lưng khòm phải dùng đến gậy chống. Mới có cửa Lão thôi mà như vậy đó sao? Còn đến hai cửa nữa thì đau khổ biết dường nào! Nước mắt tôi bỗng rưng rưng, ôi thương Phật quá chừng. Lòng từ của Ngài cao rộng mênh mông làm sao! Ngài thương chúng sinh đã chỉ ra hết mọi nỗi khổ niềm đau từ hơn 2.500 năm trước nhưng nào ai chịu suy nghĩ cho thấu đáo đâu? Chúng ta bị nghiệp chướng và vô minh che lấp nên không thấy hoặc thấy mà không chịu biết. Bổn cửa sinh-lão-bệnh-tử đang ở quanh ta và có sẵn trong thân thể ta từng giây phut đó thôi. Ôi, chân lý trong lời Phật dạy tỏa rạng biết bao!

Ba ngày sau tôi rời chùa, thầy Tâm Khai và chư Tăng bịn rịn chia tay kẻ phong trần vừa được hưởng vài ngày thanh thoát nơi cửa Phật. Trên đường trở về phố thị, tâm hồn tôi vẫn vương vấn những giờ phút nhẹ nhàng sống dưới mái chùa. Tôi tự nhủ, sắp tới, hàng năm mỗi dịp Vu lan, tôi lại cố gắng sắp xếp trở về chùa sống vài ngày để làm mới lại tâm thức đã bị hao mòn bởi thời gian tranh sống giữa cuộc đời đầy biến cố. Tôi chợt nhận thức rằng tuổi tác sinh học không đủ cho phép con người biết đúng về cuộc đời, mà chính những giờ phút an lạc dưới bóng đấng Từ phụ đã làm cho tôi trẻ lại. Vâng, văn chung thanh, phiền não khinh…Tôi cảm nhận rằng mình đã được tiếp sinh lực để sống tiếp một năm an lạc.

Mùa Vu lan PL. 2553

Tạp Chí Văn Hoá Phật Giáo số 87 Vu lan

(Visited 75 times, 1 visits today)

Tags: , ,

Category: Cảnh Chùa, Kỷ Niệm, Trung Hưng

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *