Linh Sơn của cố đô

| 12/02/2015 | 0 Comments

TRẦN VĂN THƯỞNG

 Không xa cố đô Huế có hai ngọn núi linh thiêng nằm gần nhau, một là Túy Vân và ngọn kia là Linh Thái. Ban đầu, tôi đã nghi ngờ với chinh mình khi gọi nó là “Linh sơn”, mỹ tự thường chỉ dành cho nơi phát tích một truyền thống tôn giáo hay tín ngưỡng dân gian. Bởi cho đến nay, ngoài những ngọn núi nổi tiếng của Việt Nam như Yên Tử  ở phía Bắc Hồng lĩnh ở miền Trung và núi Sam ở miền Tây Nam Bộ, hai ngọn núi nhỏ ở gần cửa biển Tư Hiền này ít được ai biết đến – ngay cả chính người dân Huế, huống chi  đến việc xem nó là địa chỉ hành hương? Tuy nhiên, cuối cùng tôi cũng đã có câu trả lời minh xác cho điều hồ nghi của mình sau chuyến du hành đến đó…Linh-son-co-doTrước khi đến Huế, tôi chỉ đọc được vài dòng hướng dẫn rất mơ hồ về hai ngọn núi này qua trang web “huefestival.com”, trong đó mô tả vắn tắt về vị trí, các tên gọi và một vài di tích có ở đó. Một ông bạn người Huế đang làm việc tại TP.HCM cũng chỉ giúp tôi thêm một thông tin nghèo nàn: “Mình cũng từng đến Túy Vân vào thời học phổ thông, trên núi có chùa, gần núi là bãi biển còn hoang sơ”.

Một ngày sau khi đến Huế, tôi cùng một đồng nghiệp bắt đầu hành trình đi tìm “linh sơn” ở đất cố đô bằng cách khác những chuyến đi trước đây, thường bao giờ cũng chuẩn bị đầy đủ “thông tin nền” về điểm đến. Lần này chắc chắn mọi thứ sẽ khó khăn hơn khi tìm trong bban3 đồ du lịch Huế hoàn toàn không thấy  tên hai ngọn núi cần tìm ở gần cửa Tư Hiền. “Hay nó chỉ là núi hồn chỉ tồn tại trong tâm tưởng của mỗi người?”. Tôi bật cười với ý nghĩ này khi thoáng chợt  liên tưởng đến cuốn tiểu thuyết nổi tiếng của nhà văn chương đương đại người gốc Trung Hoa, Cao Hành Kiện.

Cũng vì sự mơ hồ về chì dẫn đường đến núi Túy Vân nên chúng tôi chọn phương án đi theo QL 1A theo mách nước của ông bạn người Huế. Sau đoạn đường dài khoảng 12km từ trung tâm thành phố đến Thuận An, với chiếc xe máy 110cc của Trung Quốc, chúng tôi lướt êm trên con đường trải nhựa sạch sẽ. Nếu nhìn trên bản đồ Huế, ta sẽ thấy con đường này như một dải lụa uốn khúc giữa một bên là đầm Phá Tam Giang – Cầu Hai, một bên là biển Đông. Còn bây giờ chúng tôi đang đi dưới những  hàng cây phi lao, dừa và những lũy tre rợp bóng trải dọc hai bên đường, thỉnh thoảng bắt gặp những ngôi từ đường, chùa hay nhà thờ,  dáng dấp cổ xưa.

Vừa đi vừa ngắm cảnh và vừa ghi chú “lộ đồ” trên sổ ghi chép, chúng tôi đã “đốt” tới hơn 3 giờ đồng hồ cho đoạn đường 40km từ Thuận An đến gần chợ Vinh Hiền, nơi có con đường nhỏ dẫn lên núi Túy Vân. Bao bọc chung quanh núi là khu dân cư có nhiều nhà cửa; mặt trước của đầm Phá Tam Giang – Cầu Hai ở gần cửa biển sau khi nó đã đi qua lộ trình dài 70km. Trên đoạn đường mòn sát chân núi về hướng Bắc, có nhiều tảng đá mang hình thù lạ mắt như mõm ếch hay chiếc mủng úp ngược. Chúng tôi dừng chân tại bến tàu ở đầm Cầu Hai, nơi mỗi sớm mai tàu thuyền tấp nập tụ về đây họp thành chợ hải sản mà chúng tôi có dịp chứng kiến vào ngày hôm sau. Từ đây, ngước nhỉn lên ngọn Túy Vân ở tầm thật gần, ẩn hiện trong rừng cây thâm u là mái chùa Thánh Duyên cổ kính, nơi từng được vua Thiệu Trị xếp vào hàng thứ 9 trong số 20 danh thắng đất cố đô và cho khắc tên tấm bia đá bài thơ vịnh cảnh chùa, hiện vẫn còn lưu tại đây.

Theo hướng dẫn của thầy Thích Minh Chính, nhà sư trẻ đang trông coi chùa Thánh Duyên, chúng tôi bước lên tầng bậc cấp lần lượt đi thăm vài di tích còn lại do chính vua Minh Mạng “chuẩn y” xây dựng gần 200 năm trước đây. Chánh điện đã qua nhiều lần trùng tu nhưng vẫn còn mang dáng dấp kiểu kiến trúc cung đình; giếng cổ sâu 15m có dáy lót bằng gỗ lim, hiện là nguồn nước ngọt để cung cấp cho nhiều hộ dân địa phương; gác Đại Từ vẫn còn cổng tam quan với nét rêu phong. Cuối cùng lên tới đỉnh núi cao 42m, hiện ra trước mắt chúng tôi là tháp Điều Ngự ba lầu, cao 12m, còn tương đối nguyên vẹn hình hài. Đứng trên lầu cao nhất, chúng tôi có thể nhìn bao quát cả dãy núi Bạch Mã, cửa biển Tư Hiền và quang cảnh ngoạn mục của bao lớp ghe thuyền ngoạn mục đi lại trong đầm.

Cảnh đẹp với những trầm tích văn hóa – lịch sử trên ngọn Túy Vân đã kích thích sự khám phá  của du khách và cũng là lý do khiến nhà sư trẻ cất bước rời trung tâm cố đô Huế đến đây từ 2 năm trước. “Theo lời kể lại của những bô lão trong vùng truyền qua nhiều đời, mỗi bận vua ngự thuyền về đây để hành lễ cầu quốc thái dân an, dân làng dọn dẹp sạch sẽ xếp hai hàng trải dài từ dưới chân núi lên đến tháp để nghinh đón vua”, Thầy Minh Chính thuật lại: “Túy Vân đẹp nhất vào lúc bình minh. Hằng ngày từ khoảng 5 giờ sáng, tôi thường ngồi uống trà một mình rong cái chòi gỗ nhỏ, nghe chim hót và chiêm ngưỡng khoảnh khắc một bên trăng lặng,  một bên mặt trời vừa ló dạng trên biển”. Thầy nói giọng đầy xúc cảm. Còn Ngọc, cô sinh viên ở đại học Ngoại ngữ Huế, trong lần du ngoạn đến đây nói rằng: “Tụi em thích không khí mát mẻ và quang cảnh chùa chiền thanh tịnh. Đọc sách thấy nói về nơi này đã lâu nhưng hôm nay mới có dịp đến đây và khám phá ra rằng quê mỉnh thật rộng và dài”.

Tuy nhiên chuyến viễn du  tìm về “linh sơn” không dừng ở đây. Chúng tôi ngỏ ý nhờ thầy Minh Chính tìm giúp người hướng dẫn đường lên núi Linh Thái, nằm cách Túy Vân khoảng 1km vế hướng Đông, địa danh được nhắc đến chỉ vỏn vẹn một câu trong phần nói về  núi Túy Vân mà chúng tôi đã đọc trên trang “huefestival.com”. Không ngờ nhà sư trẻ đã hăng hái tình nguyện làm người dẫn đường. “Tôi đã từng lên đó nhiều lần. Lần gần đây nhất  cách nay 6 tháng. Tôi cũng có ý định trở lại. đây có thể là dịp tốt”.

Chúng tôi xuất phát tại Túy Vân vào 6 giờ sáng hôm sau. Từ đây chúng tôi đi theo con đường làng nhỏ hẹp được đổ bê tông sạch sẽ nối liền đến tận chân núi Linh Thái. Đoàn leo núi còn có thêm anh Hoàng Phong, 45 tuổi, và 3 thanh niên người địa phương, tất cả đều là đệ tử của sư thầy chùa Thánh Duyên. Từ xa, ngọn Linh Thái trong giống như cái mu rùa, có lẽ vì vậy mà người vùng này gọi nó là núi Rùa. Nhà sư vạch lá cây rừng chỉ cho chúng tôi xem tấm bia đá đặt ngay dưới chân núi, trên đó khắc tên núi và niên hiệu Minh Mạng thứ 17, di tích được cho rằng so chính  vị vua này dựng lên. Với gậy, trái cây và một làn tre đựng… bộ đồ trà, chúng tôi lần lượt nối nhau vạch lá, dò đường “thướng sơn”. Đoạn đầu còn thấy lối mòn, càng lên cao cây cối càng rậm rạp hơn, phải dùng gậy vạch lối đi. Núi này có nhiều thông. Chúng tôi có lúc phải giật mình vì bắt gặp chú rắn lục đang vắt vẻo trên nhánh cây dại. “Ở đây thỉnh thoảng có mấy người lên núi lấy mây và cây đót”, anh Phong cho biết. Như vậy ngoài sự có mặt của vài người dân địa phương, chúng tôi là những vị khách hiếm hoi lên núi Linh Thái.

Đoạn gần tLinh-son-co-do-ới đỉnh mở ra một quang cảnh tuyệt đẹp với cả vạt hoa mua, sim  đang phô sắc tím. Ở gần đó, chúng tôi phát hiện ra cái giếng trời, nơi theo lời đồn của người dân địa phương khi trái bưởi từ miệng giếng nó sẽ trôi tuột ra tận cửa biển! Tuy nhiên, lời đồn chưa được kiểm chứng đó không làm chúng tôi phấn khích bằng lúc lên tới đỉnh, nơi hiện ra đụn gạch giống như gạch xây tháp Chăm, trên có cội bồ đề xanh tươi, dưới có bức tượng Phật ngồi bằng đá chỉ còn lại một nửa nhưng vẫn nhìn thấy  những đường nét hoa văn kiểu Chăm. Gần đó là ngôi miếu nhỏ đổ nghiêng ngả, một trụ đá đứng cạnh bệ đá hính hoa sen và  một trụ đá lớn hình trái khế, có lẽ là một cách điệu của linh vật linga theo truyền thống tín ngưỡn Chămpa. Leo lên ngọn bồ đề, chúng tôi nhìn thấy cửa biển Tư Hiền rõ hơn, và đây cũng có điểm nhìn về Túy Vân đẹp nhất với bóng tháp Điều Ngự và gác Đại Từ thấp thoáng xa xa.

Thầy Minh Chính nói rằng, theo một vài nguồn sử liệu còn lưu lại trong chùa, trên ngọn núi này từng có một ngôi tháp Chăm bị đổ nát. Sau đó vua Minh Mạng ra chỉ dụ cho xây dựng bên nền tháp cũ một ngôi chùa tên là Trấn Hải Tự và một lầu gọi là Vọng Hải Lâu cùng với thời gian khởi công xây dựng ngôi quốc tự trên núi Túy Vân. Chỗ chúng tôi đang đứng có thể  từng là địa điểm tọa lạc của những di tích trên.

Một tiệc trà được bày ngay giữa những mảnh vụn  của phế tích đang vọng về từ ký ức lịch sử xa xôi. Tôi đã tìm thấy Linh Sơn rồi ư, một ngọn núi nhỏ chỉ cao chừng 100m  nằm gần ngọn núi thứ hai chỉ cao gần phân nửa cùng đứng nhìn về dãi Bạch Mã vươn mình lên cao tới 1.450m? Tuy nhiên sau này, khi đọc kỹ hơn một vài trích dẫn từ sử liệu triều Nguyễn, tôi được biết núi Linh Thái từng có ý nghĩa như bức bình phong án ngữ trước cửa biển Đông lưu dấu tích của những “kỳ vọng thế kỷ” vào thời tiền nhân bắt đầu mở rộng cương giới về phương Nam. Còn Túy Vân một thắng tích của trần gian, ở đó có ngôi quốc tự được nhiều đời vua triều Nguyễn xem là nơi thiêng liêng.

Và có thể, niềm hoài nghi về một “linh sơn” ở vùng đất cố đô đã được xóa bỏ khi tôi phát hiện ra rằng không thể lấy độ cao của núi để phân biệt tầm vóc lịch sử và ý nghĩa hiển liunh của nó. Phổ Đà Sơn, ngọn núi tỉnh  Triết Giang, đạo tràng của Bồ Tát Quán Thế Âm, chỉ cao có 284m, nhưng vẫn được xếp vào hàng “Tứ đại danh sơn” của Trung Hoa đó thôi!■

(Tạp Chí Văn Hóa Phật Giáo số 49-50)

(Visited 101 times, 1 visits today)

Tags: , , , ,

Category: Danh Thắng, Trần Văn Thưởng

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *