Biên niên sử Phật giáo Gia Định Sài Gòn TP Hồ Chí Minh

| 30/11/2013 | 0 Comments

Tạp Chí Văn Hoá Phật Giáo 10 |Nguyễn Đại Đồng

gop-y-bien-nien-su-phat-giao

Nhân đọc cuốn Biên niên sử Phật giáo Gia Định-Sài Gòn Thành phố Hồ Chí Minh do NXB TP. HCM ấn hành năm 2001 , tôi xin bổ chính một số ý về Phật giáo Bắc Bộ như sau:

Trang 91-92, viết: “Ngày 23-12-1934, Hội Phật giáo Bắc kỳ làm lễ suy tôn Sư tổ Thanh Hạnh làm Thiền sư Pháp chủ”.

Thật ra, lễ suy tôn Hòa thượng Thích Thanh Hạnh làm Thiền gia Pháp chủ được cử hành trọng thể tại chùa Quán Sứ trong hai ngày 11, 12 tháng 1 năm 1936 (tức nhằm ngày 17, 18 tháng Chạp năm Ất Hợi). Báo Đuốc Tuệ (cơ quan hoằng pháp của Hội Phật giáo Bắc kỳ) số 6, ra ngày 14-1-1936, đã dành hầu hết số trang viết về sự kiện này. Trước đó, ngày 6-11-1934, nhà cầm quyền Bắc Kỳ đã ký Nghị định 4283, cho phép thành lập Hội Phật giáo Bắc Kỳ, hội quán Trung ương lâm thời đặt tại chùa Quán Sứ, số 73 Richaud, Hà Nội. Ngày 18-11-1934, một Đại hội đồng được triệu tập họp tại chùa Quán Sứ để bầu Ban Trị sự của Trung ương hội. Tất cả thành viên Ban Trị sự lâm thời đều được bầu vào Ban Trị sự chính thức khóa đầu tiên. Ban Trị sự họp,quyết định tổ chức lễ thành lập Hội và ra mắt dân chúng vào ngày 23-12-1943. Như vậy, sách biên niên sử nói trên đã nêu không đầy đủ sự kiện đó, và đã nhầm lẫn về ngày tháng năm suy tôn Hòa thượng Thích Thanh Hạnh lên ngôi Thiền gia Pháp chủ.

Trang 94 viết: “Ngày 12-1-1936, Thiền gia Pháp chủ Thanh Hạnh tịch, Hội Phật giáo Bắc Kỳ suy tôn Sư tổ Thanh Tường thay thế”.

Có lẽ tác giả đã trích dẫn theo Nguyễn Lang trong Việt Nam Phật giáo sử luận, tập 3 (NXB Văn Học, 1992). Theo báo Đuốc Tuệ ra ngày 1-2-1937 và sách Lịch sử chư tổ chùa Quán Sứ của Thiều Chửu (Đuốc Tuệ xuất bản 1949) thì Hòa thượng Thiền gia Pháp chủ viên tịch ngày mùng 8 tháng Chạp năm Bính Tý (tức 12-1-1937). Sau ngày Thiền gia Pháp chủ viên tịch, Hội Phật giáo Bắc Kỳ đã nhất trì bầu ra một ban kỳ túc đạo sư để điều hành Tăng già miền Bắc, chứ không suy tôn một ai lên ngôi vị Thiền gia Pháp chủ. Mãi tới ngày 9-9-1950, Hội Tăng Ni chỉnh lý Bắc Việt (thành lập năm 1949, do Thượng tọa Thích Tố Liên đứng đầu) tiến hành đại hội, quyết định đổi tên thành Giáo hội Tăng già Bắc Việt, và nhất trí suy tôn Hòa thượng Thích Mật Ưng, chủ sự chùa Quảng Bá Hà Nội, lên ngôi Pháp chủ Giáo hội Tăng già Bắc Việt. Ngày 22-4-1951, lễ suy tôn Hòa thượng Mật Ưng lên ngôi vị Thiền gia Pháp chủ được cử hành trọng thể tại chùa Quán Sứ (xem kỷ yếu lễ suy tôn Pháp chủ, đặc san Phương tiện số 43-44, năm 1951).

Trang 106 viết: “Tháng 7 năm 1941, thực dân Pháp cấm sử dụng chữ “Vạn”, cho đó là dấu hiệu của Quốc xã Đức”.

Sự thật, ở Bắc Kỳ lúc bấy giờ, nhà cầm quyền Pháp có công văn gửi cho Hội trưởng Nguyễn Năng Quốc với nội dung nêu rõ: chỉ cấm sử dụng chữ “Vạn” giống chữ “thập ngoặc”, biểu tượng của Đức quốc xã ở bên ngoài các cơ sở Phật giáo, còn bên trong các chùa, cơ sở Phật giáo vẫn được phép sử dụng (Công văn của Thống sứ Bắc Kỳ gửi Hội trưởng Hội Phật giáo Bắc Kỳ, đăng trên báo Đuốc Tuệ số ra ngày 15-7-1941).

Trang 111, viết: “Đuốc Tuệ đình bản ngày 15-8-1945 (số 257-258), giờ phút cuối tự xưng là tờ báo của Việt Nam Phật giáo Tổng hội”. Viết như vậy là không chính xác. Bán nguyệt san Đuốc Tuệ vốn là cơ quan hoằng pháp của Hội Phật giáo Bắc Kỳ, sao lại có thể” tự xưng là tờ báo của Việt Nam Phật giáo Tổng hội” được? Nên nhớ, danh xưng Việt Nam Phật giáo Tổng hội chỉ xuất hiện sau Đại hội Phật giáo toàn quốc họp tại chùa Từ Đàm (Huế) từ ngày 6 đến ngày 9 tháng 5 năm 1951.

Trang 117, viết: “Ngày 9-3 (27-2 năm Canh Dần): 146 Tăng Ni họp tại chùa Quán Sứ, cải đổi Hội Tăng Ni Chỉnh lý Bắc Việt”…: “Ngày 17 tháng 3 âm lịch (Tân Mão): Đại hội Tăng Ni họp tại chùa Quán Sứ suy tôn Tổ Mật Ưng lên ngôi Thiền gia Pháp chủ, lãnh đạo Giáo hội Tăng già Bắc Việt”.

Viết như vậy là không chính xác. Thật ra ngày 9 tháng 9 năm 1950, Hội Tăng Ni Chỉnh lý Bắc Việt do Thượng tọa Thích Tố Liên đứng đầu, họp Đại hội tại chùa Quán Sứ, quyết định đổi tên thành Giáo hội Tăng già Bắc Việt. Và cũng tại Đại hội ngày 9-9-1950 như trên đã nói, Giáo hội Tăng già Bắc Việt tuy đã nhất trí suy tôn Hòa thượng Thích Mật Ưng lên ngôi vị Thiền gia Pháp chủ, nhưng mãi tới ngày 22-4-1951, Phật giáo Bắc Việt mới chính thức làm lễ suy tôn Sư tổ Mật Ưng lên ngôi vị Thiền gia Pháp chủ.

Trang 120, viết: “Ngày 26 tháng 4 năm 1951, Thượng tọa Tố Liên được suy cử làm Pháp chủ Tăng già Bắc Việt trong buổi lễ trọng thể tổ chức tại chùa Quán Sứ Hà Nội”. Viết như vậy là sai, vì chỉ có lễ suy tôn Hòa thượng Thích Mật Ưng làm Thiền gia Pháp chủ Bắc Việt vào ngày 22-4-1951 mà thôi.

Trang 121, viết “ Ngày 7-9-1952, các đoàn thể Tăng già Bắc-Trung-Nam triệu tập đại hội tại chùa Quán Sứ(Hà Nội), để thành lập Giáo hội Tăng già toàn quốc. Đại hội đã bầu một Tổng trị sự và suy cử Hòa thượng Tuệ Tạng làm Thượng thủ”. Viết như vậy là chưa đầy đủ. Đúng ra, sau một thời gian chuẩn bị , từ ngày 8 đến ngày 14-9-1952, các đại biểu Tăng già Bắc-Trung-Nam họp Đại hội tại chùa Quán Sứ (Hà Nội) để thành lập Giáo hội Tăng già Toàn quốc. Đại hội này đã thông qua quy chế của Giáo hội Tăng già, suy tôn vị Thượng thủ đứng đầu Giáo hội, bầu Tổng trị sự và các chuyên ban, với mỗi nhiệm kỳ là 2 năm, luân phiên Bắc-Trung –Nam, để thực hành các công việc của Giáo hội. Vị Thượng thủ đầu tiên là Hòa thượng Thích Tuệ Tạng, Tổng trị sự trưởng là Thượng tọa Thích Trí Hải, Tổng thư ký là Thượng tọa Thích Tố Liên. Cứ sau hai năm lại đến các Tăng sĩ Trung Kỳ đảm nhiệm các chức vụ trên, rồi đến các Tăng sĩ Nam Kỳ.

Trên đây là mấy lời góp ý chân thành về Phật giáo Bắc Bộ cùng tác giả sách Biên niên sử Phật giáo Gia Định-Sài gòn-Thành phố Hồ Chí Minh. Rất mong được sự chỉ giáo của quý vị độc giả.

Tạp Chí Văn Hoá Phật Giáo 10 |Nguyễn Đại Đồng

(Visited 178 times, 1 visits today)

Tags: , , ,

Category: Đọc sách, Nguyễn Đại Đồng

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *