Nỗi khổ của trường học

| 05/09/2015 | 0 Comments

Lưu Dũng Xuấtnoi-kho-truong-hoc

Nhà hàng ở cạnh trường tôi
Cách nhau một bức tường vôi cũ sờn
Nhà hàng trông rực rỡ hơn
Càng làm sâu sắc nỗi buồn trường tôi
Nếu không cấm đoán đến nơi
Học trò kéo rốc sang chơi nhà hàng

Bài thơ của Nguyễn Bính được một người bạn dạy học cải biên, sau khi bên cạnh ngôi trường anh đang dạy học người ta mở một nhà hàng có sự phục vụ của đội ngũ tiếp viên nữ chân dài váy ngắn, mới chỉ được trích vài dòng… đã phần nào lột tả được nỗi khổ của nhà trường hiện nay.

Ai cũng biết rằng mục tiêu cao nhất của giáo dục là giới thiệu cho con người những phương pháp rèn luyện nhân cách để con người có thể tồn tại một cách thích đáng trong một môi trường xã hội ổn định để rồi chính những con người có giáo dục ấy lại góp phần tích cực vào việc duy trì và phát huy sự ổn định của môi trường xã hội.

Và ai cũng biết rằng, con người là một sinh vật sính bắt chước. Tiếp xúc nhiều với một môi trường như thế nào thì nhân cách con người cũng sẽ được uốn theo cái khuôn của môi trường ấy. Người trưởng thành cũng sính bắt chước, nhưng nhờ có ý thức, sự bắt chước của người trưởng thành còn có tính cách chọn lọc. Lớp người cần được giáo dục chính là những người chưa trưởng thành, chưa hoàn thiện nhận thức, do đó không có khả năng chọn lọc điều muốn bắt chước, lẽ ra phải được ưu tiên hưởng những môi trường trong lành. Thế nhưng môi trường giáo dục dành cho những người chưa trưởng thành lại vẫn đang bị xâm lấn bởi những hoạt động phi giáo dục.

Về mặt chính sách, mọi người đều biết rằng Nhà nước đã dành nhiều ưu tiên cho lãnh vực giáo dục. Thông tin cho biết ngân sách giáo dục năm 2008 chiếm gần 20% tổng chi ngân sách Nhà nước, được coi là rất cao so với nhiều quốc gia khác. Thêm vào đó, với chủ trương xã hội hóa giáo dục, đã có khá nhiều tổ chức giáo dục dân lập và tư nhân tham gia vào hệ thống giáo dục quốc dân không sử dụng ngân sách Nhà nước. Điều đó cho phép kết luận rằng tài chánh có thể không còn là nỗi khổ của ngành giáo dục.

Thế nhưng học trò đi học vẫn có những nỗi khổ của học trò, dẫn theo những nỗi lo của phụ huynh. Và thầy giáo đi dạy cũng có những nỗi khổ của nhà giáo khi môi trường giáo dục bị ô nhiễm. Quả thật, nhà trường không thể nào rèn luyện cho người đi học có được một nhân cách thích hợp với một môi trường xã hội ổn định khi môi trường xã hội bày ra những yếu tố nhếch nhác.

Ngay ở những ngôi trường bề thế trong thành phố, vừa bước đến cổng trường, học sinh lập tức được tiếp cận với những hình ảnh không lấy gì đáng bắt chước. Phụ huynh học sinh đưa đón con em ăn mặc tùy tiện, đậu xe nghênh ngang trước cổng trường. Đủ loại hàng quán và các tụ điểm ăn chơi áp sát trường học. Vô số người cung cấp những dịch vụ “dụ con nít” bình thản và đôi khi trâng tráo chào mời học trò. Trong giờ học, không thiếu trường hợp thầy cô giáo đành bất lực trước những âm thanh đủ loại với âm lượng chát chúa vọng vào tận lớp học. Chắc chắn những hình ảnh và âm thanh ấy đủ sức phủ định mọi lời hay ý đẹp được các thầy cô ra sức trao truyền trong lớp. Tình trạng còn bi đát hơn với rất nhiều ngôi trường không ra trường tọa lạc trong những khu dân cư đông đúc hay trên những con đường đã bị chiếm dụng làm nơi buôn bán, sản xuất, những ngôi trường không có được một sân chơi khiến trước giờ học, học sinh phải đứng ngồi vạ vật ở những hàng quán hay trước nhà dân ven đường.

Thực ra, không phải chỉ riêng ngành giáo dục mới có trách nhiệm trong việc giáo dục thế hệ trẻ. Việc giáo dục thế hệ trẻ là nhiệm vụ của toàn xã hội, trong đó ngành giáo dục chịu trách nhiệm xác định những mục tiêu giáo dục có tính cách toàn diện, hiện đại, hợp lý và đề ra những kế hoạch khoa học, thích đáng, khả thi cho từng thời kỳ. Và cũng cân nhắc lại rằng trọng tâm của việc giáo dục thế hệ trẻ là vấn đề rèn luyện nhân cách, chứ không phải chỉ là việc cung cấp kiến thức. Thêm vào đó, phải khẳng định rằng giáo dục và đào tạo là hai phạm trù khác biệt. Giáo dục có chức năng xây dựng con người có đủ tư cách sống trong xã hội, trong khi đó, đào tạo giữ vai trò cung cấp nhân lực phục vụ đất nước. Tất nhiên, sau khi đã được giáo dục, con người phải có đủ kiến thức để đáp ứng các chương trình đào tạo. Nhưng cần lưu ý rằng việc tiếp thu kiến thức chỉ là điều kiện ắt có để người được giáo dục hiểu rõ vai trò của mình trong xã hội với tư cách là một công dân của một đất nước có văn hiến. Trao truyền kiến thức không phải là mục đích chính của giáo dục.

Một khi đã xác định giáo dục thế hệ trẻ là nhiệm vụ của toàn xã hội với chức năng giáo dục là xây dựng con người, toàn thể những người đã trưởng thành cần phải ý thức rằng mọi hành vi của mình đều có ý nghĩa giáo dục. Nếu xã hội hỗ trợ nhà trường trong việc giáo dục thế hệ trẻ, chắc chắn là trách nhiệm giáo dục của nhà trường chẳng bao giờ hoàn thành. Nếu mọi người đã trưởng thành đều là những người có hành vi gương mẫu thì đó là một điều quá lý tưởng, nhưng tất nhiên không một xã hội nào đạt tới điều kiện lý tưởng ấy. Ở đây, xã hội cần phải có những đóng góp nhất định trong việc tạo ra một môi trường trong lành tối thiểu cần thiết cho hoạt động giáo dục.

Một đề nghị ban đầu là cần có quy định và phải thực hiện nghiêm những quy định về việc không được phép tổ chức những hoạt động phi giáo dục chung quanh những môi trường giáo dục. Chẳng hạn, trước đây trong quy tắc đô thị, đã có những luật lệ buộc các nhà hàng có bán bia rượu hay có tổ chức các hoạt động ca nhạc giải trí chỉ được phép mở tại những địa điểm cách trường học một khoảng không gian nhất định nào đó. Hoặc đã có những biển chỉ đường cấm xe cộ sử dụng còi khi đến gần các trường học. Trong một tương lai gần, tại sao không thể ấn định giờ giấc mở cửa của mọi hình thức tụ điểm vui chơi giải trí như nhà hàng, vũ trường, sân khấu ca nhạc, nhà hát, rạp chiếu phim, trạm trò chơi điện tử… sau giờ học chính khóa của hệ thống trường học công lập?

Rõ ràng khi những quy tắc và luật lệ đó được áp dụng, sẽ có nhiều người bị ảnh hưởng về mặt kinh tế. Nhưng nếu có một sự vận động và giải thích sâu rộng về những lợi ích đem lại cho hoạt động giáo dục, hẳn là những người bị thiệt hại cũng sẽ vui lòng, nhất là khi mọi người đã hiểu được mình cũng có vai trò và trách nhiệm trong việc giáo dục thế hệ trẻ. Chắc chắn những người chịu thiệt hại ấy cũng có con em cần được giáo dục, vì thế họ cũng sẵn sàng hy sinh vì sự nghiệp chung.

Vấn đề là để người dân sẵn sàng hy sinh vì sự nghiệp giáo dục, ngành giáo dục cũng phải có những động tác thể hiện trách nhiệm của ngành. Những điều mà phụ huynh học sinh băn khoăn về học phí, về các khoản đóng góp, về đồng phục học sinh, về cơ sở hạ tầng của trường lớp, về chương trình học, về sách giáo khoa, về những đòi hỏi vô lý đối với học sinh như việc phải học thuộc những chi tiết có tính cách thống kê trong sách giáo khoa…ngành giáo dục phải có câu trả lời thích đáng.

Trước thềm năm học mới, học sinh và phụ huynh học sinh lại có những nỗi lo cũ; những điều lẽ ra không đáng để âu lo nếu như những người có trách nhiệm quyết tâm can thiệp tích cực trên tinh thần “tất cả vì trẻ em thân yêu”. Khi đã xác định mục tiêu chính của giáo dục là rèn luyện nhân cách, các nhà giáo dục cần uốn nắn các cơ sở giáo dục tôn trọng những quy định chính thức của ngành, không được phép vì lợi ích cục bộ của cơ sở mà đề ra những quy định rườm rà mang tính hình thức không cần thiết và không phục vụ thiết thực cho việc giáo dục. Mong sao ngày toàn dân đưa trẻ đến trường sẽ luôn là một ngày hội truyền thống mang lại niềm vui trọn vẹn cho mọi học sinh và những người có con em đang trong độ tuổi đi học.

Tạp Chí Văn Hoá Phật Giáo số 88

(Visited 60 times, 1 visits today)

Tags: , ,

Category: Giáo Dục, Lưu Dũng Xuất

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *