Thiên thượng thiên hạ, duy Ngã độc tôn

| 11/07/2013 | 2 Comments

Tạp Chí Văn Hoá Phật Giáo số 34Hoi dap

Tôi có đọc một số báo Phật giáo và được biết chuyện kể Đức Phật đản sinh có câu nói: “Thiên thượng thiên hạ, duy Ngã Độc Tôn(Trên trời dưới trời, chỉ có Ta là đáng tôn quý nhất) và được giảng rằng: Ngã ở đây là Đại ngã chứ không phải cái ngã nhỏ nhoi (Tiểu ngã); hoặc Ngã ở đây là cái tâm chấp ngã, nó được người đời tôn quý tối thượng, không gì phá được nó…Xin cho biết câu nói trên phát xuất từ kinh nào và nên hiểu câu ấy như thế nào?

Hungvũ 1@yahoo.com

Trước hết, ta hãy tìm xuất xứ của câu trên. Câu nói trên được trích từ một đoạn trong kinh Đại Bổn Duyên của Trường A Hàm (Hán dịch) kể chuyện Đản sinh của Đức Phật Tỳ Bà Thi và được xem là truyền thống đản sinh của chư Phật (gồm trường hợp Đức Phật Thích Ca), nguyên văn như sau: Ngài nhìn khắp bốn phương và đưa tay lên nói rằng: “Trên trời dưới trời, duy chỉ có Ta là tôn quý. Ta muốn độ chúng sinh khỏi sinh , già, bệnh, chết”. Kinh Đại Bổn (Mahapadana Sutta), số 13 của Trường Bộ kinh (Digha Nikaya) kể chuyện Đản sinh của Đức Phật Tỳ Bà Thi (cũng là Đức Phật Thích Ca, theo truyền thống Đản sinh của chư Phật) cũng có đoạn: Ngài nhìn khắp bốn phương, lớn tiếng như con Ngưu vương, thốt ra lời như sau: “Ta là bậc tối thượng trên đời! Ta là bậc tôn quý nhất trên đời! Ta là bậc cao cả nhất trên đời. Nay là đời sống cuối cùng của ta. Ta không còn tái sinh ở đời này nữa”. Đoạn kinh này giống y đoạn sau đây trong kinh Vị Tằng Hữu Pháp (Acchariya Abbhuta Sutta) của Trung Bộ kinh (Majjhima Nikaya): “Ta là tối thượng ở trên đời! Ta là bậc tối tôn ở trên đời! Ta là bậc cao cả nhất ở trên đời! Naylà đời sống cuối cùng của Ta. Ta không còn phải tái sinh nữa”. Chúng ta cũng còn tìm thấy câu nói trên trong kinh Phương Quảng Đại Trang Nghiêm , trong Hữu Bộ Tỳ Nại Da Tạp Sự và trong Đại Đường Tây Vực ký.

Như vậy đủ rõ chữ “Ta” ở đây không hề mang ý nghĩa triết học Đại ngã hay Tiểu ngã (Vốn là của Ấn Độ giáo), cũng không có ý phê phán sự chấp ngã của người đời. Ngã đây là một đại từ ở ngôi thứ nhất, do Đức Phật tự trỏ Ngài mà suốt cuộc đời Ngài vẫn theo quy ước của thế gian mà tự xưng khi giao tiếp với mọi người.

Kinh dạy rằng sự Đản sinh của Đức Phật là một đại sự nhân duyên, báo trước sự xuất hiện của một bậc Đại giải thoát, toàn trí, toàn năng. Ngài là Phật,Phật là bậc đáng tôn quý nhất trên đời thì lời tuyên bố “duy Ngã độc tôn” của Ngài là một lời chân thật, không liên hệ gì đến sự tự cao tự đại của số đông người đời. Khi đã thành Phật và đang hoằng dương Chánh pháp. Đức Phật cũng đã nhiều lần khẳng định Ngài là bậc tối thượng, cao hơn Phạm Thiên hay bất cứ ngôi vị nào khác.

Vậy “Thiên thượng thiên hạ,duy Ngã độc tôn” là một câu nói giản dị, chẳng có gì là khó hiểu của Đức Phật, nhằm trỏ tính cách của bất cứ bậc Đại giải thoát nào.

                                                                                         Bàng Ẩn

Tạp Chí Văn Hoá Phật Giáo số 34

(Visited 557 times, 1 visits today)

Tags: ,

Category: Hỏi Đáp

Comments (2)

Trackback URL | Comments RSS Feed

  1. NóiKhôngĐược says:

    Khi thái tử Si Đạt Ta nói câu này là lúc 6(?) tuổi đã thấy mọi người trên thế gian ( nhất thiết thê` gian ) [ khi lấy thiên làm điểm tham chiếu] bị sinh lão bệnh tử và ngài đã nói luôn do lầm tưởng “Duy ngã độc tôn” . Câu nói này là một công án nên thiền sư Vân môn Văn Yển mới đáp lại bằng một công án khác không có gì là phỉ báng

  2. HNT says:

    “Thiên thượng thiên hạ duy ngã độc tôn.
    Nhất thiết thế gian sinh lão bệnh tử”.
    Đây là bài kệ được lưu truyền khá rộng rãi trong các bài viết và bài giảng của các nhà nghiên cứu đạo Phật, các nhà sư giảng đạo, cả các vị Hòa thượng, Thượng tọa. Đã là bài kệ thì nó phải đủ 2 vế đối là 2 câu nêu trên. Tuy nhiên rất nhiều bài viết, bài giảng đã cắt vế dưới, chỉ nêu vế trên: “Thiên thượng thiên hạ duy ngã độc tôn” và giải thích rằng Đức Phật khi ra đời đã đi 7 bước, một tay chỉ Trời một tay chỉ Đất và nói câu trên với nghĩa rằng trên đời này chỉ có mình ta là tôn quý. Hiểu như vậy là không đúng, vì nó phản ánh sai phẩm chất vốn rất khiêm tốn của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Thực ra đây chỉ là bài kệ do người đời viết ra chứ không phải là lời của Đức Phật khi mới ra đời. Ngài bảo rằng, ngài ra đời cũng như những đưa trẻ bình thường khác, còn khi đã thành đạo, tức là đã tu thành Phật, thì trong các bài giảng của mình, ngài có nói đến ý trên, nhưng với nghĩa là: Trên đời này Bản ngã là vấn đề quan trọng bậc nhất! Ý Đức Phật nói rằng mọi người phải nhớ điều này.

    Vậy Bản ngã ở đây là gì?
    Theo nghĩa của Đức Phật thì Bản ngã là cái Ta, cái Tôi, nói nôm na theo văn phong hiện nay để bạn đọc dễ hiểu thì đó là cái cái vòng đời ta, hay cái Linh hồn trong ta không chết mà sẽ còn quay lại. Con người ta gồm có cái thân xác và cái Linh hồn (là một người Trời nhập trong ta). Khi ta chết thì cái thân xác chôn vùi bỏ đi, còn cái Linh hồn là một người Trời thì nó vẫn tồn tại và bay về cõi Trời, chuẩn bị cho việc luân hồi về làm một kiếp đời khác, là một người Trần khác. Chết thực chất chỉ là thay cái thân xác, còn ta vẫn là ta, tôi vẫn là tôi. Cứ vậy vòng đời xoay chuyển hết kiếp đời này đến kiếp đời khác, thay hết cái thân xác này đến cái thân xác khác, nhưng ta vẫn là ta, tôi vẫn là tôi, vì vẫn là cái Linh hồn ta hay tôi trong thân xác đó. Thế có nghĩa chết không phải là hết, mà chỉ là kết thúc một vòng đời, rồi lại quay vòng lại vòng đời sau. Cho nên Đức Phật nói nó vô ngã, tức là cái vòng đời nó liên tục xoay vần và không dừng lại. Nó không mất đi, nhưng nó luôn thay đổi, vòng đời sau không giống vòng đời trước. Hiểu được vấn đề Bản ngã thì con người mới không hoang mang vì sợ rằng, chết là hết, nên chẳng cần tu luyện tiến lên làm gì, thà hưởng thụ hết đi cho xong! Nhưng hiểu con người ta là một chuỗi vòng đời quay đi quay lại mà vươn lên thì ta mới lo tu luyện để cho Linh hồn thanh cao mà lên được tầng cao của vũ trụ. Muốn vậy thì phải sống thiện tại kiếp này để tích Đức chuẩn bị cho kiếp đời sau. Đây là câu trả lời cho câu hỏi Ta là ai? Tôi là ai? Ta từ đâu đến? Tôi từ đâu đến? mà loài người vẫn hỏi trong suốt cả ngàn năm nay. Vì ý nghĩa quan trọng của Bản ngã như vậy nên Đức Phật mới nói rằng trên đời này hiểu được Bản ngã là tối quan trọng. Duy ngã độc tôn là vậy. Nhưng nó cũng là lẽ thường tình giống như vòng sinh lão bệnh tử mà ai cũng biết, chứ không có gì là thần bí cả. xem thêm
    Một ý nghĩa hay như thế mà lại nói Đức Phật tự coi mình “Duy ngã độc tôn” là “chỉ có ta là tôn quý” thì thật ! Đạo Phật gần với duy vật biện chứng, chủ trương vô thần luận, không dị đoan. Phật giáo là chính tín, không phải là mê tín.

    Vậy nên phải hiểu cho đúng: Đức Phật luôn coi Phật và chúng sinh là bình đẳng. Ngài quan niệm ngài là Phật đã thành, chúng sinh là Phật sẽ thành. Ngài chỉ giáo cho mọi người cần phải hiểu rằng cái Bản ngã của mỗi người, hay còn gọi là cái vòng đời của mỗi người nó xoay vần liên tục vô tận không ngơi nghỉ. Hiểu như vậy thì sẽ thấy ta sống hôm nay là đang chuẩn bị cho vòng đời sau, đặng mà phấn đấu hướng thiện để cho vòng đời sau được tươi sáng hơn

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *