Kỳ duyên

| 27/10/2016 | 0 Comments

Bài & ảnh: Tân Ngoạn NGUYỄN  VĂN  QUỲNH |

ky-duyen

Trong cuộc chơi của những  nhà sưu tầm cổ vật, không mấy ai không nhắc đến hai  chữ “cơ duyên”. Tôi tuy mới tập tành  chơi cổ vật hơn mười năm nay nhưng  cũng nghiệm  ra cho mình điều đó. Có những  cổ vật tôi biết và theo đuổi hơn hai năm trời, người chủ không muốn nhượng lại mà nói đang thích để chơi. Nhưng đến khi anh ta không thích nữa gọi nhượng  lại cho tôi thì vì một sự trục trặc nào đấy mình không tới ngay được nên món cổ vật đó đã chuyền sang tay người khác. Thế là đành tự an ủi là mình không có duyên với nó và tiếc hùi hụi hàng tháng trời.

Nhưng có những  cổ vật mình có duyên với nó thì dù nó trôi giạt đi đâu rồi cũng lại về với mình. Chiếc đĩa trà không hiệu đề có vẽ tích Sư tổ Bồ-đề Đạt-ma là một trong  những  món đó. Có thể nói chiếc đĩa này được vẽ với bút pháp tuyệt vời và rất đặc biệt. Sư tổ Đạt-ma đang  trên đường  đến núi Thiếu Thất, nơi mà Ngài hy vọng sẽ có người tiếp nhận được Phật học chân truyền mà Ngài muốn trao lại.

Khi mới nhìn vào chiếc đĩa, ta cảm giác như hình vẽ không được cân đối. Phần vẽ phong  cảnh và nhân vật chỉ chiếm một phần nhỏ, còn lại là khoảng trắng bao la. Sau nhiều ngày nghiền  ngẫm, tôi tự mình đặt câu hỏi: Tại sao tác giả lại vẽ không cân đối như vậy? Chẳng lẽ có sự nhầm lẫn hay thiếu chuẩn mực như vậy sao? Nhưng tôi nghĩ, với bút pháp điêu luyện như thế này, chắc rằng tác giả phải là một nghệ sĩ bậc thầy và không thể có những sai sót thô thiển như thế. Chắc là có dụng ý gì đây mà mình chưa hiểu được. Sau bao nhiêu ngày đêm suy ngẫm, tôi nghiệm ra rằng: Hình vẽ và bố cục trên là có chủ ý. Hình vẽ trên mang màu sắc của Thiền học, nó mang một tính ước lệ rất cao siêu. Chính bản thân hình vẽ trên đã mang tính triết lý Phật giáo hết sức sâu sắc. Thế giới hiện hữu quá nhỏ bé trước một vũ trụ bao la của cõi tâm linh: khoảng trắng của đĩa rộng lớn, còn phần con người và đồi núi nhà cửa mới nhỏ bé làm sao! Phải chăng đây cũng là điều để lý giải cho triết lý “Sống gửi, thác về”? Nơi mình sẽ về là cõi Niết-bàn bao la rộng lớn, sắc sắc không không.

Lý giải được điều trên đã làm tôi rất đỗi vui mừng. Tôi trân trọng nó, mân mê say đắm nó không nguôi.

Và cũng lại là một sự tình cờ. Có một hôm tôi vừa mua  được một  ống  kính máy ảnh  macro  (ống  kính chụp cận cảnh), tôi đem một số món cổ vật ra chụp lại và chụp cận cảnh một số món để tìm hiểu về bọt khí của các cổ vật có niên đại khác nhau với hy vọng may ra tìm được câu giải đáp trong khi giám định tuổi món đồ. Trong khi soi tìm bọt khí, tôi phát hiện ra một điều kỳ thú trong chiếc đĩa nói trên.ky-duyen

Khi tôi phóng  to hình ra thì trên khuôn mặt của vị Sư tổ có hai bọt khí điểm đúng  vào hai vị trí của con ngươi làm cho chúng ta thấy như là hình vẽ được điểm nhãn vậy.

Mặc dầu không phải là một nhà nghiên  cứu khoa học, hay người nghiên  cứu về ngành  gốm sứ, nhưng tôi cũng xin lý giải hiện tượng  trên qua sự hiểu biết của mình.

Trong quá  trình  nung, do  nhiệt  độ  tăng  dần  lên những phần hơi nước và các phân tử của các hợp chất khác nằm trong cốt của món đồ đã bốc hơi và thoát ra ngoài. Bọt khí lúc đầu còn nhỏ sau di chuyển và hợp lại với nhau  thành  những  bọt khí to hơn phá vỡ sức căng mặt ngoài và thoát ra. Do chất liệu của men phủ ngoài và do nhiệt độ mà các bọt khí nhỏ to phân  bố không đều; nhiệt độ càng cao bọt khí càng nhỏ, nhiệt độ thấp bọt khí lớn. Độ đậm đặc, độ bền của men càng cao bọt khí càng lớn. Chính vì vậy ở những vùng có vẽ thêm màu chàm, độ dày của men dày hơn so với chỗ chỉ có màu trắng. Độ dày này làm tăng sức căng mặt ngoài của vùng đó nên bọt khí ở đó lớn hơn ở những chỗ khác. Chỉ một điều hy hữu mà trong giới chơi đồ cổ chúng tôi vẫn gọi là “hỏa biến” đó lại rơi đúng vào hai con ngươi của Sư tổ làm cho khuôn mặt và ánh mắt của Ngài như thêm  thần khí. Ngoài ra, những  bọt khí lớn khác cũng tập trung vào chòm râu, vào ánh hào quang ở trên đầu làm cho hình vẽ trở nên kỳ ảo lạ lùng.

Có được chiếc đĩa đã là cơ duyên và phát  hiện ra được những bọt khí trên khuôn mặt của vị Sư tổ cùng là một  cơ duyên. Và có lẽ điều kỳ lạ và hy hữu nhất chính là những bọt khí đã tạo nên từ hỏa biến đã làm cho chiếc đĩa trở nên một vật có thể nói là khó có thể có cái thứ hai. Điều kỳ diệu chính là ở chỗ có cố tình và công phu cách mấy cũng không thể làm ra được như vậy, mà chỉ có kỳ duyên mới có được kết quả trên. Quả là báu vật trong muôn một.■ „

Văn Hoá Phật Giáo số 209

(Visited 85 times, 1 visits today)

Tags: , ,

Category: Kỷ Niệm, Tân Ngoạn Nguyễn Văn Quỳnh

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *