Một thoáng tỉnh thức

| 15/06/2016 | 0 Comments

VÕ  VĂN LÂN|

mot-thoang-tinh-thuc

Người bạn tôi cư trú ở nước ngoài. Bao năm xa quê, anh vẫn thao thức một chuyến trở về; nhưng cuộc sống vốn thành nếp, anh rất ngại đi xa. Bỗng được tin đất nhà cha mẹ để lại ở quê mà lâu nay người em của anh ở bị sang tên đổi chủ. Anh sửng sốt như tin sét đánh. Gọi điện về nhà, người em đã không trả lời cụ thể mà chỉ vòng vo “Mọi thứ đã đổi thay, các anh không về mà thấy… Đất đai ruộng nương quy hoạch xây dựng… Ai cũng đổi đất cất nhà. Các anh chỉ lo vun quén gia đình con cái không đoái hoài mồ mả, quê hương… rồi nghe người ta nói này nói nọ!”. Anh càng giận hơn, thầm nghĩ, “Thằng em học hành tuy không nhiều nhưng cũng đủ để… biết phải trái, không hiểu cớ sao lại đến nỗi? Bao năm ở nhà hương hỏa không ơn nghĩa còn giở giọng!”. Nhưng chưa kịp nói bên kia đã cúp máy khiến anh giận run cả người, muốn về ngay hỏi cho ra lẽ và cho đứa em bài học vỡ lòng về đạo  lý.

“Chỉ có nước phải về…”. Ý định thôi thúc khiến anh quên cả hiện tình sức khỏe, tuổi tác…!

Bước chân xuống sân bay. tường tận mặt mũi quê hương sau bao năm xa cách. Bao bồi hồi xúc động… Con đường hàng cây ngày ngày hai lần đến trường. Con đò, cây cầu bắc qua sông bốn mùa mưa nắng sáng chiều đi lại… Bao nôn nao! Nhưng niềm vui chưa trọn thì lòng quặn thắt khi đặt chân về chốn cũ, mảnh vườn ngôi nhà xưa nơi lưu dấu bao kỷ niệm thời ấu thơ đoàn tụ bên cha mẹ anh chị em. Ngôi nhà giờ đây vắng vẻ hoang tàn cổng khóa im ỉm và hàng rào lưới B.40 ngăn hai khu vườn như cắt xé lòng anh. Bên kia là ngôi nhà mái ngói đỏ chói ngạo nghễ như thách thức anh. Anh đoán là nhà đứa em và cơn giận bừng bừng, chân run không còn đứng vững. Vợ chồng người em đon đả ra chào hỏi nhưng cử chỉ cứ lúng ta lúng túng không che giấu được sự gượng gạo. Anh không giữ được bình tĩnh đến quên đáp lại lời chào hỏi của người em dâu và nôn nóng đặt thẳng  vấn đề với đứa em. Người em ấp úng cho là không gì thay đồi, chẳng qua tình hình chung nên phải tạm tách hai vườn. Không khí nặng nề phủ trùm lên mối quan hệ anh em lâu ngày gặp nhau lại càng trở nên ngột ngạt khi cậu thanh niên, đứa con trai của người em xuất hiện. Hai vợ chồng rút lui giao cho đứa con đối phó. Cậu ta to tiếng cố áp đảo bác mình. Không ai còn kìm được nóng nảy, lời qua tiếng lại chẳng ai chịu nghe ai. Bầu không khí trở nên căng thẳng và đụng độ suýt xảy ra giữa hai bác cháu. Anh không biết mình đã nói gì nhưng chợt nhớ là mình kẻ ở xa về, thân thích không có ai ngoài gia đình em. Nên anh kịp dừng lại vì dù có đúng mười mươi liệu ai bênh vực. Vả lại cổ họng khô khốc không nói năng gì được, anh đành bỏ ra đi.

Cảm thấy như mất đi điều quý giá, anh hụt hẫng. “Không ngờ sự tình lại tồi tệ đến vậy. Đứa em xưa nay hiền lành chơn chất… giờ còn gì gia phong nề nếp”. Anh giận run cả người. Mất mảnh vườn ngôi nhà cha mẹ để lại là mất mát lớn nhưng đau xót nào bằng mất tình nghĩa anh em! Anh chợt nhớ gần đây việc tranh giành đất đai nhà cửa mà báo đài đề cập. Chỉ vì miếng đất, gian nhà rách nát đến cha con, anh chị em đưa nhau ra tòa; chút gia tài chẳng đáng là bao mà thảm cảnh nồi da xáo thịt cha mẹ con cái anh em  đâm chém nhau. Nghe đến, anh chỉ cười “Báo nói láo, đài đặt chuyện…”. Ngờ đâu chính anh rơi vào sự thật  phũ phàng!

Anh đến thăm tôi, than thở chuyện nhân tình thế thái và hỏi ý kiến có nên đưa ra tòa. Cảm thông với anh nhưng chuyện nhà anh tôi không thể can dự mà chỉ gợi ý “Có khóa tu thiền sắp tổ chức tại… anh thu xếp tham gia cùng tôi. Biết đâu có sự bất ngờ!”. Không suy nghĩ, anh đáp liền: “Thiền, từ lâu tôi có nghe nói, nhưng có ăn nhập gì đến chuyện của tôi, có thể nào giải quyết?”. Nói thế, nhưng trong khi cân nhắc; vả lại, chưa biết bao giờ thủ tục xong, nên trong thời gian căng thẳng chờ đợi, theo đề nghị của tôi, anh tham gia khóa tu thiền tổ chức tại tịnh xá… do một thiền sư Thái Lan hướng dẫn.

Suốt tuần lễ, ngày đêm sáu thời ngồi thiền, thiền hành, mọi thao tác ăn uống, nói năng, làm việc, ngủ nghỉ theo đúng nội qui. Và nhất cử nhất động đều diễn ra trong yên lặng và rõ biết. Vị thầy chẳng nói năng giảng thuyết gì nhiều, chỉ chú tâm hướng dẫn mọi người thực tập; ở ông toát ra một tâm thế thanh thản tỉnh táo. Trong hai ngày đầu, người học được hướng dẫn tư thế thiền tọa. Ngồi yên vững chãi, lưng thẳng, hai chân bắt chéo, bàn chân phải gác lên đùi chân trái và ngược lại, gọi là thế ngồi kiết-già. Ai không ngồi được thế này thì ngồi theo lối bán-già, bàn chân trái gác lên đùi chân phải. Bàn tay trái đặt trên lòng bàn tay phải; hai đầu ngón tay cái chạm hờ vào nhau tạo thành hình ô-van đặt lên trên chỗ giao tiếp hai mắt cá chân. Đôi chân anh cứng đơ như hai khúc củi thật khó bắt chéo vào nhau, đau muốn chảy nước mắt. Nhìn quanh thấy ai cũng làm được chẳng lẽ mình chịu thua nên anh cố chịu đựng. Hai ngày đầu qua đi mà không thấy gi rõ nét hơn là cơn đau và sự cố gắng cưỡng lại nhu cầu cơ thể thoải mái nên anh định bụng rút lui.

Sang ngày thứ ba, anh bắt đầu cảm thấy nhẹ nhàng hơn; đôi chân bớt đau, thao tác khá thuần thục; và việc thực tập chuyển vào nội dung quán sổ tức nghĩa là theo dõi hơi thở ra vào bằng cách đếm. Hít vào thở ra đếm một, cứ thế cho đến mười thì đếm trở lại sao cho khỏi lộn, nếu lộn thì đếm lại từ một. “Đầu óc hoàn toàn trống rỗng chỉ còn hơi thở, theo dõi hơi thở. Thở vào biết rõ đang thở vào, thở ra rõ biết đang thở ra. Thở vào một hơi sâu, hơi cạn biết rõ đang thở vào một hơi sâu, hơi cạn. Thở ra một hơi cạn hơi sâu biết rõ đang thở ra một hơi cạn, hơi sâu… chỉ còn hơi thở… Mọi nhớ tưởng quá khứ, dự tính tương lai đều buông bỏ!”. Vị thầy luôn nhắc nhở.

Nghe đơn giản nhưng có dễ gì đâu. Bao nhiêu chuyện trên trời dưới đất không biết từ đâu hiện ra kéo ta chạy theo. Cố bỏ đi nhưng chỉ được chốc lát đầu óc lại bị cuốn hút. Chuyện mảnh vườn ngôi nhà… cha mẹ bao năm lao nhọc giờ đây vào tay kẻ khác. Không thể được! Bằng mọi giá phải lấy lại. Kiện ra tòa… thủ tục, tiền bạc ra sao… vợ con có thuận chịu? Thằng em xưa nay biết điều, vợ con hay ai xui khiến mới đến nỗi! Bao vấn đề cuốn hút đầu óc anh. Đang miên man… bỗng tiếng gõ thước vang lên, anh giật mình trở về thực tại và nhận ra đang ngồi trong chánh điện… Trước mặt anh vị thấy nét mặt từ bi đang nhìn và anh nghĩ mọi suy tư thầm kín của anh không tránh khỏi cái nhìn sắc bén của ông. Đầu óc anh trở nên rỗng lặng và mọi suy tính đúng sai, phải trái, hơn thua không còn lôi kéo được anh. Anh trở về hơi thở đang có mặt và bất chợt nhận ra sự sống thật mong manh ngắn ngủi chỉ trong hơi thở. Thở ra mà không hít vào được hoặc ngược lại thì kết thúc. Và thân tâm có mối liên hệ gắn bó, thân yên tâm anh mới lạc và tâm có nhẹ nhàng thanh thản thân anh mới khỏe! Anh đang sống đây và cuộc sống tốt đẹp biết bao! Tại sao không ngắm nhìn và tận hửởng? Của cải tài sản nhà cửa… mọi thứ vô thường, lúc này của tôi mai có thể của anh có gì tồn tại mãi mà tranh giành đến phải lao tâm khổ trí?

Khóa tu kết thúc, một ngày anh nghỉ ngơi rồi đi thắp hương mộ ông bà, cha mẹ xong anh trở lại thăm vườn nhà cũ… Vợ chồng người em vẫn thái độ dè dặt tiếp anh. Nhưng anh không như lần trước xăm xăm bước vào với ý định giải quyết dứt điểm mọi thứ. Giờ đây đặt chân vào ngõ anh nhìn kỹ cảnh vật xung quanh, bên gian nhà cũ hoang vắng là ngôi nhà mới xây xinh xắn vững chãi. Trong sân mấy chậu cây cảnh xanh tươi. Bước vào nhà phòng khách nền gạch hoa bóng loáng, bộ xa-lông nệm mút, bàn ghế tủ giường mới tinh tuy không sang trọng nhưng sắp xếp ngăn nắp đem lại cảm giác mát mẻ dễ chịu. Đặc biệt chiếc tủ thờ chạm trổ với đôi chân đèn và lư hương bát nước bóng loáng trên bàn thờ trông trang nghiêm. Thì ra mọi thứ có gì đứng yên mãi mà từng giây từng phút không ngừng biến đổi. Thay đổi là tất yếu của mọi sự vật, hiện tượng. Nếu không thay đổi hẳn không có sự phát triển tiến bộ. Con người và muôn vật không ngừng đổi thay! Chợt nhớ trong quyển “Thử hòa điệu sống” của tác giả Võ Đình Cường có một câu mà hồi nhỏ đọc anh chưa hiểu giờ thì rõ ràng: “Mọi sự luôn đổi thay là điều không bao giờ thay đổi!”. Vâng, đứa bé từng giờ từng phút không ngừng thay đổi để lớn lên trưởng thành. Hột thóc cho xuống đất nếu không bóc vỏ thì không thể thành cây lúa cho bao nhiêu hạt. Có gì giữ nguyên trạng..? Đó là chân lý bất biến. Lớn nhỏ rộng hẹp cũ mới chỉ là khái niệm, hình tướng bề ngoài… tùy thuộc chủ quan mỗi người, có chuẩn mực nào nhất định! Con sông quê hương thời bé rộng mênh mông là thế giờ đây nhìn lại nhỏ xíu… Cũng thế, mảnh vườn ngôi nhà mà trước và sau khóa tu cái nhìn của anh đã khác.

Giờ đây nhìn lại anh có chút gợn buồn nhưng không quay quắt như trước. Trái lại ngôi nhà mới sờ sờ ra đó, trước đó làm anh gai mắt khó chịu, giờ đây nhìn kỹ anh thấy đẹp đẽ khang trang. Dù có thay đổi, chủ là ai đi nữa, thì mảnh vườn ngôi nhà cha mẹ vẫn còn đó, nói chi chủ sở hữu vẫn là em anh cháu anh…! Có ảnh hưởng gì đến cuộc sống như anh vẫn nghĩ! Và lâu nay   chính  gia đình em anh đã chăm sóc bảo quản, thờ cúng giỗ quảy ông bà cha mẹ; trong khi ở xa anh vô tư sống yên ổn bên vợ con. Có khác chăng giờ đây bên ngôi nhà cũ có thêm ngôi nhà mới! Và nếu không ai nhắc hẳn anh chẳng thắc mắc, chuyện nhà cửa ở quê có bao giờ anh để tâm! Bao nước chảy qua cầu, cuộc sống vẫn thế… bình lặng! Có cần phải làm gì để cuộc sống tốt đẹp, hạnh phúc hơn hay tranh giành, kiện cáo để làm rõ nghiệp chủ… thật ra chỉ là cái tên trên giấy. Vả lại thời gian anh còn nhiều nhỏi gì, buổi sáng sờ sờ đi ra đi vô… một tai nạn thậm chí cơn gió thoảng qua… chiều đã ra người thiên cổ. Thế nên còn được ngày nào sống cho ích mình lợi người, gây căng thẳng chỉ thêm khổ.

Anh cảm thông với người em và nhận ra điều em anh làm tuy chưa hợp lý nhưng không phải không thuận tình. Anh thấy lòng nhẹ nhõm và muốn làm điều đó cởi mở với em. Chưa biết bắt đầu từ đâu thì người em tỏ ý muốn nói gì với anh. Anh lắng nghe. Người em chậm rãi giãi bày “Chuyện nhà… chưa kịp báo anh chị đã tự ý… tụi em thật có lỗi. Chẳng qua tình hình chung vả lại hoàn cảnh vợ chồng em… hai đứa con gái đến tuổi mà nhà cửa xụp xệ…! Vì vậy định sang một nửa vườn cho cháu lấy tiền xây lại nhà thờ, khi nào có tiền trả nó thì nhập lại. Ai vô đó, con cháu cả! Ở đây ai cũng làm thế”. Thì ra là vậy! Có lắng nghe mới hiểu và có hiểu mới cảm thông. Sự việc hóa đơn giản! Anh cùng với gia đình người em bàn bạc giải pháp chủ yếu là khoản tiền trả lại đứa cháu ứng xây nhà. Và anh không chờ vợ chồng em lo đủ tiền… Trước khi ra đi, anh đã gọi điện cho vợ con xoay xở số tiền gởi về. Khu vườn được nhập lại và ngôi nhà mới dùng làm nhà thờ. Tất nhiên gia đình em và cháu anh vẫn sử dụng như trước. Đụng đến kiện tụng còn gì tình nghĩa ruột thịt; tránh được, anh sung sướng như trút được gánh nặng!

Anh, niềm vui lộ nét mặt lại đến thăm tôi. Bên tách trà, anh thuật lại tường tận mọi sự việc, kể cả những suy nghĩ và cảm nhận của anh, về khóa thiền, về việc trở lại thăm viếng người em, về những cách giải quyết giữa hai anh em và các cháu. Anh kết luận: “Mọi việc ổn thỏa, tránh được sứt mẻ tình cốt nhục, tôi thật không gì sung sướng hơn. Thật bất ngờ, điều kỳ diệu quá sức mong đợi của tôi. Tôi vô cùng biết ơn anh”. Tôi vui lây với anh và đáp lại: “Chúc mừng anh. Thật ra chẳng có gì bất ngờ và cũng không phải tôi mà chính anh; là hoa trái gặt hái từ khóa tu thiền anh gieo trồng, chăm bón với sự tận tình của Thầy, vị thiền sư khả kính”. Anh trố mắt nhìn tôi: “Có lẽ thế! Tuy nhiên có điều tôi không khỏi thắc mắc là làm sao hai vợ chồng đứa em tôi có thể chuyển biến nhanh đến vậy, và cả tôi nữa, đã thay đổi cả nhận thức lẫn hành vi?”. “Đấy là ý nghĩa buông dao, kẻ sát nhân thành Phật! Chỉ ngọn đèn thắp lên đủ xua tan bóng tối vây phủ gian phòng. Một sát-na, tia chớp thu nhiếp vô lượng kiếp. Và ngàn năm tăm tối chỉ cần giây phút bừng ngộ!”. Tôi đáp lời anh. •

Văn Hoá Phật Giáo số 197

(Visited 136 times, 1 visits today)

Tags: , , ,

Category: Kỷ Niệm, Võ Văn Lân

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *