Nhớ Sư bà Diệu Không

| 06/11/2015 | 0 Comments

Thái Kim Lan++nho-su-ba-Dieu-Khong

Trong truyện Tây du ký, có một đoạn ngắn tôi rất thích, trong đó không gian bỗng nhiên tĩnh mặc, êm ả so với những đại náo hỗn loạn diễn ra trên đường Tây du: đoạn Tôn Hành Giả bị thua lũ yêu quái tơi bời, phải đằng vân lên cung trời Đâu Suất thỉnh Bồ-tát Quán Thế Âm xuống cứu Đường Tăng sắp bị làm thịt. Lúc ấy Ngài Quán Thế Âm đang ngồi đan giỏ, Tôn Ngộ Không bước tới kêu xin cứu nạn. Việc cứu nạn gấp rút đến nỗi Bô-tát không kịp khoác áo choàng, vội đằng vân, hạ giáng xuống trần phất phơ trong bạch y bằng lụa, tóc xõa, tay cầm giỏ nơm cá. Một người trần đã thấy hình ảnh Ngài giáng trần như thế nên có bức vẽ “Quán Âm ngư lam”ghi lại bóng dáng của vị Đại Bồ-tát cứu khổ cứu nạn. Bức vẽ là một bài thơ ca ngợi không lời. Tôi ngưỡng mộ hình ảnh mà tôi cho có một không hai trong số những hình ảnh Quán Thế Âm Bồ-tát mà chúng ta có được.

Khi được tin Sư bà Diệu Không viên tịch ở nước Đức xa xôi, tôi nhìn bốn bức thêu tứ đại cảnh của cô Huệ Nhẫn theo lệnh Sư bà thêu tặng treo trong phòng và nhớ Sư bà xót xa, muốn đặt bút viết lời cảm niệm mà viết không nỗi. Tôi bỗng ước ao nếu mình vẽ được như nhân vật trong truyện Tây du, tôi sẽ phóng bút ghi lại hình ảnh Sư bà mà tôi đã khắc trong tâm từ thuở mới gặp Sư bà cho đến hôm nay, mà tôi gọi thầm là bốn nét quán thế, để treo trên tường.

Mà vẽ không được, tôi đành mang theo những hình ảnh Sư bà trong tâm như Kiều Nguyệt Nga trong truyện Lục Vân Tiên mang bức vẽ người ân nhân đã cứu nàng… hẹn có một ngày tôi viết mà như vẽ được những nét đan thanh của vị Sư tôn kính…

  1. Vô ngã đại từ bi

Một lần trong thời Pháp nạn, chúng tôi ngồi tuyệt thực giữa sân chùa trong cơn nóng rát lưng tháng Năm ở Huế. Nóng, khát làm tê dại châu thân. Lại thêm mặt trời buổi trưa chói chang đến phải nhắm nghiền mắt, hào hển thở, gục mặt trong nón lá, cơ hồ ngất lịm. Bỗng có ai sờ lưng với cái vuốt êm mát của một bàn tay thật dịu dàng. Tôi nhìn lên, thấy một cái nón rộng vành hầu như che hết cả thân mình, sau giải nón màu lam, có một nét cười mỉm rất hiền, một tay đưa cho tôi bát nước trong. Đó là lần đầu tiên tôi được gặp để sau này mới biết vị sư ấy là Sư bà Diệu Không. Trước đó tôi chưa lên chùa thường xuyên nên chẳng biết rõ là ai. Chỉ biết từ lúc cái nhìn ngước lên, tôi thấy có hiện hữu “một người”, mà “một người ấy”xuất hiện vô cùng nhẹ nhàng, như một cái bóng phất phơ. Nếu như cái bóng ấy “vô ngã”đến nỗi chỉ có cái nón duy nhất chuyển động, giữa triệu triệu con người, từ hiên bất cứ một mái chùa nào, ra đến sân chùa, xuống thang cấp hay đi trên đường đất, cái nón chuyển động, xa rồi gần mà đi đến đâu thì kẻ khát được uống, kẻ đói được lo cho no, kẻ âu lo được chút an bình, kẻ đang khóc được chậm nước mắt, kẻ không nhà có nơi trú ẩn.

Không cần tìm một chỗ đứng, chiếc nón chuyển động như nét KHÔNG huyền diệu giữa muôn triệu cái có vô thường, hiện hữu bằng từ bi và hạnh nguyện cứu độ chúng sanh, bất cứ ở đâu trên khắp Việt Nam.

Cho đến ngày cuối cùng, người ấy vẫn muốn mình là vô ngã huyền diệu với lời nguyện: sẽ trở lại thế gian để hành thâm cứu độ bao lâu còn đau khổ trên thế gian.

Có ai đạt được giác ngộ đại thừa như Sư bà Diệu Không với hành thâm vô ngã QUÁN THẾ ấy?

2.Đại ngã hoan hỷ

Có một lần tôi trở lại thăm chùa Hồng Ân vào dịp đầu xuân. Cây hồng đơn sơ đang trĩu trái trước hiên chùa, hoa tím lẳng lặng nhẹ đùa trong gió, hương trầm tỏa ấm không gian. Tôi bước vào nhà Ni, thấy Sư bà đang nằm nơi ghế xếp, giản dị trong chiếc áo lam nhật bình, chung quanh Sư bà là các sư cô trẻ ngồi xúm xít dưới đất, cười vui nghe Sư bà kể chuyện, người thì cầm quạt phe phẩy, người nắm tay vuốt ve, người xoa chân, người vuốt má, người xoa bụng. Tự nhiên tôi nhớ đến bức tranh quê vẽ một đàn heo xoắn xuýt bên heo mẹ, hay một đàn gà con núp dưới đôi cánh chở che của gà mẹ. Nhưng nghệ sĩ phải giảm bớt hết gam màu sặc sỡ của đời thường mà pha nhẹ như không màu, tương tự trong giấc mơ về hạnh phúc, giấc mơ không có màu, chỉ mờ như sương khói. Hạnh phúc không phải là khái niệm trừu tượng mà là một cảm giác an lạc, một niềm vui trong an bình. Nếu vẽ được hạnh phúc thì cảnh chùa hôm ấy là nét đan thanh siêu thoát nhất của hạnh lạc. Huyền ảo mà chân tình biết bao. Khi tôi từ giã ra về, ngoái lại thấy Sư bà Diệu Không còn đứng tiễn nơi hiên, màu áo lam hòa với bông hoa tím nhạt, chung cùng với các ni sư trẻ, đẹp thanh thoát, khiến tôi tưởng như mình đang rời một bức tranh có thật là Niết bàn chốn ấy để trở lại lạc loài ảo ảnh cái bụi trần ai bên này.

3.Đại trí tuệ vô ngôn

Những năm 80, 90 của thế kỷ trước, tôi có giới thiệu một nhà hảo tâm người Đức, ông Tiến sĩ Boehme, về giúp một số dự án phát triển tại Huế. Tôi đưa ông lên thăm Sư bà. Ông ngạc nhiên mừng rỡ gặp một vị Sư biết nói tiếng Pháp, bởi vì trong suốt thời gian ông này ở Huế, những cuộc trao đổi gặp không ít trở ngại vì ngôn ngữ bất đồng. Nhưng ngạc nhiên lớn nhất của ông, ngạc nhiên chan hòa vui sướng như khi “ngộ cố tri”là lúc nghe Sư bà, trong cuộc đàm thoại chăm chú lắng nghe, nhìn và bảo: “Nhì cử chỉ, nghe giọng nói của Ngài, tôi biết Mẹ Ngài là ai, tôi đang gặp Người Phụ Nữ đáng kính ấy trước mắt”.

Không thể diễn tả hết nỗi cảm động của người khách ngoại quốc đến từ nghìn dặm xa xôi khi được nghe một thứ tâm ngữ cảm thông chiếu soi bốn cõi, mười phương như thế. Với cái nhìn “Quán Thế”, Sư bà đã xóa sạch mọi khoảng cách và ngăn cách giữa người và người, để cùng nhau chung “một căn nhà thể tính bà con”. Người khách ngoại quốc ấy từ đó không bao giờ quên người đã biết mẹ ông vốn quá cố từ lâu mà ông hằng thương nhớ rơi nước mắt mỗi khi nhắc đến. Hầu như ông đã tìm ra, một trong muôn một, một người tri kỷ với mẹ của ông. Và từ đó mỗi khi về Huế, ông đều lên thăm Sư bà để được nghe những Phật từ.

Tôi còn nhớ một lần khác, hai người đàm đạo về khái niệm “Tính Không”trong Đại Trí Độ luận, về “hữu thể và hư vô” của J.P.Sartre, một người Việt một người Đức trao đổi với nhau bằng tiếng Pháp. Cuộc đàm thoại sôi nổi đến nổi họ không biết tôi-người trung gian, thông dịch-đã lẳng lặng chuồn vào bếp với các sư cô trẻ đang nấu khoai sắn đãi khách, vì các sư cô nghe nói tôi thích khoai sắn. Bữa ấy tôi đã được hưởng một bụng khoai sắn ngon nhất trên đời.

Đến nay tôi vẫn còn tự hỏi, không biết trong cuộc đàm thoại siêu hình ấy, ai đã hiểu ai. Chỉ biết, lần sau khi trở lại Huế, người bạn Đức tạm gọi là vong niên của Sư bà (lúc ấy ông Boehme mới 70 tuổi, trong khi Sư bà đang thọ 90) đã đem tặng ngài một món quà kỳ lạ: một cái gối rất êm. Tôi nghĩ mình thấy không lầm, mắt vị Sư bà nhòa lệ khi ôm cái gối ấy vào ngực.

4.Vô lượng cung kính trang nghiêm

Lần cuối tôi được gặp Sư bà là vào đầu năm 1997, lúc ấy Sư bà đã yếu trên giường bệnh. Tuy bệnh mà Sư bà vẫn minh mẫn vô cùng với trái tim thì vẫn nóng hổi chuyện Phật sự trọn thành. Mong ước cuối cùng của Sư bà, cũng như nỗi niềm đau đáu của quý sư trưởng như Sư bà Diệu Trí, Sư bà Cát Tường, là làm sao xây dựng cho được Học viện Phật giáo tại Huế. Chúng tôi đang tìm cơ sở để mong Ôn Từ Đàm thuận ý.

Sư bà nằm yếu lả trên giường, nhưng không biết do một ý chí dũng mảnh nào mà Sư bà bảo các sư cô đỡ ngồi dậy ngay ngắn, rồi nói với tôi bằng một giọng quả quyết: “Nhờ chị Kim Lan làm chứng cho hạnh nguyện của tôi để truyền đạt lại cho ông Boehme, tôi xin tặng cơ sở Hồng Đức (do sự tài trợ của hội người Đức) để xây dựng Học viện Phật giáo cho Tăng Ni trẻ, xin ông Boehme chấp nhận ước nguyện cuối cùng của tôi”.

Nói xong Sư bà ngồi thật ngay ngắn, lấy tay đắp vạt áo phủ gối rồi chắp tay hướng về phía Tây vái mấy vái như gửi trong gió sự kính trọng đến người phương xa, tạ ơn tri ngộ và mong thông cảm. Lời nguyện ấy của Sư bà đã được thỏa mãn. Học viện Phật giáo Huế được khai sinh sau khi Sư bà viên tịch.

Với tôi, Sư bà là tấm gương tiêu biểu về lòng thiết tha với tương lai đạo pháp. Ngoài ra, đức hạnh trang nghiêm của Sư bà với những cử chỉ khiêm cung đã gây chấn động trong tim tôi. Dường như sóng của tứ vô lượng tâm dào dạt không ngừng mỗi khi tôi nghĩ đến Sư bà Diệu Không huyền diệu vô cùng.■

Tạp Chí Văn Hoá Phật Giáo số 92

(Visited 153 times, 1 visits today)

Tags: , , , ,

Category: Kỷ Niệm, Thái Kim Lan

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *