Nhớ Thầy

| 27/11/2015 | 0 Comments

Tạp Chí Văn Hoá Phật Giáo số 93 | Hoàng Hằng +++

Nho-ThayNăm 1965, tôi thi đậu vào lớp đệ thất trường trung học công lập duy nhất của tỉnh. Để tôi làm quen với không khí trung học vốn khác biệt hoàn toàn với môi trường tiểu học, trước ngày khai giảng ở trường công lập, bố tôi cho tôi đi học lớp đệ thất ở một ngôi trường tư trong quận.

Sau một vài bỡ ngỡ ban đầu, tôi nhanh chóng hòa nhập với không khí trung học và rất thích thú vì được học thêm nhiều môn mới lạ, nhất là việc mỗi môn lại được học với một thầy cô giáo riêng biệt nên được tiếp xúc với nhiều phong cách giảng dạy khác nhau.

Thời gian học ở lớp đệ thất trường tư ấy, vị giáo viên gây cho tôi những ấn tượng khó phai là một cô giáo dạy Việt văn, rất tiếc là tôi chỉ học với cô có một tháng nên tôi đã quên tên cô.

Ngay ở buổi dạy đầu tiên, cô cho cả lớp biết chương trình Việt văn lớp đệ thất sẽ chú trọng đến việc bình giảng văn học trong lĩnh vực văn chương truyền khẩu. Chỉ trong hai giờ đồng hồ, cô đã giải thích cho chúng tôi nắm vững các khái niệm mới mẻ và xa lạ, nào là bình giảng văn học, văn chương truyền khẩu, văn chương thành văn, văn học bình dân, văn học bác học, hình thức văn học, nội dung văn học…

Không những thế, cũng trong buổi học ấy, cô còn minh họa cho chúng tôi thế nào là bình giảng văn học bằng cách bình giảng mẫu một bài ca dao. Bài ca dao mà cô làm bình giảng minh họa cho chúng tôi hôm ấy là bài Con cò ăn đêm.

Con cò mà đi ăn đêm,

Đậu phải cành mềm, lộn cổ xuống ao.

Ông ơi, ông vớt tôi nao,

Tôi có lòng nào ông hãy xáo măng.

Có xáo thì xáo nước trong,

Đừng xáo nước đục đau lòng cò con.

Sau khi giải thích những chữ khó, chủ yếu là chữ xáo và các hình tượng xáo nước trong, xáo nước đục, cô bắt đầu trình bày cho chúng tôi về hình thức của bài ca dao ấy, vốn được thể hiện bằng thể thơ lục bát. Cô cũng giải thích sơ lược thế nào là thơ lục bát bằng nhiều thí dụ lấy từ các câu ca dao khác. Tiếp đó, cô nói về kỹ thuật ẩn dụ của bài ca dao.

Và cô kết luận rằng mặc dù bài ca dao nói về con cò, thật ra người sáng tác bài ca dao ấy muốn nói đến nỗi nhọc nhằn của người mẹ phải lặn lội kiếm ăn trong đêm tối, chẳng may gặp phải cạm bẫy, đành phải cầu khẩn kẻ đã đặt cạm bẫy với bà buông tha cho bà. Trường hợp kẻ đó không buông tha cho bà được thì hãy xử sự như thế nào đó để giữ toàn danh tiết cho bà ta kẻo tội nghiệp cho những đứa con của bà.

Quả tình, lúc ấy tôi cũng chưa hiểu hết thế nào là cạm bẫy và danh tiết, và vì sao lại tội nghiệp cho những đứa con. Mặt khác, bài ca dao ấy đối với tôi cũng không xa lạ, vì tôi cũng đã từng đọc đi đọc lại bài ca dao ấy hàng trăm lần để ru em những khi mẹ tôi giao cho tôi nhiệm vụ trông em khi bà đi bán hàng. Tuy nhiên, tôi chưa bao giờ hiểu được ý nghĩa bài ca dao ấy.

Điều làm tôi xúc động nhất là những lời giảng của cô làm tôi liên tưởng đến cuộc sống lam lũ của mẹ tôi, đến những lo lắng của mẹ tôi khi bố tôi quyết định cho tôi đi học trường tư, nghĩa là đi học mà phải đóng tiền. Mặc dù anh em tôi vẫn giúp đỡ mẹ tôi những việc vặt trong nhà, nhưng tôi chẳng bao giờ nghĩ ngợi gì đến những nỗi nhọc nhằn của bố mẹ trong cuộc mưu sinh.

Lời giảng của cô tuy chỉ nói đến những nỗi nhọc nhằn của người mẹ phải đi kiếm ăn trong đêm tối, không giống với trường hợp của mẹ tôi đi bán hàng ban ngày, nhưng những thí dụ mà cô đưa ra về những hoàn cảnh có thể dẫn tới việc một người phụ nữ phải lặn lội mưu sinh trong đêm đã gợi trong tâm tôi sự thương cảm sâu sắc đối với việc mưu sinh của bố mẹ tôi.

Sau khi giảng bài xong, cô cho phép học sinh phát biểu ý kiến. Là một học sinh hiếu động, tôi đã nhanh nhảu dơ tay trình bày với cô về những suy nghĩ của mình. Có lẽ những gì tôi trình bày đã làm cô xúc động và cô đã hỏi thăm địa chỉ của tôi.

Khi thấy tôi không còn học ở lớp của cô nữa, cô đã lặn lội đến thăm mẹ tôi đúng lúc mẹ tôi đang chuẩn bị gánh hàng đi bán. Xin nói thêm, lúc ấy bố tôi mới giải ngũ khỏi quân đội và đang đi tìm việc làm, hàng ngày mẹ tôi phải dậy sớm gói bánh giò đi bán dạo khắp các con phố huyện. Mẹ tôi chỉ tiếp cô trong vài phút.

Về sau, tôi mới biết rằng cô có đề nghị mẹ tôi cứ cho tôi tiếp tục đi học ở trường tư thục ấy, nếu có thiếu thốn trong việc đóng học phí thì cô sẽ hỗ trợ. tất nhiên là tôi không phải phiền đến sự giúp đỡ của cô vì tôi đã đậu vào lớp đệ thất trường công lập, nhưng tấm lòng của cô thật đáng quý, ở chỗ chỉ qua một lời phát biểu của tôi mà cô đã quan tâm đến thân phận mẹ tôi và muốn giúp đỡ tôi.

Trong cuộc đời đi học, tôi còn gặp nhiều thầy cô giáo tận tâm khác, có người tài hoa gieo rắc cho tôi nhiều ý tưởng sâu sắc, có người chân tình luôn hết lòng với học trò. Nhưng có thể nói, cô vẫn là người thầy đầu tiên đã gợi cho tôi lòng ham thích tìm hiểu ý nghĩa của các tác phẩm văn học. Những lời giải thích của cô về bài ca dao đã làm cho tôi chú trọng đến thân phận người phụ nữ trong cuộc đời, bắt đầu từ việc nghĩ đến sự vất vả của chính người mẹ của mình.

Năm 1965 là một năm có nhiều biến động ở miền Nam. Vả lại, lúc ấy tôi mới chỉ mười một tuổi, chưa có những suy nghĩ chín chắn. Khi không còn đi học ở trường tư thục ấy nữa, tôi cũng không bao giờ gặp lại cô. Tệ nhất là tôi cũng không hề nhớ được tên cô. Những mỗi khi tiếp xúc với những hoàn cảnh đáng xúc động của người phụ nữ, tôi lại nghĩ đến cô, với tính cách của một người gợi mở cho tôi những suy nghĩ có tính nhân bản.■

Tạp Chí Văn Hoá Phật Giáo số 93 | Hoàng Hằng +++

(Visited 86 times, 1 visits today)

Tags: , , , , ,

Category: Hoàng Hằng, Kỷ Niệm

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *