Niềm tin Phật học từ một ngôi chùa

| 29/09/2015 | 0 Comments

Phúc BìnhNiem-tin-Phat-hoc

 Từ giữa thập niên 50 của thế kỷ trước, tại miền Nam Việt Nam, nhiều thanh niên trong giới sinh viên học sinh ngưỡng mộ Đức Phật đã quy tụ thành những nhóm nhỏ để tìm hiểu giáo pháp của Đức Thế Tôn và khuyến khích nhau tu học, theo một cách tiếp cận khác với phương pháp hoạt động thanh niên mà phong trào Gia đình Phật tử Việt Nam vẫn chủ trương. Mỗi nhóm sinh viên học sinh hướng Phật ấy thường gắn bó với một ngôi chùa và suy cử một vị Tăng làm giáo thọ. Sinh hoạt của những nhóm này thiếu tính cách tổ chức chặt chẽ như của Gia đình Phật tử và có phần gắn liền với những thăng trầm của lịch sử dân tộc. Do đó, theo thời cuộc, có lúc họ đã xao nhãng nhiệm vụ tìm hiểu Phât pháp, mục đích ban đầu của việc quy tụ.

Sau cuộc đảo chánh năm 1963 lật đổ chế độ gia đình trị cảu ông Ngô Đình Diệm, các nhóm sinh viên học sinh hướng Phật ấy đã là những hạt nhân để hình thành các đoàn Sinh viên Phật tử, Học sinh Phật tử, thống thuộc Tổng vụ Thanh niên nằm trong Viện Hóa đạo dưới hệ thống tổ chức của Giáo hội Phật giáo việt Nam thống nhất. Khi đất nước chấm dứt chiến tranh, các đoàn thể sinh viên học sinh Phật tử ấy chỉ tồn tài sau ngày 30 tháng 4 năm 1975 chùng vài tháng rồi tự giải tán chứ không trụ lại được như các Gia đình Phật tử, một hình thức tổ chức đã bén rễ trong lòng thanh niên miền Nam.

Đoàn viên của các đoàn thể sinh viên học sinh Phật tử ấy, những người còn sinh sống trong các vùng thuộc Sài Gòn-Chợ Lớn-Gia Định cũ, thỉnh thoảng vẫn gặp nhau tại những ngôi chùa trong các dịp như Lễ Phật đản sinh, Lễ Vu lan, Lễ Phật thành đạo….họ còn giữ với nhau một vài mối liên lạc lỏng lẻo. Những lần gặp gỡ ôn chuyện cũ đã làm một số người trong những đoàn viên ấy nhận ra rằng họ vẫn còn có như cầu học Phật theo một cách tiếp cận riêng. Điều là Phật tử thường xuyên đến làm công tác Phật sự ở các chùa trong thành phố, họ trao đổi địa chỉ và đề cử một vài người nhiệt tâm giữ nhiệm vụ liên lạc, tìm kiếm một nơi có thể quy tụ lại với nhau để cùng học đạo, hành đạo. Cơ duyên đến vào mùa Phật đản năm 1997 khi Ni trưởng Tịnh Nguyện trụ trì chùa Phước Hải sẵn lòng cho phép họ sử dụng phòng thư viện của chùa để sinh hoạt vào buổi chiều Chủ nhật hàng tuần. Tuy nhiên, do sinh kế, sau nhiều lần hội ý, các đoàn viên của các đoàn thể sinh viên học sinh Phật tử ngày xưa quyết định chỉ nên gặp nhau mỗi hai tuần một lần. Và thế là lớp học Phật chùa Phước Hải ra đời. Ban đầu lớp chỉ quy tụ những người cũ, có người đã biết nhau, những cũng có người mới chỉ gặp nhau lần đầu. Về sau, lớp đã đón nhận thêm nhiều người bạn đạo vì thuộc nhiều thành phần khác một cách thân mật và tự nhiên.

Trong những buổi sinh hoạt đầu tiên của lớp, những câu chuyện cứ chiếm mất nhiều thời giờ. Nhưng tập thể lớp nhanh chóng khẳng định mục tiêu của sự tập hợp là học Phật và hướng dẫn, khuyến khích nhau tu học. Vì mỗi người trong lớp đều đã có một quá trình tìm hiểu Phật học theo những cách tiếp cận riêng, có người đã thực sự hành trì, có người chỉ suy nghiệm về giáo nghĩa, lại có người quan tâm đến lịch trình diễn tiến của tư tưởng Phật giáo trong khi người khác lại băn khoăn về việc rút tỉa được những tinh hoa sư phạm của Đức Thế tôn. Một điều đáng ghi nhận, trong số những thành viên ban đầu của lớp có tới bảy tám chục phần trăm là nhà giáo, hoặc còn đứng trên bục giảng hoặc đã về hưu. Do đó mà suốt một năm đầu tiên, lớp học đã tạm thống nhất với chủ trương đọc sách. Mỗi lần gặp gỡ, một người được chỉ định trình bày một đoạn trong một tác phẩm nghiên cứu Phật học đang lưu hành, tất nhiên, đến tác phẩm, đoạn sách cần trình bày…là những điều phải được cả lớp thỏa thuận trước.

Lớp học trở thành một diễn đàn tự do của cả nhóm. Mỗi người phát biểu quan điểm theo kiến giải riêng của mình có khi chẳng ai chịu ai. Tuy nhiên, với tinh thần lục hòa, những khác biệt về nhận thức và quan điểm đều được gác lại.

Từ khoảng giữa năm 1998, theo gợi ý của Ni trưởng chùa Phước Hải, tập thể lớp chú tâm thỉnh một vị Tăng làm giáo thọ giúp chứng minh cho những thảo luận của lớp. Trong khi chờ thỉnh được giáo thọ, tập thể lớp cũng đã quyết định chuyển hướng sinh hoạt, vừa tìm hiểu Phật pháp dựa trên kinh điển Đại thừa, vừa tìm hiểu lịch sử truyền thừa, nhưng trước đó là một thời thực hành tại chỗ bằng việc lễ Phật và ngồi thiền sổ tức. Tuy nhiên, phải đến khi lớp có được giáo thọ, chương trình tu học của lớp mới thật sự ổn đình như hiện nay.

Đầu mỗi buổi học, vào khoảng 14 g , tập thể lớp lên chánh điện lễ Phật, đi kinh hành theo tiếng niệm Di Đà phát ra từ một máy niệm Phật rồi thực hành lễ lạy chư Phật, Bồ-tát, Tổ sư từng thị hiện ở cõi Ta bà, có chú ý cảm nhận ân đức của những bậc danh tăng, thánh tăng có công truyền thừa ở Việt Nam. Sau thời thực hành kéo dài chừng 60 phút, tập thể lớp trở về phòng thư viện, niệm hồng danh Đức Bổn Sư rồi bắt đầu việc tìm hiểu giáo nghĩa dựa trên một bộ kinh. Tiếp theo phần tìm hiểu giáo nghĩa, tập thể lớp chọn đọc một bài viết của các nhà nghiên cứu Phật học đương thời, những bài viết nhấn mạnh đến việc ứng dụng đạo Phật trong đời sống hàng ngày. Trên tinh thần ứng dụng đó, tư tưởng của các bậc thạc đức như đức Dalai Lama Tây Tạnga, thiền sư Philip Kapleau, thiền sư Mathieu Ricard, thiền sư Nhất Hạnh, thiền sư Thành Từ…đã từng được giới thiệu. Chấm dứt việc thảo luận về bài đọc, lớp có thể được chia sẻ những kinh nghiệm tu tập, kinh nghiệm dưỡng sinh, hoặc một vài bài thơ đạo vị do các đạo hữu nhiệt tình đóng góp. Buổi học thường chấm dứt vào lúc 17g00 sau khi cả lớp đã đồng thanh xướng bài Hồi hướng công đức. Gần đây, bài Hồi hướng công đức đã được thay bằng bài Tứ hoằng thệ nguyện.

Trước lúc ổn định lịch trình tu học như nói trên, việc tìm hiểu giáo nghĩa vẫn dựa vào kiến giải cá nhân. Mặc dù vậy, nhờ trong quá trình tham gia lớp học, các học viên tự trau giồi kiến thức Phật học cơ bản qua những tập Phật học phổ thông của ngài Thích Thiện Hoa, nên các quan điểm được phát biểu có phần trau chuốt dựa trên hiểu biết có hệ thống. Thời gian tu học này, lớp đã đọc xong bộ kinh Pháp Hoa. Cũng trong thời gian này, những tác phẩm nghiên cứu về lịch sử Phật giáo và lịch sử Phật giáo Việt Nam đã được tập thể lớp tìm hiểu.

Từ năm 2000, lớp đã thỉnh được một số vị giáo thọ giúp các học viên mở rộng giáo nghĩa của Đức Thế Tôn và quan trọng nhất là đóng vai trò điều hòa những tranh luận đôi khi trở thành hí luận của lớp. Chính các vị giáo thọ đã từng bước đóng góp cho nội dung thời thực hành của lớp. Dưới sự hướng dẫn của các vị giáo thọ, lớp đã mạnh dạn tìm hiểu bộ kinh Thủ Lăng Nghiêm và đi vào Duy thức học. Ngoài các sinh hoạt tu học tại chỗ, hầu như từng học viên một đều có những hoạt động tu tập tại nhà riêng, theo những pháp môn khác nhau tùy căn cơ của mỗi người.

Điểm đặc sắc của lớp học Phật chùa Phước Hải nằm ở chỗ lớp hầu như không có tổ chức. Các học viên tự động đảm nhận những công việc mà tập thể lớp đồng thuận giao phó, những học viên lớn tuổi hơn được xem là các bậc trưởng tràng, nhận được sự nể trọng một cách rất tự nhiên của lớp học mà không hề có một nội quy nào cần phải thông qua. Lại nữa, trong số những người thường xuyên đến với lớp học-hầu hết có tuổi đời không dưới 40-các nam cư sĩ luôn luôn chiếm đa số. Học viên đến với lớp theo sự giới thiệu. Có những người gắn bó với lớp một thời gian rồi vì hoàn cảnh không tiếp tục được. Có những người sau một thời gian đứt quảng lại trở về với lớp. Nhưng ngay cả những người vì hoàn cảnh không sinh hoạt thường xuyên được cũng vẫn thỉnh thoảng góp mặt trong những dịp lễ, thường là được tổ chức ngoài buổi học. Lớp cũng luôn luôn được đón tiếp những bạn đồng học đồng tu mới. Những người đến với lớp sau này, phần lớn không phải là các đoàn viên sinh viên học sinh Phật tử cũ. Bên cạnh việc tu học, tập thể lớp thường xuyên tham gia những hoạtđộng từ thiện xã hội, hoặc do Ni trưởng chùa Phước Hải phát động, hoặc do tự thân các học viên đứng ra kêu gọi. Những buổi lễ lớn tổ chức tại chùa thường xuyên có sự góp mặt dưới hình thức này hay hình thức khác của lớp.

Mỗi vị giáo thọ của lớp đã dành cho lớp lời khen tặng, “Trong lúc hiện nay nhiều nơi vào chiều Chủ nhật người ta tụ tập nhau nhậu nhet hoặc bài bạc, ở đây các bác các chú ngồi lại với nhau niệm Phật và lắng nghe lời Phật dạy, bấy nhiêu cũng đủ tạo duyên để mãi mãi được gần Phật trong tương lai”.

Một nữ cư sĩ đã gắn bó với lớp học gần ba năm, sau vì hoàn cảnh riêng không thể thường xuyên đến lớp được đã thổ lộ: “Em thật sự ghen với các anh chị. Không thể đến chùa ngày Chủ nhật, em thật sự nhớ lớp, nhớ các anh chị, nhớ thầy và nhớ Ni trưởng. Vốn không hiểu biết nhiều về Phật học mà lại đã được đào tạo về khoa học cơ bản, trước đây đọc kinh Phạt em thấy có chỗ quá cao thâm, đến mức có chỗ vu viễn. Qua những thảo luận của các anh chị, em mới nhận ra rằng kinh Phật nói những chuyện hết sức cụ thể bằng các biện pháp thí dụ và ngôn ngữ tượng trưng. Em cũng nhận ra rằng những phần ứng dụng của đạo Phật vào cuộc sống hàng ngày là những điều hết sức thiết thực. Điều gì thực hành được, điều đó mang lại an lạc cho mình ngay tức khắc. Chẳng hạn, nhờ quán chiếu mà em nhận biét rằng khi giận người khác, chính mình là người khổ sở nhất. Buông được cơn giận, mình cảm thấy thanh thản ngay”. Vị nữ cư sĩ này cười, “Vậy thì hơi sức đâu mà giận người dưng, có phải vậy không anh?”.

Đến nay, lớp học Phật chùa Phước Hải đã tồn tại được hơn 12 năm. Ngay cả người không thường xuyên đến lớp được như vị nữ cư sĩ nói trên cũng cảm nhận được giá trị của việc theo đuổi một lớp học Phật. Vậy thì, chắc chắn những người thường xuyên đến lớp phải tìm được sư an lạc trong cuộc sống của mình. Bởi vì nếu không cảm thấy an lạc trong việc lễ lạy, niệm Phật, tìm hiểu giáo nghĩa của Đức Thế Tôn, hẳn là họ không duy trì được lớp học suốt 12 năm như thế trong cuộc sống xô bồ với nhiều hình thức cám dỗ dễ làm cho con người tha hóa như hiện nay. Sự tồn tại của lớp học Phật chùa Phước Hải còn khẳng định tinh thần vô tướng của đạo Phật. Đúng vậy, những người đến với lớp chưa bao giờ quan tâm đến một hình thức tổ chức nào, và có lẽ họ cũng chẳng bao giờ cần đến tổ chức. Đối với họ, điều quan trọng là họ đã thực sự cảm nhận được ân đức của bậc Từ Phụ, nhờ những lời dạy thiết thực của Người mà họ có thể thấy được ta bà là tịnh độ, tịnh độ trong lòng chúng sanh.

Mỗi dịp Phật đản sinh, cũng là dịp kỷ niệm ngày lớp học Phật này được phép trụ lại ở chùa Phước Hải, từng thành viên của lớp đều tự biết mình chỉ là những sinh linh bé mọn trong cõi ta bà đã thành tâm dâng lên đấng Từ Phụ lòng biết ơn sâu xa nhất. Họ cầu mong thế giới luôn tỏa sáng những lời dạy của Ngài, những lời dạy đã thực sự mang lại cho họ niềm tin yêu vào cuộc sống và con người, những lời dạy sẽ giúp con người biết kính biết sợ trước thân phận mong manh của con người nhưng cũng biết khẳng định bản chất thanh tịnh của tâm thức mình, để cùng nhau xây dựng quốc độ thanh tịnh ngay trong cuộc đời này. Trong lời nguyện của họ, họ khẳng định rằng không dâu bể nào có thể làm sờn tinh thần Bi Trí Dũng mà họ đã tiếp nhận.■

Tạp Chí Văn Hoá Phật Giáo số 89

(Visited 81 times, 1 visits today)

Tags: , , , ,

Category: Kỷ Niệm, Phúc Bình

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *