Ba câu trả lời mầu nhiệm

| 07/02/2014 | 0 Comments

Tạp Chí Văn Hóa Phật Giáo số 49&50 Xuân

THÍCH NHẤT HẠNH

3-cau-tra-loi-mau-nhiemTrong cuộc sống, nhiều câu hỏi được đặt ra khi tiếp xúc với công việc hoặc gặp các biến cố. Nhân ngày xuân, VHPG giới thiệu đến độc giả chuyện về ba câu hỏi khó của một nhà vua, do nhà văn hòa Leo Tolstoy  kể lại, trích từ Phép lạ của sự tỉnh thức.

Nhà vua ấy, Tolstoy không biết tên. Một hôm, Đức vua nghĩ rằng, giá nhà vua trả lời được 3 câu hỏi ấy thì vua sẽ không bao giờ thất bại trong bất cứ công việc nào. Ba câu hỏi ấy là:

1- Làm sao biết được thời gian nào là thời gian thuận lợi nhất cho mỗi công việc?

2- Làm sao biết được nhân vật nào là nhân vật quan trọng nhất mà ta phải chú trọng?

3- Làm sao biết được công việc nào là công việc cần thiết nhất mà ta phải thực hiện?

Nghĩ thế, vua bèn ban chiếu ra khắp bàn dân thiên hạ, hứa rằng sẽ ban thưởng trọng hậu cho kẻ nào trả lời được những câu hỏi đó.

Các bậc hiền nhân đọc chiếu liền tìm tới kinh đô. Nhưng mỗi người lại dâng lên vua một câu trả lời khác nhau.

Về câu hỏi thứ nhất, có người trả lời rằng muốn biết thời gian nào là thời gian thuận lợi nhất cho mỗi công việc thì  phải làm thời gian biểu đàng hoàng, có ngày, giờ, tháng, năm và  phải thi hành cho thật đúng thời biểu ấy. Như vậy mới mong  công việc làm đúng lúc. Kẻ khác thì lại nói không thể nào dự tính được trước những việc gì phải làm và thời gian để làm những việc ấy; rằng ta không nên ham vui mà nên chú ý tới mọi sự khi chúng xảy tới để có thể làm bất cứ điều gì xét ra cần thiết.

Có kẻ lại nói rắng, dù vua có chú ý đến tình hình mấy đi nữa thì một mình vua cũng không đủ sáng suốt để định đoạt thời gian  của mọi việc làm một cách sáng suốt, do đó nhà vua phải thành lập một hội đồng Nhân sĩ và hành động theo  lời khuyến cáo của họ.

Lại có kẻ nói rằng, có những công việc cần phải lấy quyết định tức khắc không  thể nào có thì giờ để tham khảo xem  đã đến lúc làm hay chưa chưa đến lúc phải làm. Mà muốn lấy quyết định cho đúng thì phải biết trước những gì sẽ xảy ra, do đó nhà vua cần cân nhắc  đến những nhà cố vấn tiên tri và bốc phệ.

Về câu hỏi thứ hai, cũng có nhiều câu trả lời không giống nhau. Có người nói những nhân vật nhà vua cần chú ý nhất là những ông đại thần và những người trong triều đình. Có người nói là mấy ông Giám mục, Thượng tọa là quan hệ hơn hết. Có người nói là mấy ông tướng lãnh trong quân đội là quan hệ hơn hết.

Về câu hỏi thứ ba, các nhà thức giả cũng trả lời khác nhau. Có người nói khoa học là quan trọng nhất. Có người lại nói: chính trang quân đội là quan trọng nhất.

Vì các câu trả lời khác nhau cho nên nhà vua không thể đồng ý với vị hiền nhân nào cả, và chẳng ban thưởng cho ai hết.

Sau nhiều đêm suy nghĩ, vua quyết định đi chất vấn  một ông đạo tu trên núi, ông đạo này nổi tiếng là có giác ngộ. Vua muốn tìm lên núi để gặp ông đạo và hỏi 3 câu hỏi kia.

Nhà vua gặp ông đạo đang cuốc đất trước am. Khi trông thấy người lạ, ông đạo gật đầu chào rồi lại tiếp tục cuốc đất. Ông đạo cuốc đất một cách nặng nhọc, bởi ông đạo đã già yếu; mỗi khi cuốc lên được một tảng đất hoặc lật ngược một tảng đất ra thì ông lại thở hào hển.

Nhà vua tới gần ông đạo và nói: “Tôi tới đây để xin ông đạo trả lời giúp tôi ba câu hỏi. Làm thế nào để biết đúng thì giờ hành động, đừng để cho cơ hội qua rồi sau phải hối tiếc? Ai là những người quan trọng nhất mà ta phải chú ý tới nhiều hơn cả? Và công việc nào quan trọng nhất cần phải thực hiện trước tiên?”.

Ông đạo lắng nghe nhà vua nhưng không trả lời. Ông chỉ vổ vai nhà vua và tiếp tục cuốc đất. Nhà vua nói: “Ông mệt lắm rồi, thôi đưa cuốc cho tôi, tôi cuốc  cho một lát”. Vị đạo sĩ cám ơn và trao  cuốc cho vua và ngồi xuống nghỉ mệt. Cuốc xong được hai vồng đất thì nhà vua ngừng tay và lặp lại câu hỏi. Ông đạo vẫn không trả lời, chỉ đứng dậy và đưa tay ra đòi cuốc, miệng nói: “Bây giờ bác phải nghỉ, đến phiên tôi phải cuốc”. Nhưng nhà vua thay vì trao cuốc lại cúi xuống tiếp tục cuốc đất.

Một giờ rồi hai giờ đồng hồ đi qua. Rồi mặt trời bắt đầu khuất sau đỉnh núi. Nhà vua ngưng tay, buông cuốc và nói với ông đạo:

“Tôi tới để xin ông đạo trả lời cho mấy câu hỏi, nếu ông đạo không thể trả lời cho tôi câu hỏi nào hết thì xin cho biết để tôi còn về nhà”.

Ông đạo nghe tiếng chân người chạy đâu đây, bèn nói với nhà vua: “Bác thử xem có ai chạy bên kia”. Nhà vua ngó ra thấy một người có  râu dài đang chạy lúp xúp sau mấy bụi cây, hai tay ôm bụng, máu chảy ướt cả hai tay. Ông ta cố chạy đến bên nhà vua và ngất xủi giữa đất, nằm im bất động, miệng rên ri rí.

Vua và ông đạo cởi áo người đó ra thì thấy có một vết đâm sâu nơi bụng. Vua rửa chỗ bị thương thật sạch rồi xé áo của mình ra băng bó vế thương, nhưng máu thấm ướt cả áo. Vua giặt áo và đem băng lại vết thương. Cứ như thế cho đến khi máu ngưng chảy.

Lúc bấy giờ người bị thương mới tỉnh. Khi đó mặt trời đã bắt đầu khuất và bắt đầu lạnh. Nhờ sự tiếp tay của ông đạo, nhà vua khiêng người bị nạn vào trong am và đặt nằm trên giường ông đạo. Ông ta nhắm mắt nằm yên. Nhà vua cũng mệt quá vì leo núi và cuốc đất cho nên ngồi dựa vào cánh cửa ngủ thiếp đi. Vua ngủ ngon đến nỗi khi vua thức giấc thì trời đã sáng và phải đợi một lúc sau vua mới nhớ ra được mình đang ở đâu và đang làm gì. Vua nhìn về phía giường thì thấy người bị thương cũng đang nhìn mình chòng chọc, hai mắt sáng trưng.

Người đó thấy vua tỉnh giấc rồi đang nhìn mình thì nói, giọng rất yếu ớt:

“Xin bệ hạ tha tội cho thần”

“Ông có làm gì nên tội đâu mà phải tha?

“Bệ hạ không biết hạ thần, nhưng hạ thần biết bệ hạ. Hạ thần là người thù của bệ hạ, Hạ thần đã thề sẽ giết bệ hạ cho bằng được  bởi vì khi xưa, trong chính chiến bệ hạ đã giết người anh của hạ thần và còn tịch thu gia sản của hạ thần nữa”.

Hạ thần biết rằng bệ hạ sẽ lên núi này một mình để gặp ông đạo sĩ, nên đã mai phục quyết tâm giết bệ hạ trên con đường về. Nhưng cho đến tối mà bệ hạ vẫn chưa trở xuống, nên hạ thần đã rời chỗ mai phục mà đi lên núi để hành thích bệ hạ. Thay vì gặp bệ hạ, hạ thần lại còn gặp 4 vệ sĩ. Bọn này nhận mặt được hạ thần nên đã xông lại đâm hạ thần. hạ thần trốn được chạy lên đây, nhưng nếu không có bệ hạ cứu thì chắc chắn hạ thần đã chết vì máu ra nhiều quá. Hạ thần quyết tâm hành thích bệ hạ mà bệ hạ lại cứu sống hạ thần. Hạ thần hối hận quá. Bây giờ đây, nếu hạ thần mà sống được thì hạ thần nguyện sẽ  làm toi mọi cho bệ hạ đến suốt đời, và hạ thần sẽ bắt con của hạ thần làm như vậy. Xin bệ hạ tha tội cho hạ thần”.

Thấy mình hòa giải được với kẻ thù một cách dễ dàng, nhà vua rất vui mửng. Vua không những tha tội cho người kia mà còn hứa sẽ trả lại gia sản cho ông ta, và gửi ngự y và quân hầu tới săn sóc cho ông ta lành bệnh.

Sau khi cho vệ sĩ khiêng người bị thương về nhà, vua trở lên tìm ông đạo để chào. Trước khi ra về, vua còn lặp lại lần cuối 3 câu hỏi  của vua. Ông đạo đang quỳ xuống đất gieo những hạt đậu trên nhữngluống đất đã cuốc sẵn hôm qua.

Vị đạo sĩ đứng dậy nhìn vua: “Nhưng 3 câu hỏi của vua đã được trả lời rồi mà”

Vua hỏi: “Trả lời bao giờ đâu nào?”

“Hôm qua nếu vua không thương hại bần đạo già yếu mà ra tay cuốc giùm mấy luống đất này, thì ra về nhà vua đã bị kẻ kia mai phục hành thích mất rồi, và nhà vua sẽ tiếc rằng không ở lại cùng ta. Vì vậy, thời gian quan trọng nhất là thời gian vua đang cuốc đất; nhân vật quan trọng nhất lúc đó là bần đạo đây, và công việc quan trọng nhất là công việc giúp bần đạo. Rồi sau đó, người bị thương nọ chạy lên, thời gian quan trọng nhất là thời gian mà vua chăm sóc cho ông ta, bởi vì nếu vua không băng vết thương cho ổng thì ổng sẽ chết và vua không có dịp hòa giải với ổng; cũng vì thế mà ông ta là nhân vật quan trọng nhất, và công việc vua làm là băng bó vết thương là quan trọng nhất. xin vua hãy nhớ kỹ điều này: “Chỉ có một thời gian quan trọng mà thôi, đó là thời gian hiện tại, là giờ phút hiện tại. Giờ phút hiện tại quan trọng  bởi vì đó là thời gian duy nhất trong đó ta có thể làm chủ được ta. Và nhân vật quan trọng nhất là kẻ đang cụ thể sống với ta, đang đứng trước mặt ta được hạnh phúc, bởi vì đó là ý nghĩa chính của đời sống”.

 *   *  *

Tolstay là một vị Bồ tát trong câu chuyện trên. Nhà văn hóa này đã thấy được ý nghĩa cuộc sống và phương thức sống. Làm thế nào để ta sống giờ phút hiện tại, sống ngay với người ta chung đụng hàng ngày, làm ngay điều có thể giúp họ bớt khổ đau, thêm hạnh phúc. Làm thế nào? Câu trả lời là: phải thực tập chánh niệm. Nguyên tắc của Tolstoy đưa ra đó, xem như là dễ, nhưng muốn thực hiện nghiêm chỉnh, phải nhờ những phương pháp quán niệm  cụ thể mà ta tìm thấy nơi đạo Phật.

THÍCH NHẤT HẠNH| Tạp Chí Văn Hóa Phật Giáo số 49&50 Xuân

(Visited 191 times, 1 visits today)

Tags: , , , , ,

Category: Lời Vàng, Thích Nhất Hạnh

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *