Tinh thần trách nhiệm trong hoạt động nghiên cứu

| 24/09/2015 | 0 Comments

Văn hóa | NATIONAL ACADEMY OF SCIENCES

Nghiên cứu khoa học là hoạt động cao quý. Kết quả nghiên cứu khoa học có ảnh hưởng rất lớn đến nhân sinh xã hội. Tuy nhiên, nếu nhà nghiên cứu không có tinh thần trách nhiệm thì chẳng những hoạt động nghiên cứu không đem lại lợi ích cho dân sinh, làm lãng phí tài nguyên quốc gia mà còn đánh mất niềm tin nơi công chúng.

Bản dịch dưới đây, trích từ On Being a Scientist do một tập thể các nhà nghiên cứu hàng đầu thuộc Hàn lâm viện Quốc gia Hoa Kỳ (United States’National Academy of Sciences) biên soạn, nêu lên tầm quan trọng của tinh thần trách nhiệm trong việc nghiên cứu khoa học, có thể đóng góp cho các nhà nghiên cứu khoa học trẻ một nhận thức đạo đức về sự nghiệp của mình.

 tinh-than-trach-nhiem nghien cuu

Sự nhận thức sâu sắc về cái đẹp của khoa học đã đưa nhà khí hậu học Inez Fung đến Học viện Kỹ thuật Massachusetts (Massachusetts Institute Technology hay MIT), nơi đó bà đã nhận được tấm bằng tiến sĩ về khí tượng học. Bà từng phát biểu, “Tôi vẫn nghĩ mây chỉ là mây. Tôi chưa bao giờ tưởng tượng được rằng người ta có thể viết các phương trình về mây để giải thích về chúng. Và tôi yêu thích điều đó”.

Sự thỏa mãn trọn vẹn về việc hiểu biết thiên nhiên là một trong những sức mạnh đã làm cho các nhà nghiên cứu mọc rễ trên những chiếc ghế trong phòng thí nghiệm của mình, leo trèo xuyên qua những tàng cây um tùm rậm rạp của một khu rừng già ngột ngạt, hoặc cặm cụi lần theo những đường dẫn mong manh của một vấn đề lý thuyết khó khăn. Việc quan hệ thấy hoặc giải thích được một điều gì đó mà trước đó chưa ai quan sát được hay giải thích được chính là một thắng lợi riêng tư mà một cá nhân xứng đáng giành được sự công nhận. Nó cũng là một thành tựu tập thể, vì trong việc tiếp thu kiến thức về một điều gì đó mới mẻ, một mặt người khám phá đã rút tỉa được, mặt khác người ấy vừa mới đóng góp vào, kho tàng kiến thức mà mọi nhà nghiên cứu vẫn cùng theo đuổi.

Việc nghiên cứu khoa học mang lại nhiều niềm thỏa mãn bên cạnh sự ngất ngây của việc khám phá. Các nhà nghiên cứu tìm tòi để cố trả lời một số những câu hỏi nền tảng nhất mà loài người có thể thắc mắc về thiên nhiên. Công trình của họ có thể có những tác động trực tiếp và tức thời đến cuộc sống của con người trên khắp thế giới. Họ là thành viên của một cộng đồng có đặc trưng là có tính tò mò, có tinh thần hợp tác và có sự nghiêm khắc về mặt trí tuệ.

Tuy nhiên, những phần thưởng của khoa học chẳng dễ dàng thành tựu. Ở giới hạn cực độ của hoạt động nghiên cứu, những kiến thức mới hết sức khó khăn nắm bắt và khó đạt đến. Các nhà nghiên cứu thường là chủ thể của những áp lực lớn lao cả về mặt cá nhân lẫn tính chuyên nghiệp. Họ phải khó khăn mới đưa ra được những quyết định về việc thiết kế những cuộcđiều tra, trình bày những kết quả điều tra ấy và tạo nên những tác động qua lại giữa các đồng nghiệp. Việc thất bại trong việc đưa ra một quyết định đúng đắn có thể làm lãng phí thời gian và tài nguyên, gây nên sự chậm trễ cho sự tiến bộ của kiến thức khoa học, và còn có thể xói mòn sự kỳ vọng cá nhân và tính chuyên nghiệp.

Trải qua nhiều thế kỷ, các nhà nghiên cứu đã triển khai những tiêu chuẩn chuyên môn được chế định để thúc đẩy sự tiến bộ của khoa học và để tránh hoặc làm giảm bớt đến mức thấp nhất mọi khó khăn của hoạt động nghiên cứu. Mặc dù những tiêu chuẩn ấy hiếm khi được biểu thị dưới hình thức những bộ luật chính thức, chúng vẫn thiết lập những đường lối được chấp nhận rộng rãi về việc thực hiện nghiên cứu và việc tạo nên những tác động qua lại với các nhà nghiên cứu khác. Các nhà nghiên cứu đều mong mỏi mọi đồng nghiệp cùng triệt để tôn trọng và xúc tiến những tiêu chuẩn ấy. Nhà nghiên cứu nào vi phạm các tiêu chuẩn nghiên cứu sẽ đánh mất sự kính trọng của những người đồng hàng và không những thế còn có thể tiêu ma sự nghiệp.

Các nhà nghiên cứu có ba tập hợp nghĩa vụ thúc đẩy họ phải tuyệt đối tôn trọng những tiêu chuẩn chuyên môn.

  • Thứ nhất, các nhà nghiên cứu có nghĩa vụ thể hiện sự kính trọng đối với niềm tin mà các đồng nghiệp dành cho mình. Nghiên cứu là một sự nghiệp mang tính tích lũy ở đó những nghiên cứu mới được xây dựng trên những kết quả nghiên cứu đi trước. Những kết quả nghiên cứu không chính xác sẽ làm lãng phí thời gian và tài nguyên của các nhà nghiên cứu khác khi những người này cố gắng tái tạo hay mở rộng những kết quả nghiên cứu ấy. Những hành động vô trách nhiệm có thể cản trở toàn bộ một lĩnh vực nghiên cứu hoặc đưa lĩnh vực nghiên cứu ấy đi vào một hướng sai lệch, một điều hầu như chắc chắn làm cho sự tiến bộ trong lĩnh vực ấy bị chậm lại. Ghi khắc niềm tin này chính là trách nhiệm của các nhà nghiên cứu để hướng dẫn và tư vấn cho những nhà nghiên cứu thuộc thế hệ sau, những người sẽ xây dựng công trình nghiên cứu của họ trên nền tảng những phát hiện của các cuộc nghiên cứu đang tiến hành.
  • Thứ hai, các nhà nghiên cứu có những nghĩa vụ đối với chính mình. Hành vi vô trách nhiệm trong hoạt động nghiên cứu có thể làm cho việc thành tựu mục đích nghiên cứu trở nên không thể nào đạt được, cho dù mục đích ấy là đạt được một học vị, xin tái tục một khoản tài trợ, giành được một vị trí giảng dạy tại trường đại học hoặc duy trì danh tiếng của một nhà nghiên cứu trung thực và có nhiều công trình. Việc tuân thủ nghiêm ngặt mọi tiêu chuẩn chuyên môn xây dựng một sự toàn vẹn độc đáo trong sự nghiệp nghiên cứu của một người.
  • Thứ ba, vì những kết quả nghiên cứu khoa học có ảnh hưởng lớn lao đến xã hội loài người, các nhà nghiên cứu có nghĩa vụ hành động theo những đường lối phục vụ công ích. Nhiều kết quả nghiên cứu khoa học tác động trực tiếp đến sức khỏe và hạnh phúc của các cá nhân, như trong trường hợp những thử nghiệm của các dưỡng đường hay những nghiên cứu về khoa độc chất học. Các kết quả nghiên cứu khoa học cũng được các nhà hoạch định chính sách hoặc các cử tri sử dụng để lấy những quyết định khôn ngoan về những vấn đề cấp thiết như tình trạng biến đổi khí hậu, việc nghiên cứu tế bào gốc hay việc làm giảm những tai họa thiên nhiên. Tiên đóng thuế của dân chúng được sử dụng để lập nên những quỹ tài trợ nhằm nâng đỡ hầu hết những cuộc nghiên cứu cấp thiết như thế. Và ngay cả trong trường hợp những kếtquả nghiên cứu khoa học không có những ứng dụng trực tiếp – như khi những nghiên cứu vén được màn bí mật về vũ trụ hay những hợp phần căn bản cấu tạo nên vật chất – thì kiến thức mới cũng khẳng định khả năng phán đoán của chúng ta về những điều kỳ diệu, đồng thời còn lát đường cho những tiến bộ tương lai.

Xét đến tất cả những nghĩa vụ ấy – nghĩa vụ đối với các nhà nghiên cứu khác, nghĩa vụ đối với chính mình, và nghĩa vụ đối với cộng đồng – chắc hẳn một nhà nghiên cứu sẽ có những lựa chọn đầy tinh thần trách nhiệm. Khi vào lúc khởi đầu các nhà nghiên cứu đang học tập về những nghĩa vụ và tiêu chuẩn khoa học này, việc cố vấn và bảo trợ của những nhà nghiên cứu có nhiều kinh nghiệm hơn là điều thiết yếu.

Giá trị, tiêu chuẩn và thể cách nghiên cứu

Hoạt động nghiên cứu dựa trên cùng những giá trị đạo đức được áp dụng trong cuộc sống hàng ngày,bao gồm tính trung thực, sự thẳng thắn, tính khách quan, sự công khai, tính đáng tin cậy và lòng kính trọng tha nhân.

Có một “tiêu chuẩn khoa học”liên quan đến sự áp dụng những giá trị nói trên vào bối cảnh của hoạt động nghiên cứu. Chẳng hạn sự công khai trong việc chia sẻ các vật liệu nghiên cứu, sự công bằng trong việc duyệt xét các đề nghị xin tài trợ, lòng kính trọng đối với sinh viên và đồng nghiệp, và sự trung thực trong việc báo cáo các kết quả nghiên cứu.

Những vi phạm nghiêm trọng nhất đối với các tiêu chuẩn nói trên đã được gọi là “sự gian lận khoa học”. Chính phủ Hoa Kỳ xác định sự gian lận khoa học là “các hành vi bịa đặt, giả mảo và ăn cắp ý tưởng trong việcđề nghị,thực hiện, hay duyệt xét hoạt động nghiên cứu, hoặc trong việc báo cáo kết quả nghiên cứu”. Mọi cơ quan nghiên cứu được tài trợ bởi ngân sách liên bang đều phải có những chình sách và thủ tục nội bộđể điều tra và phú trình về sự gian lận trong nghiên cứu khoa học, và bất kỳ ai được nhận biết là có nguy cơ hành động một cách gian lận đều phải tuân thủ những chính sách và thủ tục ấy.

Những nhà khoa học vi phạm những tiêu chuẩn khác hơn những hành vi bịa đặt, giả mạo và ăn cắp ý tưởng như nói trên được gọi là có tham gia vào “các thể cách nghiên cứu đáng nghi vấn”. Các nhà khoa học và các viện nghiên cứu cần phải hành động để làm nản lòng mọi thể cách nghiên cứu đáng nghi vấn thông qua một loạt nhiều phương pháp chính thức và không chính thức trong môi trường nghiên cứu. Họ cũng nên nhận trách nhiệm trong việc xác định những thể cách nghiên cứu đáng nghi vấn nào là đủ nghiêm trọng để phải chịu những sự xử lý ở mức độ được áp dụng tại cơ quan nghiên cứu.

Các tiêu chuẩn thì được áp dụng cho khắp mọi công trình nghiên cứu, nhưng các “biện pháp khoa học” thì có thể thay đổi giữa các ngành nghiên cứu khác nhau cũng như giữa các phòng thí nghiệm khác nhau. Việc hiểu biết cả những tiêu chuẩn cơ bản lẫn những biện pháp khác biệt trong từng hoạt động nghiên cứu riêng lẻ là một yếu tố quan trọng để làm việc có kết quả với các nhà nghiên cứu khác cũng như những cơ quan nghiên cứu khác.

Khánh Uyên dịch

Tạp Chí Văn Hoá Phật Giáo số 89

(Visited 239 times, 1 visits today)

Tags: , , , , ,

Category: Khánh Uyên, Nghiên Cứu

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *