Thân tu tập tâm tu tập

| 08/03/2016 | 0 Comments

PHẬT PHÁP | NGUYÊN TƯỜNG

than-tu-tap-tam-tu-tap

Đạo Phật là con đường Trung đạo, xa rời các cực đoạn, cả về mặt nhận thức lẫn thực hành. Nhận thức Trung đạo là nhận thức về tính chất duyên sinh của các pháp, tránh các phán quyết hay tư tưởng cực đoan cho rằng con người và thế giới là hữu, vô, thường đoạn,tự nhiên sanh hay hiện hữu một cách ngẫu nhiên. Thực hành Trung đạo là sống theo Bát chánh đạo hay thực hành Giới-Định-Tuệ, tránh xa chủ trương khắc kỷ khổ hạnh và lối sống buông thả theo các dục.

Trong giáo lý đạo Phật, sống theo Bát chánh đạo hay thực hành Giới-Định-Tuệ cũng có nghĩa là sống với thân tu tập và tâm tu tập. Nói khác đi, đó là nếp sống từ bỏ thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác; phát triển thân làm lành, miệng nói lành, ý nghĩ lành; đó cũng là nếp sống nuôi dưỡng chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định; lối sống hoàn toàn buông bỏ mọi khắc kỷ khổ hạnh hay mọi buông thả theo các dục. chính nếp sống này, nghĩa là thân tu tập và tâm tu tập, khiến cho con người tìm thấy hân hoan an lạc, khỏe khoắn thư thái về thân tâm, do chế độ sinh hoạt quân bình hài hòa về thân thể vật lý và năng lực tâm lý. Như vậy, một người sống từ bỏ thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác; thực hành thân làm thiện, miệng nói thiện, ý nghĩ thiện, hay sống theo Bát Thánh đạo, tức là người ấy đang thực hiện thân tu tập và tâm tu tập, cũng đồng nghĩa là người ấy đang theo đuổi một lối sống lành mạnh, điều hòa về thân tâm, khiến cho sức khỏe vật lý và sức khỏe tâm lý được phát triển hài hòa và ổn định. Đây chính là nếp sống Trung đạo được nói đến trong Phật giáo.

Theo lời dạy của Đức Phật thì người có thân tu tập và tâm tu tập chính là người sống hạnh phúc an lạc giữa cuộc đời, vì biết điều hòa các hoạt động của thân tâm, không để thân tâm trở nên tiều tụy mệt mỏi vì lối sống khắc kỷ, cũng không để thân tâm biến thành nặng nề mê mẩn do lối sống buông thả. Đặc biệt, người có thân tu tập và tâm tu tập chính là người làm chủ được các cảm xúc của mình, sống an nhiên tự tại giữa đôi đường được mất, hơn thua, tốt xấu của dòng đời, do có trí tuệ thấy rõ các cảm giác thành bại, vui buồn đến và đi do nhân duyên, vô thường, không thực, nên không thích thú mê say trong các cảm giác lạc thọ, cũng không phản ứng bực phiền trong các cảm giác khổ thọ. Nói cách khác, người sống theo lời Phật dạy sẽ không có khổ đau, tâm không dao động, không còn bị các cảm giác thành bại hay vui buồn của cuộc đời làm cho đau khổ. Các đoạn kinh sau đây, do Đức Phật thuyết giảng cho du sĩ Saccaka (1), nói cho chúng ta biết thế nào là thân không tu tập và tâm không tu tập, và thế nào là thân tu tập và tâm tu tập:

Này Aggivessana, như thế nào là thân không tu tập, tâm không tu tập, như thế nào là thân tu tập, tâm tu tập? Hãy nghe và khéo tác ý, ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Niganthaputta Saccaka trả lời Thế Tôn.

Thế Tôn thuyết giảng như sau:

– Này Aggivessana,thế nào là thân không tu tập và thế nào là tâm không tu tập?

– Ở đây, này Aggivessana, kẻ vô văn phàm phu khởi lên lạc thọ. Người này được cảm giác lạc thọ, liền tham đắm lạc thọ và rơi vào sự tham đắm lạc thọ. Nếu lạc thọ ấy bị diệt mất, do lạc thọ đoạn diệt, khởi lên khổ thọ. Người ấy, do cảm giác khổ thọ, nên sầu muộn, than van, khóc lóc, đập ngực, đưa đến bất tỉnh. Này Aggivessana, lạc thọ ấy khởi lên cho người kia, chi phối tâm và an trú, do thân không tu tập, khổ thọ ấy khởi lên chi phối tâm và an trú, do tâm không tu tập.

– Này Aggivessana, không luận người nào mà cả hai phương diện đều có lạc thọ khởi lên, chi phối tâm và an trú, do thân không tu tập; khổ thọ khởi lên, chi phối tâm và an trú, do tâm không tu tập. Như vậy, này Aggivessana, người ấy là người có thân không tu tập và tâm không tu tập.

– Và này Aggivessana, thế nào là thân tu tập và tâm tu tập?

– Ở đây, này Aggivessana, lạc thọ khởi lên cho vị Thánh đệ tử nghe nhiều. Vị này được cảm giác lạc thọ, nhưng không tham đắm lạc thọ, không rơi vào sự tham đắm lạc thọ. Nếu lạc thọ ấy bị diệt mất, do lạc thọ đoạn diệt, khởi lên khổ thọ, vị ấy cảm giác khổ thọ nhưng không sầu muộn, than van, khóc lóc, đập ngực, đưa đến bất tỉnh. Này Aggivessana, lạc thọ ấy khởi lên cho vị kia, không chi phối tâm và không an trú, do thân có tu tập; khổ thọ ấy khởi lên cho vị kia, không chi phối tâm và không an trú, do tâm có tu tập.

– Này Aggivessana, không luận người nào mà cả hai phương diện đều có lạc thọ khởi lên, không chi phối tâm và không an trú, do thân có tu tập; khổ thọ khởi lên, không chi phối tâm và không an trú, do tâm có tu tập, như vậy này Aggivessana, người ấy là người có thân tu tập, có tâm tu tập”.

Nhìn chung, lời Phật dạy nói cho chúng ta biết rằng thân không tu tập và tâm không tu tập chính là lối sống cực đoan, hoặc là tuân theo chủ trương khổ hạnh ép xác khiến thân tâm mệt mỏi tiều tụy, không hướng đến an tịnh, thắng trí, giác ngộ. Niết bàn; hoặc là sống buông thả theo các ham muốn dục lạc cũng khiến cho thân tâm trở nên u ám nặng nề, không đưa đến thanh cao, thánh thiện, sáng suốt, an lạc. chỉ có thân tu tập và tâm tu tập theo con đường Trung đạo-Bát Thánh đạo hay nếp sống thực hành  Giới-Định-Tuệ, từ bỏ thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác, thực hành thân làm thiện, miệng nói thiện, ý nghĩ thiện mới thực sự đem lại hạnh phúc, an lạc, trí tuệ và giải thoát khổ đau cho con người.■

Tạp Chí Văn Hoá Phật Giáo số 97

 

Chú thích:

  1. Đại kinh Saccaka, Trung Bộ.
(Visited 202 times, 1 visits today)

Tags: , , , , ,

Category: Nguyên Tường, Phật Pháp

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *