Tạp Chí Văn Hoá Phật Giáo  số 24  |   Di sản    |  Tưởng niệm lần thứ 265, ngày giỗ Tổ Sư Liễu Quán 22 tháng 11 Âm lịch | Trần Đình Sơn"/>

Đàm hoa lạc khứ hữu dư hương

| 25/12/2012 | 2 Comments

Tạp Chí Văn Hoá Phật Giáo  số 24  |   Di sản    |  Tưởng niệm lần thứ 265, ngày giỗ Tổ Sư Liễu Quán 22 tháng 11 Âm lịch | Trần Đình Sơn

Đàm hoa lạc khứ

Cuối mùa Đông năm Nhâm Tuất (1742), tại ngọn núi Thiên Thai xứ Huế, một đóa Ưu đàm đã rụng. Tính đến nay (Bính Tuất 2006), mặc dù đã trải qua 265 mùa Đông lạnh giá nhưng mùi hương hoa của hoa Linh thụy ấy vẫn còn ngào ngạt , lan tỏa khắp chốn tùng lâm nước Việt.

Thuở niên thiếu, mỗi lần có dịp lên hầu kỵ, tảo tháp ở Tổ đình Thiền Tôn,  chúng tôi thường được nghe các bậc tôn đức ngâm nga câu “Đàm hoa lạc khứ hữu dư hương” ghi trước cổng tháp và giãng giải cho nghe bài bia ký về Tổ sư Liễu Quán.

Ngài sinh ra trong dòng họ Lê ở làng Bạc Mã, huyện Đồng Xuân, phủ Phú Yên vào ngày 18 tháng 11 năm Đinh Mùi (1667) thời Hiền vương Nguyễn Phước Tần. Năm lên sáu tuỗi gặp cảnh mẹ mất, sau đó ngài được cha đưa đến nhà chùa Hội Tôn lễ Hòa thượng Tế Viên xin xuất gia. Sau khi bổn sư viên tịch, ngài ra Huế tu học, cầu thọ giới pháp đầy đủ, chuyên tâm tham cứu công án với các thiền sư danh tiếng. Năm Nhâm Thìn (1712), khi đã đốn ngộ thiền cơ, ngài được Hòa thượng Minh Hoằng Tử Dung ấn chứng là truyền pháp đời thứ 35 thuộc dòng thiền Lâm Tế chánh tông.

Suốt 30 năm giương cao đuốc tuệ giáo hóa đồ chúng, vào một buổi mai lạnh giá ngày 22 tháng 11 năm Nhâm Tuất (1742), ngài an nhiên thị tịch nơi am cỏ, dưới chân núi Thiên Thai. Tin buồn lan ra, triều quận đều thương tiếc, Võ vương Nguyễn Phước Hoạt cảm niệm công đức đạo hạnh truy tặng ngài thụy hiệu: Chánh Giác Viên Ngộ Hòa Thượng.

Năm 2002, có dịp ra thăm non nước Phú yên, chúng tôi đã nhờ vài vị đạo hữu đưa đi tìm lại quê xưa Bạc Mã, chùa cổ Hội Tôn . Tiếc thay, chùa xưa mất dấu, đất Tổ giờ đây lại vươn cao ngôi giáo đường Mằng Lăng đồ sộ, nguy nga. Dạo quanh khuôn viên nhà thờ, may mắn còn tìm thấy ngôi tháp 3 tầng bị dây leo phủ kín, bia đá hư mòn không đọc được chữ. Tôi chắp tay đảnh lễ mà cảm thấy chạnh lòng, nghĩ đến tình cảnh éo le của người xưa nằm trong tháp lạnh chứng kiến bao chuyện đổi dời.

Trở về nhà, tôi quyết tâm tìm hiểu vì phép lạ gì đã biến ngôi chùa cổ Hội Tôn hóa thành giáo đường Mằng Lăng? Giở sách Lược sử Phật giáo và các chùa Phú Yên thấy ghi: “ Theo sự hiểu biết của Hòa thượng Phước Trí, sư Tâm Chí và Nguyên Đức, chùa Hội Tôn trước kia ở địa điểm trong khu nhà thờ Mằng Lăng bây giờ và có tên là Hội Tôn tự. Khi người Pháp đặt nền bảo hộ xứ Trung Kỳ, theo lệnh của Nam triều, chùa dời đến núi Sơn Chà tài lập hiệu là Cổ Lâm tự”.

Tại sao Nam triều lại ra lệnh dời chùa Hội Tôn để lấy đất cất giáo đướng? Chuyện cũng lạ, tìm hiểu mới hay:

Năm 1886. Soái phủ Nam kỳ cử Công sứ Aymonier đem quân ra đàn áp phong trào yêu nước tại Bình Thuận, Khánh Hòa. Aymonier đem theo tay chân thân tín vốn là những tín đồ Thiên Chúa giáo, đã từng phụ tá cho y trong công việc tàn sát, đánh phá ở Nam kỳ và Cam Bốt như: Emmanuel Trần Bá Lộc, phủ Nghiêm, phủ Học, huyện Miên…Họ ra sức triệt hạ chùa chiền, di tích của người Việt từ Bình Thuận đến Khánh Hòa. Kết quả, Emmanuel Lộc được Thống sứ Nam kỳ Filippini ban “Bắc Đẩu bội tinh” và vinh thăng Tổng đốc Thuận Khánh.

Năm sau, 1887, Lộc được cử  giữ chức Tổng chỉ huy rồi tự xưng là Tổng đốc Khâm sai, đem quân ra  đánh phá Phú Yên, Bình Định. Tất cả thủ đoạn gian ác mà Emmanuel Lộc từng thực hiện thành công trước đây đều được y áp dụng tại hai tỉnh Bình Phú: tàn sát nhân dân, đốt phá di tích chùa chiền, nhằm khủng bố người tham gia chống xâm lược Pháp. Kết quả, Tổ đình Hội Tôn đã bị họ triệt phá vào thời điểm 1887-1888, và xây dựng nhà thờ Mằng Lăng trên đó.

Về sau, chư Tăng, Phật tử thuộc môn phái Hội Tôn có góp công, của tái lập chùa mới trên sườn núi Sơn Chà, lấy tên Cổ Lâm tự. Nhưng trải qua nhiều thời kỳ chiến tranh, nay chùa Cổ Lâm cũng đã bị đổ nát, hoang phế, chỉ còn chơ vơ mấy ngọn tháp trông về chốn cũ Bạc Mã, Đồng Xuân.

Tham khảo:

– Cao Huy Thuần, Giáo sĩ thừa sai và chính sách thuộc địa của Pháp tại Việt Nam (1857-1914), NXB Tôn giáo, TP. HCM,2003.

– Nguyễn Xuân Thọ, Bước mở đầu của sự thiết lập hệ thống thuộc địa Pháp tại Việt Nam (1858-1897). Tác giả xuất bản-Paris,2002

(Visited 315 times, 1 visits today)

Tags: , ,

Category: Di sản, Sưu Tầm, Trần Đình Sơn

Comments (2)

Trackback URL | Comments RSS Feed

  1. Hong Hoa says:

    Lại thêm một ngôi chùa bị triệt hạ vì các Giáo sĩ và các thừa sai (hay tay sai) của Pháp. Nhắc lại lịch sử mà buồn

  2. nhung huou says:

    I have been exploring for a bit for any high quality articles
    or weblog posts on this sort of space . Exploring in Yahoo I at last stumbled
    upon this site. Reading this info So i’m glad to express that I’ve an incredibly good
    uncanny feeling I discovered just what I needed.
    I so much unquestionably will make sure to don?t fail to
    remember this website and give it a glance on a constant basis.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *