Đất vui và Bụt ngủ

| 28/03/2013 | 0 Comments

Tạp Chí Văn Hoá Phật Giáo số 28 | Từ những áng thơ xưa| NHẬT CHIÊU

Đât vui Bụt ngủ

Một ngày mùa xuân. Thanh bình và đẹp. Nhà thơ nhìn thế giới quanh mình. Nắng xuân. Mây xuân và Phật.

Có thể nói là pho tượng Đại Phật ở Kamakura. Nhà thơ Shiki ngắmm nhìn ngày xuân qua Phật, và ngược lại, ngắm Phật qua một ngày xuân. Thầm lặng.

Đại Phật ngủ

Chập chờn, chập chờn

Một ngày mùa xuân.

Shiki

(Daibutsu no

Utsura utsura to

Haruhi kana)

Đôi mắt Phật khép hờ, như cánh bướm. Như ngủ. Trong dáng ngồi trầm lắng. Thế giới cũng chập chờn, chập chờn. Nhà thơ haiku thể hiện cái chập chờn đó của thế giới, của mùa Xuân.

Bụt có ngủ hay không, không phải là chuyện Shiki quan tâm. Không có siêu hình ở đây. Không có siêu hình trong thơ haiku. Chỉ có mùa xuân. Chỉ có những mùa đời. Và thơ ca thong dong đi vào hoan hỷ địa.

Tuệ Trung Thượng Aĩ nói vắn tắt: “Mệt thì nghĩ tạm ở đất hoan hỷ”.

Và Shiki “nghĩ tạm” với một ngày mùa Xuân như thế, với pho tượng Đại Phật, với cái chập chờn của thế giới.

Một câu thơ khác Tuệ Trung Thượng Sĩ: “Phật dữ chúng sanh đô nhất diện” (Phật và chúng sanh đều cùng một gương mặt).

Ta và thế giới cùng chung một gương mặt. Cũng chập chờn như thế. Cũng sinh tử. Cũng thức và ngủ.

Ngủ. Tố Như viết:

Lão nạp an miền Hồng Lĩnh vân,

Phù âu tĩnh túc noãn sa tân…

(Sư già ngủ yên trong mây núi Hồng,

Chim âu lặng nghĩ trên bãi cát ấm…).

Ngủ là trạng thái trở về với đất hoan hỷ. Khồng còn vọng động. Không còn phô trương. Không còn múa may quay cuồng. Chỉ còn mây bay và cát ẩm.

Chập chờn một ngày mua Xuân của Shiki. Chập chờn mây bay và cát ấm của Tố Như.

Đại Phật và sư già.

Đại Phật và chim phù âu.

Đó là thế giới. Đó là thơ ca. Và trong đó có gương mặt của ta nữa. Thế giới là gương mặt chập chờn huyền bí của Bụt.

Một ngày mùa Xuân là một cõi Bồ đề. Đạo cùng với vật làm nên xuân (Dữ vật vi xuân). Cũng như bãi cát ấm của Tố Như, đó cũng là Bồ đề:

Hà sa cảnh thị Bồ đề đạo

Nghĩ hưuớng Bồ đề cách vạn tầm.

Trí Huyền

(Cát sông là cõi Bồ đề

Mà sao cứ tưởng cách ly vạn tầm!).

Vậy, Đại Phật đang ngủ chập chờn kia cùng với ngày xuân lơ mơ là cõi Bồ đề. Ngay ở đây, bây giờ. Hiện tiền. Đất vui.

Và bây giờ, ta đùa với Bụt một chút. Bạn nói sao? Không được đùa à? Bạn ơi, Bụt vẫn thường đùa chơi.

Ta có thể hỏi: Ngày xuân đẹp thế kia, cớ sao Bụt lại thiếp ngủ, còn ngủ gà ngủ gật nữa kia đấy? Cái ngày xuân đó không phải là một cảnh Bồ đề sao?

Chính là một cõi Bồ đề, Bụt nói.

Vậy mà Bụt ngủ gật?

Vì quả nhiên cũng thấy chán.

Tại sao lại chán chứ?

Chán vì nhiều hoa quá! Hỏi nhà thơ lssa xem.

Bụt nói thế, và tôi sẽ nói cho các bạn nghe về bài thơ của lssa.

Chán rồi,

Hoa đào vẫn nở

Phật ngủ thôi.

Lssa

(kourusai

Hana ga saku tote

Neshaka kana).

Cái tứ thơ hồn nhiên độc sáng này chỉ một tâm hồn rất trẻ thơ như lssa mới nghĩ ra.

Đứa bé chơi với vô vàn đồ chơi, rồi cũng chán, nằm giữa thế giới đồ chơi mà ngủ. Bụt cũng thế mà thôi.

Bụt chơi với hoa, vô vàn hoa nở hoa rơi. Rồi Bụt chán, Bụt ngủ. Đẹp như trẻ thơ.

Nếu bạn muốn hình dung Bụt lúc nào cũng tỉnh thức, lúc nài cũng chăm chăm thuyết pháp cho bạn nghe thì Bụt đó… ngại quá! Và khó chơi với một vị Bụt như vậy lắm.

Không, Bụt là Xuân, nhưng cũng là Hạ, là Thu, là Đông.

Không, Bụt rất vui và rất tùy duyên. Như lssa hình dung. Như Trần Nhân Tông hình dung:

Cư trần lạc đạo thả tùy duyên

Cơ tắc xan hề, khốn tắc miên…

(Ở đời vui đạo tùy duyên

Đói thì ăn đấy, mệt liền ngủ ngon).

Thế nên, bức tranh Bụt ngủ một ngày xuân của lssa và Shiki rất đẹp và rất thân thương.

Trong đáy sâu vô đáy của tâm hồn ta có một Bụt như vậy. Bụt cứ ở đó cho dù tâm hồn con người lúc thì đầy nắng đầy hoa, lúc thì đầy mưa đầy gió.

Bụt là Đại Phật, Bụt cũng là Tiểu Phật. Bụt đi, đứng, nằm, ngồi tứ đại oai nghi, nhưng Bụt cũng cười, đùa, hát, múa.

Không thể đóng khuôn Bụt vào gỗ, đất, đồng, vàng…

Bụt tắm nắng mùa Xuân như trẻ thơ.

Bụt ngủ như trẻ thơ.

Và Bụt gọi ta, đi chơi nào, Ngày xuân sắp hết rồi đấy.

Kỳ lạ thay, đôi khi ta muốn canh thức cho Bụt ngủ.

Canh thức cho Bụt và cho cả những bông hoa.

Tạp Chí Văn Hoá Phật Giáo số 28 | Từ những áng thơ xưa| NHẬT CHIÊU

(Visited 182 times, 1 visits today)

Tags: , ,

Category: Nhật Chiêu, Sưu Tầm, Thơ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *