Đến để mà thấy

| 26/02/2014 | 0 Comments

Tạp Chí Văn Hóa Phật Giáo số 48 | …Và ngẫm nghĩ |Trúc Đông

…Thiết thực hiện tại .  Đến để mà thấy…

Quan sát không định kiến có nghĩa là phải gác các truyền thống, các tập tục , các thói quen, các lý thuyết, các quan điểm sang một bên như Đức Phật đã đề cập cách đây 2.500 năm. Hãy đến quan sát và tắt đi các tư duy ám ảnh, hãy để thực tại tự nhiên trôi chảy và bạn tự nhiên sẽ thấy.

den-de-ma-thay1. Nếu bạn nhận lời đi dự một buổi họp mặt bạn bè sau nhiều năm không gặp, bạn sẽ làm gì? Bạn sẽ hỏi địa điểm, giờ giấc rồi sau đó, đến đúng ngày giờ bạn sẽ đến dự. Đó là việc quá thông thường. Ai cũng nghĩ vậy. Khi được Y mời đến dự cuộc họp mặt tại địa điểm là nhà hàng L.N, trên con đường C, X thấy quá quen thuộc vì ngày nào X cũng đi trên con đường ấy, nhiều lần X  phải di chuyển xe một cách chậm chạp qua trước mặt nhà hàng L.N. Đó là cái đã có trong suy nghĩ của X.  Đến trước giờ hẹn 30 phút, X  phóng xe Honda đến con đường C., tìm đến nhà hàng L.N., rồi vào ngồi đợi bạn bè. Ngồi đến nửa tiếng chẳng thấy ai, X. rút điện thoại di động ra, lên tiếng trách Y thì bạn được thông báo là trên con đường C. ấy có đến 2 nhà hàng L.N, và mọi người đang… đợi X ở cái L.N thứ hai.

 2. Câu chuyện trên cũng là một trục trặc quá thông thường trong đời sống hằng ngày. Bạn suy nghĩ sự việc là A, đến khi thực hiện, nó lại là B. Hoàn toàn tương tự như vậy, bạn có thể đi đến một thành phố lạ, cầm một cái bản đồ để tìm đường rồi không tìm được nơi cần đến vì trên con đường đó các địa chỉ bị lặp lại hai ba lần. Hiện tượng này gọi là sự không phù hợp giữa suy nghĩ dự kiến và thực tế. Các suy nghĩ có thể ví như các bản đồ để định hướng., thực tế thì giống như tình trạng phố xá đang có. Bản đồ luôn luôn thiếu vô số thứ mà trên các con đường đang có. Cái nhà hàng L.N. mà ngày nào X. cũng đi ngang qua có một cơ sở khác mà X. không biết. Cũng thế, trong những điều chúng ta biết. Điều chúng ta biết chỉ có vài trăm, cái chúng ta không biết là vài… triệu. Đem cái vài trăm mà đòi hiểu hết cái vài triệu là điều thật khó.

3. Có nhiều loại sự việc ngoài dự kiến khác nhau. Có cái hoàn toàn do lỗi chủ quan. Trường hợp như X., cái cơ sở hai của L.N. vẫn đang ăn uống ì xèo mỗi ngày nhưng X. lại chẳng biết. Viêc sụp đổ của tòa  nhà Viện KHXH TP. HCM do một túi nước bị bục trong lòng đất cũa là một tai nạn nằm ngoài dự kiến thuộc loại này. Túi nước đã có sẵn dưới lòng đất, khi khảo sát thiết kế và thi công tòa nhà bên cạnh, nó đã không được phát hiện. Có cái xảy ra hoàn toàn ngoài mọi dự định. Chẳng hạn, X. biết cả cơ sở hai của L.N., chuẩn bị đến đó mà trời đổ mưa ào ạt, phút chốc phố bỗng thành dòng sông uốn quanh thì cũng…thua. Trận lũ ngày 10-11 tại Khánh Hòa làm trại nuôi cá sấu Yang Bay (Khánh Hòa) sổng chuồng hàng trăm con là sự việc ngoài dự kiến loại này.

4. Khi ta tiến hành làm một việc gì, ta có thể tiến hành theo phương pháp nước nhỏ từng giọt (VHPG số 42). Nhưng cũng có người thắc mắc: tại sao ta không dự kiến hết mọi cái, vạch ra kế hoạch một lần cho sâu xa, kỹ lưỡng, thực hiện ào ào (như dòng thác) rồi…nghỉ ngơi cho khỏe. Ước muốn đó không thực tế vì định đem cái vài trăm để dự kiến cái vài triệu, định lấy cái hiểu biết cỡ giọt nước để dự kiến cả đại dương sự kiện. Tất nhiên khi làm việc gì ta cũng phải làm kế hoạch, dự kiến nhưng rồi cũng nên hiểu rằng đó chỉ là một giọt nước so với biển cả. Và các giọt nước thì rời rạc, chứ không liên tục, ào ạt như những dòng thác. Tự nhiên ta phải đặt câu hỏi: vậy thì trong thời gian giữa hai giọt nước ta sẽ làm gì?. Những sự kiện rời rạc, có “quan hệ duyên sinh”, là điều mà Phật học chú ý tới. Sự rời rạc ấy được Trịnh Công Sơn thể hiện trong tiếng động nào gõ nhịp khôn nguôi. Tiếng gõ nhịp để làm gì? Gõ nhịp để cắt dòng suy nghĩ. Cắt dòng suy nghĩ là cắt đi cái vài trăm. Cắt dòng suy nghĩ là để quay trở lại cái đại dương sự kiện. Giữa hai giọt nước người ta cần phải quay đầu nhìn lại thực tế.

5. Vậy thì giữa hai giọt nước, bạn cần phải đến để mà thấy và để quay đầu nhìn lại những suy nghĩ, dự kiến của mình. Khi đặt tiệc họp mặt tại L.N., các bạn của Y. đã không đến tận nơi để quan sát nhà hàng. Do đó, sự kiện đơn giản là nhà hàng có hai cơ sở đã không được chú ý. Nếu theo phương pháp nước nhỏ từng giọt thì bạn cần phải đến tận nơi, quan sát từ chỗ gửi xe cho đến các vị trí trong L.N.. Người chuẩn bị cho cuộc họp mặt cũng nên bước vào trong L.N., cảm nhận cái bầu không khí ở đó, và suy nghĩ xem nó có phù hợp với tính chất của cuộc họp mặt hay không. Bản thân Y, khi đến L.N. cảm thấy nó quá sức ồn ào, nào động. Cung cách phục vụ tại L.N. cũng nên được xem xét, bạn có thể gọi một số món dùng thử để có cảm giác thực sự về thức ăn và giá cả. Với cách xem xét cụ thể như vậy, bạn có thể quyết định về việc nên họp mặt tại L. N. hay không.

6. Đến để mà thấy trong Phật học không giống câu nói của vị hoàng đế nọ: ta đã đi, đã đến và đã thấy. Cái thấy của ông ta chỉ có nghĩa là củng cố điều ông ta cho là đúng đắn trong suy tưởng. Sự đến để mà thấy trong Phật học có nghĩa là gác các quán tính suy nghĩ lại. Không có điều gì có thể cho là đúng, cái bạn biết chỉ là giọt nước nhỏ so với cả đại dương những điều chưa biết. Bạn hãy đến để mà thấy đại dương sự kiện ấy và để cho các suy nghĩ của bạn có thể điều chỉnh dựa trên nền tảng chắc chắn của thực tại. Hãy đến để mà thấy, đừng tưởng tượng. Đến để mà thấy rằng suy nghĩ (mà không có cảm nhận) chỉ là suy nghĩ không có nền tảng, cảm nhận thực tế (mà không có dự kiến trước) là câu chuyện thực tế bình thường, Cái bình thường đó nằm ngoài văn tự.

7. Đến để mà thấy không giống như đi du lịch theo tour. Đi du lịch Đà Lạt theo tour, bạn đi theo một chương trình được vạch sẵn. Xe sẽ chở bạn thăm thác Dambri, rồi lại chở bạn thăm núi Langbian, thăm Thung lũng Tình yêu…Bạn có đi một trăm lần như thế cũng vẫn sẽ lạc đường nếu phải tự mình đi dạo khắp Đà Lạt. Tự mình đi dạo khắp Đà Lạt chính là một kiểu đến để mà thấy. Bạn sẽ biết tiệm Net ở đâu, cà phê Cung Tơ Chiều thế nào, các câu Pháp Cú ở chùa Linh Sơn ra sao. Bạn sẽ theo một chương trình không có trong tour Đà Lạt của bất kỳ công ty du lịch nào. Bạn sẽ lạc đường nhưng rồi sẽ không lạc đường trong những lần sau.

8. Đến để mà thấy không giống như đi làm từ nhà đến công ty. Từ nhà đến công ty bạn đi theo con đường Trần Quốc Thảo rồi rẽ phải ở Võ Văn Tần. Bạn có cảm giác là mình biết hết tất cả con đường ấy. Thế nhưng nếu có người hỏi bạn: trên đường ấy có bao nhiêu bà bán xôi buổi sáng, bạn sẽ không trả lời được. Đến để mà thấy cũng không giống như nhiều người đàn ông đi chợ. Họ đi đến các sạp hàng đã định, mua đồ (mà không trả giá) rồi đi về, chẳng quan tâm tới chuyện đắt rẻ. Đến để mà thấy giống như các phụ nữ ngày nào cũng đi chợ. Họ có cái thú lang thang, hỏi han anh T. bán rau,chị Z bán cá, biết mua loại đậu hủ chỗ nào để vừa ngon vừa rẻ, Đến để mà thấy cũng giống như Bùi Giáng lang thang (không cần kế hoạch) ở chợ Trương Minh Giảng, để bỏ đi lầm lẫn: anh cứ tưởng đầu đường thương xó chợ, để cảm nhận được rằng xó chợ cũng thương nhau.

9. Đến để mà thấy không giống như người diễn viên đóng vai trong một tấn tuồng. Người diễn tuồng phải theo kịch bản, nếu tạm lùi vào sân khấu thì phải ôn lại lời thoại, diễn xuất để cho đoạn diễn sắp tới. Đỉnh cao nhất của người diễn tuồng là nhập vai. Mà nhập vai thì quên đi tất cả, Chỉ khi buỗi diễn xong, vinh hoa lẫn đoạn trường đều kết thúc, khi đó, người diễn mới thấy: người về cởi áo lau son phấn, bỏ cả vinh hoa lẫn đoạn trường. Đến để mà thấy giống người đạo diễn, vừa theo dõi diễn tiến trên sân khấu nhưng cũng biết nhiều việc ở phía sau hậu trường.

10. Đến để mà thấy cần phải có một cái đầu sạch. Taiichi Ohno, nhà quản lý nổi tiếng người Nhật, một trong những người sáng lập hệ thống sản xuất Toyota (Toyota Productien System) đã viết về việc này như sau: Hãy đi quan sát dây chuyền sản xuất với thái độ không định kiến và một cái đầu sạch. Lập lại năm lần câu hỏi tại sao trước mỗi vấn đề. Quan sát không định kiến có nghĩa là phải gác các truyền thống, các tập tục, các thói quen, các lý thuyết,các quan điểm sang một bên như Đức Phật đã đề cập cách đây 2.500 năm. Hãy đến, quan sát và tắt đi các tư duy ám ảnh, hãy để thực tại tự nhiên trôi chảy và rồi bạn sẽ thấy.

Tạp Chí Văn Hóa Phật Giáo số 48 | …Và ngẫm nghĩ |Trúc Đông

(Visited 125 times, 1 visits today)

Tags: , ,

Category: Sưu Tầm, Tản mạn, Trúc Đông

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *