Tam Tổ Huyền Quang giúp Nhị Tổ đạt ngộ.

| 27/12/2013 | 0 Comments

Tạp Chí Văn Hóa Phật Giáo số 47 | BÀNG ẨN

Một số sách và bài báo nghiên cứu Thiền Trúc Lâm Yên Tử đời Trần cho rằng khi Nhị Tổ Pháp Loa  bệnh nặng sắp viên tịch, Tam Tổ Huyền Quang đến thăm và giúp Nhị Tổ đạt ngộ. Tôi không hiểu nội dung câu chuyện giữa hai vị Tổ, nhưng nghĩ rằng sao lại có chuyện trò giúp thầy đạt ngộ?  Xin được giải thích.

Nguyễn hữu Nhân ,   Cư Xá Bắc Hải , Q 10, TP.HCM

hoi-dap hoiTa hãy xem lại chi tiết giữa hai thầy trò Nhị Tổ Pháp Loa và Tam Tổ Huyền  Quang được ghi chép trong Tam Tổ Thực lục.

Nửa đêm 11 tháng Giêng năm Canh Ngọ (1330), Huyền Quang đến thăm Pháp Loa đang ngã bệnh nặng, nằm ngủ mà rên hừ hừ và nói mê. Huyền Quang hỏi: “Thức với ngủ đã là một chưa?” Huyền Quang nghĩ thầy mình đã đạt tự tại, sao lại bị cơn đau hành hạ đến nỗi phải rên rĩ trong giấc ngủ? Như vậy là cái trí tuệ, cái tâm trong suốt vắng lặng đã bị lu mờ. Pháp Loa đáp: “Thức với ngủ là một, cũng như không có bệnh”. Nhị Tổ đánh tan nghi ngờ của Tam Tổ, khẳng định rằng, tuy Ngài bị bệnh, nhưng tâm Ngài vẫn an nhiên, bao trùm mọi trạng thái mọi sinh hoạt. Huyền Quang hỏi: “Bệnh với không bệnh đã là một chưa?”. Cái Tâm đã an nhiên thì bệnh cũng như không bệnh, bệnh với không bệnh là một, và không dinh dáng gì đến cái thể tính của Tâm trong sáng, rỗng rang từ vô thì đến nay. Cho nên Pháp Loa đáp: “ Bệnh cũng chẳng liên can gì đến kẻ ấy” ( bệnh đã  bất can tha , bất bệnh dã nất can tha), “kẻ ấy” đây chính là cái Tâm tuyệt đối, Phật tánh hay cái “bản lai diện mục” vậy. Đến đây Huyền Quang vẫn chưa hiểu trọn nên hỏi thêm: “Thế nhưng tại sao lại có tiếng nói thôt ra?” Tiếng nói ở đây là ám chỉ tiếng rên, lời nói mê của Pháp Loa. Đã rên rĩ kêu đau thì sao lại bảo  rằng chẳng liên can gì đến cái Tâm tuyệt đối? Pháp Loa đáp: “Tiếng gió qua cây có gì mà phải động tâm?”. Nhị tổ giải rằng tiếng rên, lời nói mê của ngài cũng như tiếng gió thổi qua cây, đó là sự tự nhiên, bệnh thì rên, đói thì ăn, khát thì uống, chứ có can hệ gì đến cái tâm đâu! Huyền Quang vẫn còn kẹt với tiếng rên của thầy nên hỏi tiếp: “Tiếng gió qua cây thì gườii ta không bị  mê lắm, nhưng tiếng nói mê trong giấc ngủ  thì có thể khiến người ta mê lắm”. Người si muội thì bị mê lắm vì nhiều sự việc, mê lắm vì tiếng người khác nói mê trong giấc ngủ  và tiếng gió thổi qua cây, cho nên Nhị Tổ nói: “Người si muội cũng bị mê lắm vì tiếng cây rung (khi gió thổi qua), câu nói này của Nhị Tổ nhằm nhắc nhở rằng Tam tổ vẫn còn si muội nên nghi ngờ, hiểu sai tiếng rên rỉ, tiếng nói mê của thầy mình. Đến đây, Huyền Quang mới hiểu ra thể tính của cái tâm tuyệt đối, tự tại, cho nên ca ngợi cám ơn thầy mình theo ngôn ngữ của Thiền gia: “Chỉ một cái tật đó mà đến chết vẫn không chừa”. Pháp Loa cũng hoan hỉ khi thấy học trò mình cũng hiểu nên khen ngợi theo cách của thiền môn: “Sư bèn đạp Huyền Quang một đạp”.

Đến đây chúng ta thấy từ khởi đầu cuộc viếng thăm của Tam tổ Huyền Quang, Nhị Tổ Pháp Loa đã khéo léo dẫn dắt, giảng giải cho người đệ từ tiếp nối ngôi vị của mình. Lời của bậc đại sư thâm thiết sao! Đêm khuya ngày mồng 3 tháng 2 năm Canh Ngọ, tức 24 ngày sau lần viếng thăm trên của Huyền Quang, sau khi sắp đặt dặn dò các đệ tử và sẵn sàng viên tịch, Pháp Loa lại tiếp Huyền Quang. Huyền Quang nói: “Xưa nay khi sắp lìa đời, người ta buông ra là tốt hay nắm giữ là tốt?” Ý Huyền Quang muốn hỏi là khi sắp lìa đời người ta buông bỏ hết để đi hay cố lưu lại một cái gì đó. Hẳn ý của Tam tổ là nên tự tại mà ra đi. Nhị tổ đáp: “tất cả chẳng liên can gì”. Câu đáp nhằm đả phá cái  chấp mang tính nhị nguyên của người hỏi. Chấp trước, phân biệt là những vấn đề nhị nguyên, cho nên không liên can gì đến lý bất nhị, nhất như. Huyền Quang hỏi tiếp: “Khi tất cả chẳng liên can thì sao?” Nhị tổ đáp: “Tùy xứ tát- bà- ha”. Ý của câu này là: “tất cả đâu đâu cũng đều tự tại, viên mãn. Tát-bà –ha (svaha) nghĩa là thành tựu tốt đẹp, là từ tán thân bày tỏ sự hoan hỷ tột độ.

Như vậy, toàn bộ hai lần gặp gỡ cuối cùng. Nhị tổ Pháp Loa đều nỗ lực đẩy đưa Tam tổ Huyền Quang đến chỗ liễu ngộ chân lý, chứ không phải Pháp Loa giúp thầy mình đạt ngộ. Thật ra sai lầm khi bảo rằng chính Huyền Quang cố ý giúp thầy mình đạt ngộ trong những giờ phút cuối của cuộc đời, rằng Pháp Loa đạp Huyền Quang là phản ứng của sự  giận hờn, có tính cách trẻ thơ, rằng khi đến thăm lần sau, Huyền Quang nhằm để xem thầy mình đã thực sự đạt ngộ hay chưa v.v..

Theo Tam tổ thực lục, Nhị tổ Pháp Loa đã đạt đại ngộ, được Điều Ngự Giác Hoàng ấn chứng và được trao y bát làm Nhị tổ vào năm 1308. Năm 1309, Huyền Quang xin thọ pháp với Nhị tổ và suốt 21 năm luôn ở bên thầy để tham học, lẽ nào Pháp Loa lại phải nhờ Huyền Quang để được đạt ngộ? Chúng tôi cũng đọc được một số sách báo có cách dịch chưa đúng và diễn giải sai lầm như trên, thật là đáng tiếc.

Tạp Chí Văn Hóa Phật Giáo số 47 | BÀNG ẨN

(Visited 262 times, 1 visits today)

Tags: , , ,

Category: Bàng Ẩn, Hỏi Đáp

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *