Soạn thảo giáo trình Giáo dục học

| 11/08/2016 | 0 Comments

ĐẶNG  ĐỨC  TRỌNG++

Lời tòa soạn: Giáo sư Tiến sĩ Đặng Đức Trọng là một trong những cộng tác viên thân thiết của tạp chí Văn Hóa Phật Giáo đã đóng góp từ những ngày đầu với những bài viết mang tính giáo dục dựa trên tinh thần giáo lý của Đức Phật. Ông vừa gửi tặng VHPG hai tập giáo trình, Lý luận dạy học, soạn chung với Đỗ Thị Bích Trâm, và Giáo dục học, soạn riêng, do Nhà xuất bản Đại học Quốc gia TP.HCM ấn hành, phục vụ việc đào tạo chuyên ngành sư phạm Toán-Tin. Chúng tôi xin đăng Lời nói đầu của giáo trình Giáo dục học để trân trọng giới thiệu cùng quý độc giả. Tựa bài do chúng tôi tạm đặt.

Văn Hóa Phật Giáo

giao-trinh-giao-duc-hoc

Từ  khóa  2008, Khoa Toán-Tin  học  Đại học Khoa học  Tự  nhiên  TP.HCM  bắt  đầu  định hướng đào tạo chuyên ngành sư phạm Toán- Tin. Đến nay khoa đã xét tốt nghiệp  chuyên ngành  sư phạm cho hai khóa 2008 và 2009.giao-duc-hoc

Trong các môn nghiệp vụ sư phạm, môn Giáo dục học là môn bắt buộc của sinh viên chuyên ngành sư phạm Toán-Tin. Do đó, chúng tôi bắt đầu biên soạn giáo trình này vào mùa hè năm 2010 từ bản thảo môn Giáo dục học của chương trình hướng sư phạm, khoa Toán-Tin học ĐHKHTN TP.HCM.

Trong quá trình soạn thảo, chúng tôi đã tham khảo giáo trình của các tác giả Nguyễn Thị Bích Hồng, Võ Văn Nam (2004), Trần Thị Hương và các đồng tác giả (2009), Nguyễn Hữu Châu (2005) và của nhiều  tác giả khác. Nội dung của môn Giáo dục học thường bao gồm các phần giới thiệu về giáo dục; giáo dục học; giáo dục và sự phát triển nhân cách; việc xác định mục đích, mục tiêu giáo dục; các con đường giáo dục. Trong một số tài liệu giảng dạy thì phần lý luận giáo dục (giảng dạy về đạo đức) cũng được đưa vào. Một số giáo trình thêm phần  công tác chủ nhiệm; quản  lý giáo dục. Một số giáo trình đưa thêm các phương  pháp giảng dạy mới vào. Giáo trình của Khoa Toán-Tin học cũng dựa trên các nội dung tương tự. Nó bao gồm ba phần lớn: tổng quan về giáo dục và giáo dục học; các đầu ra học tập về thái độ và phần lý luận giáo dục.

Trong phần thứ nhất, giáo trình trình bày khái quát về hiện tượng giáo dục. Để làm cơ sở cho quan điểm giảng  dạy “lấy người học làm trung  tâm” và “giảng dạy tích cực”, ngoài các chức năng  của giáo dục đã được  liệt kê (kinh tế-sản  xuất, chính  trị-xã hội, tư tưởng-văn  hóa) chúng  tôi bổ sung thêm  chức năng điều chỉnh cá nhân. Cũng vậy, về phần tính chất của giáo dục, chúng tôi trình bày các tính chất phổ biến và vĩnh hằng, tính xã hội lịch sử. Tuy nhiên, dựa theo gợi ý của nhà giáo dục Mỹ John Dewey và nhà giáo dục Nhật Bản Makiguchi, chúng  tôi đưa thêm  tính chất  định  hướng  tới hạnh  phúc  và tính  chất  định hướng tới lợi ích của giáo dục. Trong phần  xác định các nhiệm vụ giáo dục cụ thể, chúng tôi trình bày rõ phương pháp luận thiết kế chương trình đào tạo theo quá  trình mục đích-mục  tiêu-hành  động  (purpose- target-action) trong  thiết  kế dự án. Để xác định cụ thể các mục tiêu, chúng  tôi đã bổ sung thêm  phần kiến thức về đầu ra học tập (learning outcomes)  và việc tích hợp các đầu ra học tập dựa trên các tài liệu mới nhất  của  chương  trình  CDIO hiện  đang  được triển khai ở một số trường đại học ở Việt Nam. Ngoài ra, giáo trình cũng  cố gắng  giúp  sinh viên có một số hiểu biết về việc xác định đầu ra của một bài học nhằm thiết kế các giáo án về sau.

Phần thứ hai thảo luận về vấn đề nhân cách một cách chi tiết. Hiện tại đây là mảng bị thiếu hụt trong chương trình nghiệp vụ của các trường sư phạm. Chúng tôi có thảo luận sơ qua các quan điểm khác nhau về vấn đề nhân cách, các độc giả muốn tìm hiểu thêm về vấn đế này có thể đọc trong tài liệu của Đào Thị Oanh (2007), Phạm Minh Hạc, Lê Đức Phúc (2004). Để không đi lạc vào các tranh luận, chúng tôi chọn cách xác định nhân cách theo kiểu liệt kê: kiến thức, kỹ năng, thái độ. Sau đó, để xác định cụ thể hơn các nhóm  thái độ, chúng tôi theo  phân  loại truyền thống  của người Việt Nam: chia sẻ, thích nghi, nỗ lực, phòng  vệ, ổn định, trí tuệ. Bên cạnh đó, chúng  tôi cũng bổ sung nhiều kết quả  của tâm lý học hiện đại về các vấn đề hình thành thái độ, bất hòa về thái độ, nhân cách, sự tự giới hạn quyền tự do  của mình  để  tự bảo  vệ bản  thân  (xem [S])… Chúng tôi cũng xây dựng một số bài tập đánh giá thái độ để các giáo viên có thể áp dụng  trong các trường học nhằm đánh giá học sinh và có biện pháp sư phạm thích hợp.

Phần thứ ba trình bày về lý luận giáo dục. Trong phần này chúng tôi cố gắng nêu ra các nguyên tắc giáo dục cụ thể, có thể áp dụng trong lớp học như nguyên tắc thiết lập quy tắc ứng xử, nguyên tắc “hành vi là chính”, nguyên  tắc điều chỉnh từ từ… Chúng tôi cũng cung cấp một số mẫu nội quy giúp cho giáo viên có thể vận dụng trong điều kiện giáo dục cụ thể của mình. Ngoài ra, các phương  pháp điều chỉnh hành vi cụ thể trong nhiều trường hợp đối với giáo viên lẫn học sinh cũng được nêu ra.

Phần bài tập  trong  giáo trình được rút ra từ tiểu luận  tốt  nghiệp  của Lê Thị Yến Nhi và Huỳnh Ánh Nguyệt khóa 2009-2013. Tôi xin cảm ơn sự đóng góp quý giá của hai bạn. Tôi cũng xin cảm ơn PGS.TS Lê Thị Hoài Châu đã đọc và cho những ý kiến phản biện rất quý báu, giúp cho giáo trình này hoàn thiện hơn. Tôi xin cảm ơn PGS.TS Đinh Ngọc Thanh,  người đã dàn trang cho bản thảo này. Xin cảm ơn quý thầy cô, các bạn sinh viên, các bạn bè thân thiết đã hỗ trợ cho công việc này.■

Văn Hoá Phật Giáo số 201

(Visited 344 times, 1 visits today)

Tags: , , ,

Category: Đặng Đức Trọng, Đọc sách

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *