Tại sao thưa Thầy

| 17/01/2014 | 0 Comments

Tạp Chí Văn Hóa Phật Giáo số 47 | NGUYÊN CẨNtai-sao-thua-thay

Thương cho voi cho roi cho vọt

Một chuỗi các sự cố về việc sử dụng “biện pháp mạnh” của giáo viên rải rác ở khắp nơi cả nước làm dấy lên những phản ứng mạnh trong dư luận phụ huynh học sinh. Hầu hết đếu lên án  và thậm chí  mời cả cơ quan pháp luật, công an, bệnh viện cùng tham dự. Tuy nhiên, từ cô giáo Nguyệt ở Nghệ An, thầy Phong ở Bình Thạnh (TP.HCM) rồi đến thầy Dương ở Tuy An, tất cả đều giải thích rằng vì thương nên mới đánh cho các em nên người. Chúng ta nhìn nhận sự việc này dưới góc độ nào?

Người xưa vẫn nói rằng: “Giáo bất nghiêm, sư chi nọa”; ở VN, chúng ta vẫn thường nghe: “Thương cho roi cho vọt” hay đến người Anh vẫn quan niệm “Spare the rod and spoil the child”. Thế thì, ngọn roi hay cây thước chỉ là những biện pháp răn đe mà không chỉ hôm nay các cô mới dùng đến mà đã rất từ lâu, cụ thể mà người ta vẫn gọi nghề nhà giáo là “gõ đầu trẻ” kia mà! Trong tác phẩm Triết lý Giáo dục, Jean Château khi nhận định về quan điểm giáo dục của John Locke đã viết: “Chúng ta không nên chìu chuộng những đứa trẻ  quá lố, lấy lý do làm cho nó hạnh phúc. Con người hạnh phúc thật sự, đó là con người đã học được cách tự ghép mình vào kỷ luật…Tuy nhiên John Locke không chủ trương  sử dụng những trừng phạt thể xác. Hiển nhiên là thỉnh thoảng chúng ta cũng sử dụng roi, nhưng mục tiêu của mọi giáo dục vẫn là đào luyện đứa trẻ thế nào cho sự sợ hãi xấu hổ thắng thế  hơn sự sợ hãi trừng phạt”. (Triết lý Giáo dục).

Nếu chỉ vài ngọn roi răn đe học trò mà thầy cô bị pháp luật trừng phạt hay buộc phải thôi dạy thì thật là một kết quả buồn cho  những biện pháp sư phạm mà những người thầy vẫn nghĩ rằng khi cần vẫn vận dụng được. Vậy là đã rõ, vấn đề không phải là ngọn roi hay  cây thước mà là cách phụ huynh hay là xã hội nhìn vào việc sử dụng ngọn roi ấy. Nếu tuyệt đối không chấp nhận, tôi vẫn e có gì nghiệt ngã cho thấy cô giáo, dù rằng đó gần như là biện pháp cuối cùng trong phương pháp sư phạm.

Tại sao hành vi sư phạm ấy bị lên án?

Ngọn roi trong tâm hồn

Chúng ta ai cũng nhớ câu chuyện Hàn Bá Du và ngọn roi của mẹ, Du không khóc vì đau mà khóc vì ngọn roi của mẹ không còn mạnh mẽ như xưa. Vì mẹ đánh Du với một tâm nguyện muốn Du thành người. Phải chăng cái tâm thức của kẻ bị đánh và người đánh đòn đều đồng cảm với nhau, cùng hướng thiện, thúc đẩy bởi ý muốn khát khao người mẹ muốn làm điều tốt cho đứa con.

Thời đại của chúng tôi đi học cách đây 30 năm, thầy cô vẫn dùng thước kẻ đánh vào mông hay tay trong một số ít trường hợp, nhưng phần đông đứa nào cũng sợ. Vì sao? Nói như Locke, vì nỗi sợ hãi xấu ổ trong chúng tôi lớn hơn nỗi sợ hãi trừng phạt. Chùng tôi hiểu rằng thầy cô đánh mình  vì mình lầm lỗi do buông mình theo ý thích cá nhân hay do sự lười biếng. Điều quan trọng là sự tôn trọng dành cho người dạy dỗ mình. Dù các thấy cô vẫn biết: “đánh đòn là một kỷ luật nô lệ dành cho tính tình trở thành nôlệ”.(Locke), hay nói  như Jean Château: “Quá nhiều nghiêm khắc, quá nhiều trừng phạt, sẽ đương nhiên làm cho đứa trẻ trở thành giả dối”.

Nếu thầy cô thật sự răn dạy các em xuất phát từ lòng thương yêu và trách nhiệm, ngọn roi kia nào có nghĩa gì. Một thiền sư khi cảnh giới các thiền sinh vẫn dùng hèo nhắc nhở nhưng có ai sinh lòng oán hận đâu? Một vị thấy khi răn dạy mang chánh niệm với công việc của mình thì hành vi ấy vẫn là hành vi sư phạm đầy từ ái.

Bụt có tâm nhơ bẩn nên chúng sinh nhơ bẩn, tâm thanh tịnh thì chúng sinh thanh tịnh…cái tâm của chúng sinh vốn là thanh tịnh, vì vậy mà không tìm ra cái tội. Tâm của mình khi có chánh niệm thì nó tịnh, nhưng  khi chánh niệm không phát hiện thì nó bất tịnh. Khi tâm của mình chấp ngã thì nó bất tịnh, nhưng nếu nó không chấp ngã thì nó tịnh” (Thích Nhất Hạnh –Bồ tát tại gia, Bồ tát xuất gia).

Khi các thầy cô dùng roi vọt trừng phạt các em, các thầy cô không dám chắc rằng không vì những động cơ nào khác, ngoài việc mong muốn các em trở nên tốt đẹp? Các thầy cô có cảm thấy bị đè nén, bức xúc vì cuộc sống khó khăn, hay vì bế tắc trong lý tưởng trước những lo toan cơm áo thường nhật, hay cảm thấy bị xúc phạm vì xã hội thiếu tôn trọng…? Chúng ta có quyền hoài nghi những động cơ chân chính của thầy giáo Nguyễn Thế Toàn (Lâm Đồng) đánh học trò thủng màng nhĩ, cô Trần Thị Ngọc (Thái Bình) cho 32 em học sinh tát một em chấn thương nằm viện đến 10 ngày hay có người ném thước rách mắt học sinh… Lúc ấy phải chăng thầy cô đang chấp cái “ngã” quá lớn và đang nổi lên tính “ác” trong con người mình? Xã hội có quyền chất vấn lương tâm chức nghiệp, và tự hỏi đâu là thiên chức của người dẫn đạo? Phải biết rằng “Nếu mọi người chung quanh ta quan tâm ưu ái đến ta, đối xử tốt với ta cũng như cho ta biết những thiện ý của họ, tâm hồn ta như được bồi dưỡng và cảm thấy hân hoan vui vẻ, ngược lại nếu tha nhân đối xử với ta một cách tệ bạc, ác độc, chúng ta sẽ vô cùng đau đớn” (Dalai Lama- Beyond Dogmas).

Đối với trẻ em, một biến cố không hay sẽ để lại những “vết sẹo” tâm hồn sâu sắc và ám ảnh mãi trong cuộc đời. Chúng ta càng phải cân nhắc. Không ai trách và không nên trách những ngọn roi, nếu nó được dùng trong một số rất ít tường hợp với tâm nguyện thiện ý của người hành xử, trong chánh niệm và xuất phát từ tình yêu thương dành cho con trẻ. Nhưng cao quý thay nếu ngọn roi ấy chỉ vạch ra khuôn thước  trong tâm hồn các em để sống ngay ngắn, thẳng thắn lảm người với niềm hạnh phúc đang sống trong một xã hội gồm rất nhiều những con người nhân ái và đầy thiện ý.

Tạp Chí Văn Hóa Phật Giáo số 47 | NGUYÊN CẨN

(Visited 112 times, 1 visits today)

Tags: , ,

Category: Giáo Dục, Nguyên Cẩn

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *