Làm sao để tiếng Việt truyền ra nước ngoài

| 09/04/2012 | 0 Comments

Trường Sơn | Tạp Chí Văn Hoá Phật Giáo 6

Chính những bậc cha mẹ là người dạy và khuyến khích con cái nói tiếng Mỹ. Nhưng đến một lúc nào đấy, khi tiếng Mỹ của chúng vượt hơn hẳn so với cha mẹ, lúc đó hố cách biệt giữa cha mẹ và con cái đủ rộng để giữa họ không còn chuyện gì để nói với nhau. Và đã có những gia đình người Việt nhận phải bi kịch lớn hơn nữa khi con cái họ được sinh ra và lớn lên tại Mỹ: cứ mỗi lần cha mẹ muốn nói chuyện với con cái là lại phải thông qua một người phiên dịch…

tieng Viet truyen ra nuoc ngoaiNhững người Việt trẻ

Cách đây không lâu, ở San Jose đã dấy lên phong trào yêu cầu chính quyền địa phương không được bỏ đi một trường học dạy tiếng Việt nào. Người ta đã nêu ra nhiều thực tế khá trần trụi và chua chát: nhiều đứa trẻ mới sang Mỹ tập tành nói tiếng Mỹ, thậm chí tôn sùng tiếng Mỹ một cách thái quá, đến nỗi chỉ một thời gian ngắn sau, vô tình và cả hữu ý, chúng đã không còn nói tiếng Việt với cha mẹ của chúng nữa. Một phần đáng kể nữa là tôn ti trật tự và văn hóa truyền thống Á Đông đã bị đảo lộn khi lớp thanh thiếu niên dùng các nhân xưng “he, she” để nói về cha mẹ chúng.

Tuy nhiên, điểm xuất phát thật oái ăm: Chính những bậc cha mẹ là người dạy và khuyến khích con cái nói tiếng Mỹ. Nhưng đến một lúc nào đấy, khi tiếng Mỹ của chúng vượt hơn hẳn so với cha mẹ, thì trong tâm đứa trẻ bắt đầu nảy sinh thái độ so sánh: So sánh độ chênh lệch về trình độ ngoại ngữ giữa bạn bè trong lớp học với cha mẹ của mình. Về phía bậc cha mẹ, họ lại bắt đầu mang trong lòng một nỗi tự ti mặc cảm về sự yếu thế trong phát ngôn tiếng Mỹ. Và khuynh hướng này cứ tiếp diễn cho đến một lúc hố cách biệt giữa cha mẹ và con cái đủ rộng để giữa họ không còn chuyện gì để nói với nhau. Tuy nhiên, có những gia đình người Việt nhận phải bi kịch lớn hơn nữa khi lớp con cái họ được sinh ra và lớn lên tại Mỹ: Cứ mỗi lần cha mẹ muốn nói chuyện với con cái là lại phải thông qua một người phiên dịch…

Với những bậc cha mẹ quá dễ dãi, hậu quả của việc khuyến khích con cái ghẻ lạnh với tiếng mẹ đẻ và tôn sùng tiếng Mỹ đã làm trầm trọng rất nhanh bầu không khí gia đình, ảnh hưởng rất lớn đến truyền thống văn hóa cộng đồng người Việt, khiến chính người Việt lại mang thêm một nỗi mặc cảm nữa khi so sánh mình với cộng động người Hoa. Trong khi đó, theo một số công trình nghiên cứu của Mỹ, Thụy Sĩ, Do Thái, Nam Phi, luận điểm cơ bản được thống nhất là: “Khả năng song ngữ hoàn toàn không có tác hại gì trong khả năng nhận thức và học tập của học sinh trong nhà trường và ngoài xã hội; khả năng song ngữ cũng giúp cho học sinh trở nên đa dạng và phong phú hơn trong hầu hết các môn học.” Luận điểm này là một điều chỉnh lớn đối với những thái độ nhận thức dễ dãi và sùng ngoại của một số bậc phụ huynh người Việt. Cũng được biết, giáo sư Kenji Hakuta của đại học Yale đã cụ thể hơn bằng cách chọn nhiều hình thức trắc nghiệm cho học sinh thuộc hai nhóm song ngữ và đơn ngữ trong nhiều năm, ông đã đi đến kết luận rằng: “Chọn một nhóm học sinh biết nói hai thứ tiếng để thi đua với một nhóm học sinh khác chỉ biết một thứ tiếng, cùng lứa tuổi, cùng trình độ, cùng hoàn cảnh xã hội, cùng điều kiện sinh hoạt như nhóm kia. Rồi chọn một biện pháp để đo khả năng nhận thức, áp dụng chung cho cả hai nhóm. Kết quả: nhóm song ngữ luôn đạt tốt hơn”. Cùng nhận xét như vậy, hai nhà nghiên cứu Canada là Elizabeth Pearl và Wallace Lambert, sau nhiều công trình tìm tòi về sự quan hệ giữa khả năng song ngữ và trí thông minh (1982), đã phấn khởi nhận xét: “Một đứa trẻ có sự hiểu biết về cả hai ngôn ngữ và hai nền văn hóa sẽ có được nhiều thuận lợi hơn đứa trẻ chỉ biết một ngôn ngữ và một cách sống. Về phương diện trí thức, sự hiểu biết của hai hệ thống ngôn ngữ lưu lại cho nó một sự phóng khoáng về trí óc, một sự ưu tú về tư tưởng và khả năng phong phú đa dạng của lý trí. Trái lại, đứa trẻ chỉ biết một ngôn ngữ thì những yếu tố cấu tạo trí thông minh của nó bị đơn thuần và hạn hẹp hơn.”

Để tiếng Việt ra nước ngoài

Gìn giữ sự trong sáng của tiếng Việt là một trong những vấn đề bức xúc nhất mà cộng đồng người Việt ở nước ngoài đang quan tâm, và nhiều bậc phụ huynh người Việt đang cố tìm ra những phương cách khả dĩ để vớt vát được chút nào hay chút đó tính nguồn cội của tiếng Việt, dù chỉ tồn tại trong phạm vi gia đình.

Tiếng Việt là một phần của văn hóa Việt, và tiếng Việt cũng chính là chiếc cầu nối về không chỉ ngôn ngữ mà cả về văn hóa giữa người Việt trong nước với người Việt ngoài nước, để cộng đồng người Việt sống ở nước ngoài được chia sẻ nhiều hơn nữa những tình cảm gần gũi với quê hương, qua đó tiếp nhận và thụ hưởng được nhiều hơn nữa văn hóa cội nguồn của dân tộc, bao gồm cả những sắc thái văn hóa hiện đại. Niềm tự hào về tiếng Việt cũng không phải là một tình cảm tự tôn trừu tượng. Chính tình cảm phát sinh thông qua sự củng cố về kiến thức lịch sử, văn hóa nước nhà sẽ giúp cho người Việt trẻ ở nước ngoài nâng cao ý thức đóng góp cho quê hương bằng những công việc cụ thể.

Làm thế nào để tiếng Việt với phần hồn trong sáng nhân bản của nó thấm được vào lòng thế hệ trẻ của người dân xa xứ? Hiện nay trong cộng đồng người Việt ở nước ngoài, đặc biệt là ở Mỹ, Pháp, Úc, Nga và các nước vùng Scandinavơ đã hiện diện không ít các tổ chức hội nhóm mang tính chất các ủy ban liên lạc người Việt với nhau. Thậm chí còn có cả những tổ chức mang mục đích bảo vệ và phát triển tiếng Việt. Một đặc trưng của các tổ chức này là tính chất tự phát, xuất phát từ nỗi bức xúc chung cần phải bảo tồn tiếng Việt chứ không nhất thiết phải là một tổ chức do cơ quan đại diện ngoại giao của nhà nước ta lập ra. Kinh nghiệm thực tế lại cho thấy rằng chính những tổ chức tự phát như thế đã có tác dụng không nhỏ.

Như vậy, việc truyền bá tiếng Việt ra nước ngoài, vào cộng đồng người Việt trẻ cần được đặc biệt chú trọng vào vai trò của các tổ chức trên. Trong suốt một thời gian dài, các cơ quan đại diện ngoại giao của nước ta, cũng như các tổ chức ái hữu và có trách nhiệm tạo mối kết giao liên lạc với cộng đồng người Việt trên thế giới đã ít nhất chưa có những khảo sát kỹ lưỡng, chi tiết về cơ cấu, thành phần, quan điểm nhân văn và nhu cầu về tiếng Việt trong cộng đồng người Việt ở nước ngoài. Thử đặt vấn đề là nếu như phong trào hồi phục trường dạy tiếng Việt ở San Jose nêu ở trên nhận được sự quan tâm của nhà nước ta thì sao? Hẳn với một cách làm tế nhị và sâu sát, sự kết hợp giữa trong nước và ngoài nước sẽ có hiệu quả hơn, trong đó tất nhiên có tác động về mặt ngoại giao từ phía Việt Nam đối với chính quyền bang sở tại điều mà phong trào hồi phục tiếng Việt của kiều bào người Việt đặc biệt cần tới. Bên cạnh đó, các hình thức sinh hoạt tiếng Việt như hội thảo, nói chuyện chuyên đề, tổ chức dã ngoại, lễ hội ngôn ngữ, thông qua những hoạt động đố vui về lịch sử và văn hóa như đã được tổ chức trong nước, hướng đối tượng người Việt trẻ ở nước ngoài vào việc tìm hiểu lại lịch sử, văn hóa của dân tộc… với sự phối hợp về phương pháp sư phạm và truyền bá giữa trong và ngoài nước chắc chắn cũng sẽ có tác dụng. Chỉ có như thế,chủ nghĩa nhân văn tiếng Việt mới đối trọng được với chủ nghĩa “hambuger” mà các bậc phụ huynh người Việt ở nước ngoài và cả trong nước hiện nay đang lo lắng khôn nguôi.

(Visited 73 times, 1 visits today)

Category: Trường Sơn

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *