Chẳng một chẳng khác…

| 14/01/2014 | 0 Comments

Tạp Chí Văn Hóa Phật Giáo số 47

ĐỖ HỒNG NGỌC (Viết về Kim Cang)

Học Kim Cang, tôi cứ giật mình đánh thót. Đang hào hứng thì bị “giội” ngay một gáo nước lạnh, đang mơ màng thì bị giựt tóc mai, đang ngon trớn thì bị khựng lại, vừa định chê bai thì bị vỗ đùi, thì ra thế, vừa định gật gù thì bị cốc đầu, không phải vậy! Cho nên người xưa có lý khi bảo đọc kinh Phật rồi thì đọc gì cũng thấy nhạt nhẻo…

chang-mot-chang-khac“Nhất thiết pháp giai thị Phật pháp” (tất cả pháp đều là pháp Phật), không có nghĩa là các pháp đều do Phật …làm ra, mà chỉ muốn nói một sự thật là tất cả các pháp đều vô ngã! Vô ngã bởi vô thường, bởi duyên sinh. Bởi không có tự tính riêng biệt. Nó được tạo ra do những điều kiện như một phản ứng hóa học nhờ một xúc tác, nhờ nhiệt độ, áp suất nào đó…của tâm. Khi hợp khi tan, khi còn khi mất. Như ráng chiều, như mưa sớm, như tia chớp, như sương mai. Tâm vô thường, Pháp vô ngã. Phật là phàm phu giác ngộ, thấy biết cái chuyện hiển nhiên đó nên thoát. Còn ta, ta cũng thấy, cũng biết mà sao cứ mãi loay hoay? Bởi thấy đó, mà quên đó. KHông chịu “sửa”, không chịu “tu”, không chịu uốn nắn cái tâm mình nên mới sinh sự,mới khổ, mới mệt mỏi, mới vất vả. Đáng đời ta! Còn người có tu, có sửa, thấy được cái “nó vậy đó” thì sẽ vui sẽ hạnh phúc, vì đã “đặt gánh nặng xuống” rồi vậy! Một xã hội mà ai cũng vui, cũng hạnh phúc hóa ra là Niết bàn ư? Sao không! Cái đó có thể gọi là “cõi Phật”, là Phật quốc, Phật độ. “Bình an dưới thế cho người thiện tâm”. Niết bàn có ngay ở đây và bây giờ nếu ta biết làm cho “cõi người ta” trở thành “cõi Phật” đó vậy!

Có lẽ thính chúng – những trai thiện, những gái lành được nghe bài học trong buổi truyền trao “gươm báu” hôm đó đã mường tượng ngay ra cảnh “thỏ thẻ rừng mai chim cúng trái, lững lờ khe yến cá nghe kinh…” (Chu Mạnh Trinh), nên ai cũng háo hức muốn ra tay làm cái gì đó, sắp xếp bày biện cái gì đó để tạo dựng nên một thế giới an bình thnh tịnh cho mọi người, cũng có người nghĩ đến chuyện phất cờ gióng trống nhằm “thu hút” chúng sanh để có cơ hội mà… “vị tha nhơn thuyết”!

Phật như “đi guốc” trong bụng mọi người bèn nghiêm khắc bảo: “Trang nghiêm Phật độ giả, tức phi trang nghiêm, thị danh trang nghiêm”. Trng nghiêm cõi Phật ư? Chẳng phải trang nghiêm mới thực là trang nghiêm!

Bởi trang nghiêm mà chăm bẳm, mà cố tình vẽ vời, kiểu cọ…thì đã bị dính bị mắc, không đáng gọi là Bồ tát. Như người thầy thuốc kém chuyên môn dễ bày biện những đồ nghề loảng xoảng để hù dọa bệnh nhân, dễ châm hàng tràng tiếng La tinh để khiếp phục người bệnh! Thầy thuốc giỏi thì không cần phải vậy. Không phải bày vẻ, không cần hù dọa. Cho nên trang nghiêm đúng nghĩa thì không cần phải trang nghiêm, mà vẫn cứ là trang nghiêm. Trang nghiêm tự bên trong kia! Bồ tát tu lục độ vạn hạnh tới nơi tới chốn rồi thì không cần phải trang nghiêm. Bảo không cần trang nghiêm thì cũng không phải. Thì quay về núi, ngồi dưới gốc cây, hỏi không đáp cho xong. Tức phi mà thị danh, thị danh tức phi. Thật tuyệt vời!

Tôi thường làng thang thăm thú các chùa chiền nơi này nơi khác. Lang thang và nhìn ngắm, hít thở, học hỏi. Có nơi xưa là chốn u nhàn,, thanh tĩnh, chơn chất, tự dưng thấy lòng sảng khoái lâng lâng, nay “cơ chế thị trường” đã tô son trét phấn, thếp vàng, dát bạc, tự dưng thấy lòng hoang mang, bỡ ngỡ. Nhưng nghĩ lại, tại mình. Không phải tại phướn, cũng chẳng phải tại gió! Cất chùa, xây tháp, tô tượng, đúc chuông…cần lắm chứ. Gõ mõ tụng kinh, niệm Phật…cần lắm chứ! Gõ mõtụng kinh cho đến nhất tâm bất loạn chẳng phải là định, lả tuệ sao? Cầu nguyện cho đến mức thấy mình…tan rã cùng tượng đá chẳng phải là …thiền sao? Lạy Phật mà đúng cách, đúng kỹ thuật, theo cùng hơi thở chánh niệm thì chẳng những không còn đau lưng sưng khớp mà còn giúp cho máu huyết lưu thông, tăng cường sức đề kháng, sức dẻo dai cho cơ thể đó chứ!

Một khung cảnh “Thỏ thẻ cùng mai chim cúng trái / Lững lờ khe Yến cá nghe kinh / Vẳng bên tai một tiếng chày kình…” cũng khiến “Khách tang hải giật mình trong giấc mộng!” (Chu Mạnh Trinh) đó chứ! Làm cho người ta giật mình cũng cần lắm chứ! Giật mình mới sực tỉnh được! Tỉnh rồi mới ngộ được chứ! Chuyện hình thức đâu thể coi thường!

Không có Hàn San tự kia làm sao có tiếng chuông chùa làm nao lòng lữ khách giữa đêm khuya tự ngàn năm cũ?

Nguyệt lạc ô đề sương mãn thiên

Giang phong ngư hỏa đổi sầu miên

Cô Tô thành ngoại Hà San tự

Dạ bán chung thanh đáo khách thuyền.

(Trương Kế)

Trăng tà , tiếng quạ kêu sương.

Lửa chài, cây bến, sâu vương giấc hồ

Thuyền ai đậu bến Cô Tô

Nửa đêm nghe tiếng chuông chùa Hàn San.

                               (Tản Đà dịch)

Nhưng vì đâu mà lữ khách rung động vì tiếng chuông chùa Hàn San? Hya chỉ vì trăng tà, tiếng quạ, sương khuya, lửa chài, cây bến…đã bày biện coh lữ khách một cõi tâm hồn, một cõi “trang nghiêm”, một cuộc dọn mình để tiếp nhận tiếng chuông chùa vang vọng giữa đêm khuya? Người thỉnh chuông có ý gì đâu? Tiếng chuông chùa có ý gì đâu?

Học Kim Cang tôi cứ giật mình đánh thót. Đang hào hứng thì bị “giội” ngay một gáo nước lạnh, đang mơ màng thì bị giựt tóc mai, đang ngon trớn thì bỗng khựng lại, vửa định chê bài thì vỗ dùi , thì ra thế, vừa định gật gù thì cốc đầu, không phải vậy! Cho nên người xưa có lý khi bảo  đọc kinh phật rồi thì đọc gì cũng thấy nhạt nhẻo! Nghiền ngẫm, học hỏi rồi mới thấy Kim Cang thực ra có hai phần rõ rệt mà trộn lẫn nhau, đan chéo lấy nhau. Hai mà một, một mà hai. Chẳng phải một mà chẳng phải khác! Phần đầu dạy “ly tướng”, đừng trụ vào đâu để mà sanh tâm, ưng vô sở trụ thì sanh kỳ tâm; phần sau dạy “ly niệm”  (vô niệm) cứ sanh tâm đi miễn là đừng trụ vào đâu cả! Ưng sanh kỳ tâm  nhi …vô sở trụ, hay nói cách khác là “Ưng sanh vô sở trụ tâm”. Một đàng, dạy không để bị cuốn hút vào những màu sắc, những âm thnah, mùi vị…Bồ tát mà còn cứ chăm bẳm “di sắc, di thanh âm” thì…đang “hành tà đạo” chớ không phải Bồ tát. Lời Phật quả là nghiêm khắc! nhưng một khi “tâm thông” thì “thuyết thông”. Cho dù mở cơ gióng trống đi nữa chẳng qua cũng chỉ là cái cớ, cái duyên, chẳng cầu, chẳng bận. Cứ rèn luyện nội công cho thâm hậu đi, đừng nóng vội khoe khoang chiêu thức!. Người mới học võ nào cũng ham, cũng mê chiêu thức! Khi nội công thâm hậu rồi thì một cái búng tay, một cái nhấc chân, một tiếng đàn, tiếng sáo…chẳng phải là chiêu thức tuyệt luân đó sao? Trang nghiêm Phật độ giả, tức phi trang nghiêm, thị danh trang nghiêm! Chẳng phải vậy mà vậy. Vậy mà chẳng phải vậy. “Bất nhất bất dị”. Người xưa đã nói!

 Tạp Chí Văn Hóa Phật Giáo số 47 | ĐỖ HỒNG NGỌC (Viết về Kim Cang)

(Visited 96 times, 1 visits today)

Tags: ,

Category: BS. Đỗ Hồng Ngọc, Tản mạn

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *