Chuyện kê ngỗng

| 20/04/2017 | 0 Comments

chuyen-ke-ngong
Chuyện  viết ra dưới đây  có chút  cà-kê-dê- ngỗng, nhưng  đích thực là chuyện  con gà tây và con ngỗng bên Mỹ và bên Pháp, được đánh giá cao trong tiệc tùng, trong lễ hội, và chính vì vậy, con người đã gây ra tội nghiệp vô vàn cho hai con vật này.

Trước hết  là con ngỗng. Ngỗng  cũng  như gà, vịt; được nuôi để cho con người ăn thịt, lấy trứng. Ngỗng thì ít quen  thuộc, ít người ở nước ta ăn thịt ngỗng; nhưng  từ lâu tôi nghe  dân gian cho rằng mấy bà có thai ăn trứng ngỗng  thì con sinh ra có mắt to đẹp; vậy thì, cho dầu là chuyện vui thôi, tiếc gì mà mấy bà không xơi trứng ngỗng?  Bên phương Tây thì người ta không tin và không làm như vậy; họ thích chọn gan ngỗng để xơi. Trên thế giới, món ăn foie gras (gan béo) lấy từ gan ngỗng hay vịt, một món ăn của Pháp rất nổi tiếng, được tiêu dùng  nội địa và xuất khẩu dưới dạng  hộp. Từ đó phát sinh một ngành  công nghiệp  nuôi ngỗng để lấy gan, một ngành  công nghiệp  hành hạ con vật rất dã man.

Sau khi bị nuôi 40 ngày trong lồng ấp, rồi 40 ngày ở ngoài, những con vịt và ngỗng mái bị ép ăn bằng kỹ thuật trong 12 ngày, giam trong lồng, trước khi bị giết. Người ta cho ăn theo kiểu gavage, nghĩa là: tọng thức ăn vào mỏ,  hai lần một ngày, nhờ cái bơm thủy lực hay bơm khí, vào sâu trong thực quản, khoảng 1kg cháo bắp đặc, mỗi con chừng 3 đến 4 giây. Cách ép ăn như thế gây ra tổn thương cho con vật, gây viêm thực quản, viêm ruột non và nhiễm các bệnh lây siêu vi. Lá gan được tăng trọng 10 lần so với gan bình thường của con vật, và chắc chắn bị nhiễm mỡ gan. Vì thế người ăn nhiều gan béo sẽ có vấn đề về gan. 4% số con vật chết khi được cho ăn như thế”.

Sự thật  dã  man  này đã  được  tờ  báo  mạng  Daily Mirror (Anh) nêu  lên  dưới  hình  thức  một  video  clip, quay tại nơi sản xuất gan béo Mitteault (Pháp) ở vùng Chalandray, thuộc  thành  phố Vienne (bên dòng  sông Rhône, phía Đông nam nước Pháp); và báo Le Monde. fr ngày 24/12/2014  đã dẫn lại với nhan đề: “La cruauté du gavage des oies françaises indigne au Royaume-Uni” (Sự tàn bạo đối với ngỗng ở Pháp bằng cách gavage gây phẫn nộ ở Vương quốc Anh). Tờ báo Anh thật là… báo hại vì thời điểm đăng bài là trước Nöel 2014, thời điểm mà thiên hạ vui chơi ăn uống.

Thế giới văn minh phương  Tây ngày càng xét lại về hành xử đối với súc vật. Cộng đồng Châu Âu (EU), trong một chỉ thị năm 1998, cấm cung cấp thực phẩm từ con vật trong những  trại chăn nuôi bị khổ đau và thiệt hại không  cần thiết. Về  chuyện  chăn  nuôi khai thác  gan ngỗng  hay vịt theo  kiểu như trên, EU khuyến cáo giải pháp thay thế và đề ra một thời gian giao thời cho các nước sản xuất.

Hiện nay, chỉ còn năm nước châu Âu sản xuất gan béo: Pháp, Bulgaria, Hungaria, Tây Ban Nha và Bỉ. Ba Lan đã là nước sản xuất gan béo lớn thứ năm trên thế giới, đã tuyên bố gavage là bất hợp pháp từ năm 1999. Nước Ý cũng đã chấm dứt cách nuôi này từ năm 2004.

Pháp là nước đã đăng ký món foie gras vào di sản ẩm thực quốc gia vào năm 2006, là nước sản xuất foie gras chiếm 72% lượng gan béo trên thế giới, với 19.000 tấn trong năm 2013, lấy từ 40 triệu con vịt và 700.000 con ngỗng (nuôi theo cách gavage). Cũng trong năm đó, mỗi người dân Pháp tiêu thụ trung bình 280 gam gan béo.

Theo kết quả thống  kê của một cuộc điều tra, 44% dân Pháp chấp nhận cấm nuôi kiểu gavage  và 29% từ chối mua gan béo vì lý do đạo đức; nhưng trong khi đó, 80% trong số họ mong gan béo vẫn được dùng  trong những lễ hội cuối năm.

Đó là chuyện gan béo bên Pháp. Nhưng tại sao tôi lại kéo chuyện này ghép với chuyện gà tây bên Mỹ?

Ngày 14/10/2014, Tòa án tối cao Hoa Kỳ xác nhận lệnh cấm sản xuất và buôn bán gan béo, vốn đã có hiệu lực từ năm 2012 tại California. Tờ báo Pháp Le Monde ngày 25/12/2014 (ngày lễ Chúa giáng sinh) liền mỉa mai nước Mỹ: Anh không  mấy khoái gan béo  thì anh cấm, làm như anh thương  loài vật lắm, thế  thì chuyện  nuôi gà tây một cách dã man để phục vụ lễ hội, sao anh lại làm lơ? “Tại sao lại nhắm đích gan béo, trong khi gà con Mỹ chất đống hàng chục ngàn trong các nhà kho, chờ chết trong vòng 42 ngày? Quý vị nghĩ như thế nào khi những con gà tây mái có ngực như bơm phồng  lên, đến mức không thể giao hợp được một cách tự nhiên? Như nhà triết học và người tiên phong  đề xướng quyền con vật Peter Singer cho biết: 99% số gà tây mái phục vụ lễ Tạ Ơn (Thanksgiving) là sản phẩm thụ tinh nhân tạo, điều đó có nghĩa là: Từ lâu, có một số người kích thích cho gà tây trống thủ dâm trong cả tuần để lấy tinh dịch, rồi cấy vào con mái”.

Nặng lời hơn, tờ Le Monde trích dẫn câu của giáo sư tâm lý học Hal Herzog, Đại học Tây Carolina (Mỹ), cho rằng, người Mỹ bị chứng “tâm thần phân liệt” về văn hóa: “Họ nhạy cảm trước những vấn đề đạo đức gây nên bởi cách nuôi công nghiệp  để lấy gan béo, và đào tạo con vật để làm xiếc, trong khi đó, họ vẫn chống đối việc cấm săn bắn và chống ngăn cấm sử dụng chuột bạch trong nghiên cứu khoa học.”Ngay cả đầu đề bài báo cũng theo ý đó: “Interdire le foie gras pour déculpabiliser du massacre des dindes?” (Cấm dùng gan béo để xóa phức cảm tội lỗi của việc tàn sát gà tây mái?). Để thêm minh chứng cho ý tưởng này, bài báo đưa lên tin: Ngày 26/11/2014, hôm trước lễ Tạ Ơn (Thanksgiving), tổng  thống  Mỹ Barack Obama đã tiến hành tại Tòa Bạch Ốc một nghi thức hàng năm khá khó hiểu cho bên ngoài nước Mỹ: ông đã đặc xá  hai con gà tây mái, phóng thích chúng khỏi “số phận kinh khủng lẫn tuyệt diệu: đó là bàn ăn” – theo ý ông Obama, dĩ nhiên, kinh khủng cho gà và tuyệt diệu cho người (!). Hai con gà đó được đưa từ trại chăn nuôi tốt nhất và qua đêm hôm trước tại khách sạn Willard bên cạnh Tòa Bạch Ốc, trong một căn phòng 350 dollards với tấm thảm phủ bởi dăm bào. Bài báo còn đưa lên video clip về nghi thức đó. Con gà to tướng, đẹp đẽ, lông trắng toát, đặt trên bàn, và ông tổng thống cười vô cùng tươi, nói với những người dự lễ và… với gà: “tôi tha mạng cho hai con gà tây tên là Mac và Cheese, khỏi số phận kinh khủng nhưng cũng rất ngon lành” – ông Obama pha trò, nói thêm – “Nếu bạn là một con gà tây… cơ hội thoát khỏi bữa ăn tối của bạn là rất thấp. Vì thế những anh chàng này là các trường hợp hiếm hoi… Chúng sẽ sống nốt phần  đời còn lại tại một điền sản ở Virginia” (theo thethaovanhoa.vn ngày 28/11/2014). Hành động đó, theo bài báo, chẳng qua là một nghi thức quốc gia xóa phức cảm tội lỗi trước thực tế hàng năm ở Mỹ có 46 triệu gà tây mái bị giết, trong đó có 22 triệu con vào dịp lễ Nöel.

Dầu sao, cách cư xử của con người đối với con vật, trước hết là những con vật lấy thịt, đã theo chiều hướng bớt tàn bạo hơn, tôn trọng hơn đời sống của con vật, quan niệm con vật cũng có cảm xúc như con người, vì lương tri con người đã thức tỉnh trước sự tàn bạo cùng cực, và nhất là vì tiếng nói của các hội bảo vệ con vật, các nhà triết học, đạo đức, tôn giáo, môi trường, trí thức, văn nghệ sĩ… đã có trọng lượng đáng kể, ít nhất là trong các nước phát triển, tiến bộ. Dầu cho con vật phải bị làm thịt nhưng cách đối xử khi con vật sống và chết phải giảm thiểu đau đớn và tù túng. Những hội bảo vệ con vật đã đạt một thắng  lợi đáng kể trong tháng  Giêng 2015, tại Mỹ: đó là luật ngăn  ngừa sự tàn bạo đối với vật nuôi trong trại. Luật đó cấm giam hãm gà, heo và bò “theo cách không  cho con vật đứng  thẳng, nằm, quay qua quay về hay duỗi chân”.

Nhắc đến Tổng thống  Obama “ân xá” hai con ngỗng trước ngày lễ Tạ Ơn, tôi cũng liên tưởng đến cựu Tổng thống  Bill Clinton. Sóng gió chính trường và hoạn nạn tình trường đã qua, ông ước mong: “Tôi muốn sống đủ lâu để cùng con gái tiến vào nhà thờ trong ngày cưới của con gái, rồi nhìn cháu của mình sinh ra và lớn lên”. Về nghỉ sau khi làm tổng thống hai nhiệm kỳ, ông vẫn đẹp trai, vẫn phong  độ nhưng hơi thừa cân. Thế mà sau đó, ông đã phải trải qua cơn đau tim trầm trọng và phải chịu nhiều đợt phẫu  thuật  tim. Nhưng đó lại là duyên may khiến ông tìm được phương  cách sống vui, sống khỏe. Ông say mê tập thiền có bài bản, niệm thần chú, đi bộ, chơi thể thao và đặc biệt ông ăn chay. Giờ đây, ở tuổi 69, ông giảm cân mà lại mạnh khỏe, làm việc hăng hái, đi đây đi đó. Ông Clinton và rất nhiều người ăn chay kiểu vegan hay kiểu vegetarian (có ăn trứng) ở Mỹ đã “ân xá” không biết bao gà tây, ngỗng, heo, bò… mà không có một nghi thức nào cả. ■

Văn Hoá Phật Giáo số 220

(Visited 91 times, 1 visits today)

Tags: , ,

Category: Cao Huy Hoá, Tản mạn

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *