Đất, trời, cà phê

| 16/11/2015 | 0 Comments

….Và ngẫm nghĩ | Cao Huy Hóa ++

dat-troi-ca-phe

Tôi làm quen với cà phê từ lâu, dần dần càng thân thiết với nó mỗi buổi sáng, một mình, và cà phê luôn giúp tôi một chút sảng khoái để vào một ngày mới. Tuy nhiên, tôi không phải là thân chủ của quán cà phê nào, không có nhóm bạn thân nào để thường xuyên mượn quán cà phê làm nơi tán gẫu trên trời dưới đất. Lâu lắm mới cùng thân hữu chọn địa điểm là quán cà phê thoáng đãng, có cây xanh bóng mát, hoặc khi trời lạnh thì chọn quán ấm cúng có tranh ảnh mỹ thuật, nội thất tươm tất, nhạc rất nhẹ hoặc… không để nhạc… Thời gian như loảng ra để cho trí óc thảnh thơi, và bạn bè không cần nói với nhau nhiều.

Mỗi khi đi đâu xa nhà, nơi tôi muốn đến mỗi buổi sáng luôn là một quán cà phê, có thể do người quen đưa đến, có thể là quán gần nơi trú ngụ. Tôi thích phong cảnh bình dân của cà phê vỉa hè Sài Gòn cũng như khung cảnh thanh lịch của cà phê trên đường Đồng Khởi; nhưng xem ra những nơi như vậy không mấy thân thiện với tôi, và tôi vẫn tìm về một không gian giao hòa giữa người,cảnh và giọt đắng cà phê. Dĩ nhiên, nơi đó là Huế.

Như thế thôi sao? – Còn Đà Lạt nữa chứ! Hơn ở Huế, Đà Lạt cho tôi cơ may biết được nhiều chuyện về cà phê, chứ không chỉ chuyện uống cà phê. Tôi đã đi qua những đồn điền chè và cà phê ngút ngàn trên những ngọn đồi nhấp nhô trong sương mai lãng đãng, tôi chiêm nghiệm trời đất đã ban cho cây cà phê vẻ đẹp sung mãn, từ cành lá xanh thẫm, chùm hoa trắng xóa trọn vẹn toàn cả hương sắc, đến chi chít trái tròn nho nhỏ: nào màu xanh khi còn tơ đến màu vàng xuân thì, màu đỏ khi chín, rồi ngả màu đen sẫm khi già. Màu gì cũng đẹp, kể cả khi rang lên, bày ra sản phẩm thì màu nâu đen bóng bẩy khó có loại hạt nào sánh được. Nhưng không có thứ trái nào là làm phiền hà con người đến như vậy: công hái quả chín, công phơi, tách hạt, sấy, bảo quản, xay…đó chưa kể công đoạn pha trộn, ướp hương liệu thuộc bí mật nhà nghề, cuối cùng mới ra thị trường. (Cho hay cái giống vô tri này đã dạy cho con người một bài học: Có cực nhọc mới có hưởng thụ!). Đà Lạt còn tự hào giữ lại được khoảng một trăm hecta cà phê arabica, loại siêu đẳng moka, tại Cầu Đất, nơi mà thổ nhưỡng và độ cao 1.600 mét thích hợp với loại cà phê khó tính này, trong khi mọi nơi điều trồng cà phê vối, robusta, giá trị thấp hơn.

Người ta đã ca ngợi quá nhiều và quá hay về Đà Lạt: thông reo bên suối vắng, thành phố hoa đào, nơi nghỉ mát lý tưởng, thung lũng tình yêu,…Tôi chỉ muốn ghi nhận Đà Lạt là thành phố cà phê, với nghĩa văn hóa tốt đẹp của nó. Theo xu hướng tiến bộ hiện nay, người dân thích sản phẩm nông nghiệp được gần gũi với mình về mặt địa lý, từ trồng trọt đến chế biến, để họ có thể biết được sản phẩm “sạch”đến mức độ nào; thế thì cà phê Đà Lạt lấy tinh hoa từ đất nâu màu mỡ và không khí dịu mát bao la của đất trời ở độ cao trên ngàn mét, chẳng phải là một đặc sản tuyệt hảo của Đà Lạt? Mà cũng chẳng cần đi đâu xa, cây cà phê vẫn có vị trí thích hợp trong vườn biệt thự hay vườn nhà dân, vừa làm đẹp cảnh quan, vừa có sản phẩm tự cấp cho chủ sở hữu. Sản phẩm từ các đồi cà phê phần lớn được đưa vào chế biến tại khoảng 15 cơ sở, để rồi cho các hộp cà phên mang thương hiệu cà phê Đà Lạt với tên lạ hoắc cho khách phương xa.

Những quán cà phê ở vùng đất này cũng là loại đẹp nhất. Tôi có ngoa lắm không khi có biết bao nhiêu quán sang trọng với nội thất mãy thuật hoặc với cảnh vườn có non bộ, có thác nước róc rách, có cây xanh tạo dáng, có chậu cảnh bonsai cổ kính…tại TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hà Nội, Huế…Dầu vậy, chỉ có quán cà phê Đà Lạt mới “hoành tráng”bậc nhất vì sương mù bàng bạc, những con dốc nhấp nhô, những đồi thông lãng đãng, mặt hồ tỉnh lặng, nói chung cả Đà Lạt là khung cảnh cà phê. Dù là quán ang trọng bên mặt hồ Xuân Hương, hay là quán nhỏ bên đường dốc, khách đều có thể tận hưởng Đà Lạt.

Tính cách của thiên nhiên và con người Đà Lạt đã làm thăng hoa cà phê Đà Lạt. Khi trời dịu mát, có chút se lạnh trên vùng cao thoáng đãng, rất thích hợp để khách gọi một tách cà phê đen nóng, chậm rãi chờ đợi từng giọt chảy qua phin. Không khí Đà Lạt không thích hợp để khách dùng cà phê đá hay cà phê hòa tan, ngược lại cà phê phin là lựa chọn hiển nhiên. Đi đâu mà vội mà vàng, phí của trời! Chủ nhân cũng như người phục vụ cà phê ở Đà Lạt là những người biết thụ hưởng tính thanh lịch của vùng đất hiếu khách truyền thống nổi tiếng này, và đã thể hiện cung cách nhẹ nhàng, nói năng lịch sự. Phải chăng họ là con cháu nhiều đời những lưu dân trước đây từ miền Trung vào lập nghiệp từ lúc Đà Lạt còn hoang vu? Phải chăng họ thuộc gia đình những công chức trước đây “bị”Đà Lạt quyến rũ để trọn đời định cư tại đây? Phải chăng đời sống của họ quá sức khó khăn để từ miền Bắc vào đây tìm đường sống? Một chút hỏi chuyện người dân ở đây sẽ cho bạn biết quê quán của họ, và qua nét mặt và lời nói, thoáng chút hoài hương.

Những biến động của lịch sử khiến Đà Lạt xa dần cốt cách sang trọng và thanh lịch của một thành phố nghỉ dưỡng bậc nhất Đông Nam Á. Dân số càng tăng lên thì đời sống càng khó khăn, nhà cửa xây dựng một cách tùy tiện lô nhô, kiến trúc loạn xạ, đồi núi loang lở, rừng thông thu hẹp. Chuyện cà phê cũng thế, người ta phát triển diện tích cà phê một cách ồ ạt, thiếu thâm canh và giữ giống tốt, chạy theo giá cả nhất thời trước mắt; đó là chưa kể cây cà phê lấn rừng tự nhiên, áp đảo rừng thông làm biến đổi khí hậu, giảm nét đẹp cố hữu. Nhà nước và dân cần phải có một kế hoạch chung để dần dần chuyển đổi loại cà phê phẩm chất kém sang loại cà phê cao hơn.

Cà phê và chè là một lợi thế của Đà Lạt trong kinh doanh du lịch. Trong tour tham quan Đà Lạt, có thể thiết kế một chương trình đi thăm đồn điền chè và cà phê Cầu Đất ở độ cao 1.600m, trên đường đi du khách có thể thưởng ngoạn những cánh rừng thông bạt ngàn, những thung lũng trồng hoa, trồng rau; đến nơi du khách thăm cơ sở chế biến, thu hái, thưởng thức một tách chè hay một ly cà phê nóng trong sương mù se lạnh, mua quà lưu niệm, trên đường về có thể tham quan thung lũng vàng, một công viên hoa rộng lớn, lộng lẫy mà khó nơi nào có được.

Cũng trong kinh doanh du lịch, cà phê Đà Lạt phải có thương hiệu xứng đáng để du khách thưởng thức vị ngon riêng của Đà Lạt, nhất là cái chất đắng đặc trưng và chút chua thanh trên đầu lưỡi, rồi sau đó là dư vị ngọt thơm lâng lâng của cà phê arabica. Hiện nay người dùng bình thường trên mọi miền đất nước quá quen với cà phê đen sánh, đậm đặc, dù biết rằng đó có thể là sản phẩm hỗn hợp của cà phê và không biết bao nhiêu thứ “hầm bà lằng”: đậu nành, bắp, hột cau, thục địa, hương liệu,….và cả nước mắm nữa! Văn hóa của Đà Lạt phải vượt lên trên cái giả đó. Trước đây, miếng trầu là đầu câu chuyện, ngày nay, trong không khí trong lành của Đà Lạt, tách cà phê chính hiệu là lời mời gọi chân tình của bạn bè, là xúc tác câu chuyện làm ăn, là lựa chọn của người sành điệu.

Mỗi chuyến đi Đà Lạt là một trải nghiệm thêm về cuộc sống ở thành phố này. Không nơi nào cho tôi thấm đượm các yếu tố: trời đất, nhân văn, cây cỏ cho bằng Đà Lạt. Để rồi sau mỗi lần trở về, nghe lại tiếng long cong đập nước đá lúc tờ mờ sáng của chị hàng xóm bán cà phê, tôi vẫn còn mơ Đà Lạt lúc tinh sương, Đà Lạt với những con dốc đầy hoa dại, Đà Lạt với con đường thông reo bên hồ Xuân Hương….Đà Lạt với ly cà phê bên đường một buổi sáng sau khi tản bộ. Nơi tôi đến và đi chỉ như một thoáng của cuộc đời, mà sao tôi vô cùng chung thủy với Đà Lạt? ■„

Tạp Chí Văn Hóa Phật Giáo số 92

(Visited 129 times, 1 visits today)

Tags: , , , ,

Category: Cao Huy Hoá, Tản mạn

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *