Người trẻ và ngày Tết

| 22/02/2015 | 0 Comments

XUÂN PHƯỢNG

 “Không đâu làm cho mình thấy cái Tết thiêng liêng khi cả nhà đi lễ chùa. Hồi mình còn bé xíu, bố mẹ hay chở mình đi lễ chùa ở quê. Có sư ông lì xì mừng tuổi là đem tiền về để đầu giường suốt cả năm. Bây giờ lớn rồi, đi làm ăn xa, nhưng Tết về nhà, làm gì thì làm, cũng phải dành một buổi đi chùa cùng ba mẹ. Cái Tết sẽ thiếu thiếu điều gì đấy, nếu chưa đặt chân đến chùa. Theo cá nhân mình nghĩ, ngôi chùa là một trong những nơi có khả năng kết nối các thế hệ. Trẻ con rồi sẽ thành người lớn, người trẻ rồi sẽ già…Tết ai cũng đến chùa cầu nguyện, dù có theo đạo Phật hay không, dù với tâm thế có khác nhau, nhưng chung một niềm tin”.Người trẻ ngày Tết

Nhiều người hoài niệm cho rằng, Tết dường như dành riêng cho trẻ em và người già. Trẻ em thì thêm tuổi mới, đón nhận bao điều mới với sự hồn nhiên, không chút lo toan, như mầm xuân đang đâm chồi nẩy lộc, còn người già thì có lẽ mong chờ Tết để có dịp gặp lại con cháu đủ đầy, là khoảng thời gian để nhớ về chuỗi đời dài mà họ đã trải qua, không phải chiêm nghiệm thời cuộc mà là nhìn lại cuộc sống với con mắt bao dung và dễ dàng chấp nhận hơn, để rồi tặc lưỡi, Tết lại đến, ngày ta gặp tổ tiên càng gần kề.

Thế còn với lớp trẻ, những thanh niên nam nữ, đang là lực lượng lao động chính của xã hội, thì nhìn Tết như thế nào?

Không thích Tết vì không nhìn thấy ý nghĩa ngày Tết

Tại TP. HCM, với một bộ phận không ít các bạn trẻ, nhất là những bạn trẻ nhập cư, điều tất yếu của cuộc sống hiện đại khi mà các tỉnh lẻ không thể giúp họ có cuộc sống tốt, dường như Tết không có ý nghĩa mấy. Minh Triết, 28 tuổi, quê ở Long An, đã nói không cần suy nghĩ: “Mình chẳng thích Tết, Tết chỉ để lo toan và mệt mỏi thôi. Thấy gương mặt ai cũng căng lên vì lo, nhân viên lo biếu quà cho sếp, đối tác biếu quà cho khách hàng, mỗi cá nhân đi làm ăn xa thì lo cày làm sao kiếm tiền lo cho quê nhà một cái Tết tươm tất…Những cái đó làm cho ý nghĩa hay ho của Tết hầu như không còn nữa”.

Có không ít bạn trẻ có suy nghĩ như Triết. Với họ, một cái Tết chỉ là dịp để tất bật, lo toan và thể hiện trách nhiệm tài chính trong gia đình. Còn nói đến chuyện tận hưởng một cái Tết cổ truyền, thì dường như đã nhạt phai ý nghĩa. Có khoảng 30 bạn trẻ từ độ tuổi 22-32, thuộc nhiều ngành nghề khác nhau mà PV VHPG gặp gỡ và trò chuyện,đều có chung nhận xet như thế. Trung Dũng, 24 tuổi, quê ở Nghệ An cho biết: “Ngày xưa em còn thích Tết, bây giờ thì không. Tết có ý nghĩa duy nhất là dịp để em về quê thăm gia đình. Nếu không phải vì về quê thăm nhà, chắc em vác ba-lô đi đâu đó!”. Còn bạn Thanh Thảo, 26 tuổi, quê Nam Định, nhấn mạnh: “Với em, dường như đó chỉ đơn giản là môt kỳ nghỉ như những kỳ nghỉ khác trong năm. Năm nào công ty em cũng làm việc đến 29, 30 mới được nghỉ, mồng 4 lại phải đi làm. Quê em lại ở xa, nên có khi hai, ba năm em mới gói ghém về đón Tết thăm nhà một lần, chứ đi ra đi vào tốn kém lắm. Em thấy với em, Tết có vẻ là gánh nặng, nỗi buồn hơn là niềm vui”.

Vì sao họ không thích Tết, ngoài lý do về sự lo toan, tốn kém, còn có ý nghĩa sâu xa hơn, là “mình cảm thấy mấy ngày Tết trôi qua thật nhạt nhẽo và không để lại một ấn tượng gì”, đó là nhận xét của bạn Quế Lâm, 27 tuổi, quê ở Đà Nẵng.

Cái mà các bạn trẻ gọi là “không để lại ấn tượng gì”, có lẽ nằm trong khuôn khổ những hoạt động mang tính truyền thống của cộng đồng, mà qua đó, người ta sẽ tìm thấy ý nghĩa của những ngày Tết. Trăn trở về điều này, bạn Thu Nguyệt, quê ở Quy Nhơn, cho biết: “Em thấy Tết bây giờ không còn giữ truyền thống là mấy. Chẳng hạn như ngày xưa, bà ngoại hay làm bánh chưng, mẹ em thì làm bánh mứt hoặc một số món ăn cầu kỳ khác, nhưng bây giờ thì hầu như không còn. Nhà em bây giờ (mà em thấy nhiều gia đình khác cũng thế) toàn ra chợ, siêu thị mua về là xong, tất cả đều giản lược tối đa”. Chính cái đó làm cho Tết mất phần nào ý nghĩa, vì việc tất bật chuẩn bị cái này cái nọ, là cách để cảm nhận Tết một trong những cách gần nhất, thân thương nhất.

Còn bạn Thu Hường, 28 tuổi, quê Quảng Ngãi, cho biết: “Hồi xưa, ở quê em Tết còn có hát chòi, một kiểu hát truyền thống ở những vùng như Bình Định, Quảng Ngãi, Quảng Nam. Hồi còn nhỏ, em còn nhớ năm nào cũng vậy, mồng Một Tết là mấy anh chị người lớn ra cái chòi ở đầu xóm để cùng nhau hát chòi vang cả xóm, ngộ lắm, vui lắm. Nhưng bây giờ ai hát hò gì nữa đâu. Mồng Một Tết là gặp nhau ở quán cà phê!”.

Riêng chàng trai Nguyễn Văn Linh, 29 tuổi, người con của xứ Huế thì bảo: “Em còn nhớ ngày xưa, những ngày giáp Tết thì mệ nội hay sên nhiều loại mứt, đặc biệt là mức khoai lang và mứt gừng là 2 món mà mệ làm “bá cháy “nhất. Mứt gừng thơm nồng, bay khắp nhà, lúc ấy là khoảng 26, 27 Tết. Trước đó thì tụi con nít bọn em hay xúm lại giúp mệ gọt gừng, khoai , nạo dừa…Trong đó, khâu ngào khoai là khó làm nhất, tụi em thử làm cách gì cũng không ráo được,cứ ướt nhẹp, chỉ có mệ nội làm là khô ráo, ăn bùi, ngọt vừa, dẻo, thơm lừng. Cả xóm em ai chũng chạy vô chạy ra nhờ mệ làm. Mấy cái đó bây giờ không còn, vị mệ mất rồi, không ai học nghề cả. Tết về nhà vắng hoe, vì mứt bánh chỉ cần một buổi đi siêu thị là tràn ngập cả nhà rồi. Mỗi lần cầm miếng mứt khoai lang ăn như ăn cục đường, em lại nhớ mệ nội lắm. Đó, riêng mấy cái đó đã mất đi ý nghĩa Tết. Em nghĩ truyền thống đâu phải là cái gì ghê gớm xa xôi, mà chính là ở những con người cụ thể, những điều cụ thể như thế”.

Nhiều bạn trẻ còn cho biết, một số truyền thống hay ho từ đời ông cha ngày xưa nào đó thì không thấy lưu giữ, mà truyền thống ăn chơi thì thấy còn.

Bạn Minh Triết cho biết: “Ở quê em, tục lệ ăn chơi ba ngày Tết thì còn, ví dụ như, lúa mồng 2 chín rục đầy đồng cũng không gặt đâu, phải để đến mồng 4, mồng 5 mới gặt. Tháng Giêng là tháng ăn chơi mà!”. Bạn yến Nhi , TP.HCM nhấn mạnh: “Chỉ có tục lệ xóc bầu cua hoặc đánh bài ăn tiền là còn lưu giữ xôm tụ thôi. Hầu như ở SG ít thấy mấy phong tục như trong một số sách nói về văn hóa Việt Nam viết. Sài Gòn đến Tết buồn hiu, nhiều người có tiền thì lo đi du lịch Thái, Singarore, Hồng Kông…, người nghèo thì lo cái Tết xong muốn mệt rồi, hơi đâu mà thấy vui nữa”.

Và khi đã nói loanh quanh nhiều chuyện, hầu như các bạn trẻ đều có chung suy nghĩ, niềm vui duy nhất khi Tết đên là được sum họp bên gia đình.

Tết là dịp để tìm về đời sống tâm linh

Nói gì thì nói, đa phần các bạn trẻ cho biết, dù sao cũng chào đón Tết rất vui. Một điều dễ nhìn thấy chung là, hầu như các bạn tìm thấy niềm vui những ngày Tết qua việc phụ giúp gia đình đi chợ mua hoa, tìm cây mai đẹp, cây tắc quý về chưng, rồi dọn dẹp nhà cửa, tổng vệ sinh trong một năm.. Bạn Quý Lộc, Huế, cho biết: “Nếu không có những việc đó chắc cũng buồn lắm! Mình hay cùng ba đi lên tận đầu nguồn sông Hương tầm mai, một trong những thú chơi lâu đời còn sót lại của Huế đó. Tìm được nhành mai đẹp, cây mai có tướng, xem như năm nay nhà có lộc, tốt đẹp mọi chuyện”.

Một số truyền thống lâu đời như làm bánh chưng, chúc Tết ông bà, cha mẹ, họ hàng, xóm giềng… là vẫn còn được lưu giữ. Một tín hiệu đáng mừng là hầu như các bạn trẻ đều có chung câu trả lời là, đêm giao thừa cả nhà quây quần bên nhau chờ thời khắc năm mới, một số gia đình còn gói bánh tét, bánh chưng, mồng Một để dành chúc Tết bà con họ hàng, sau đó thì mới dám đi chơi. Đó cũng là một trong những nét đẹp văn hóa còn lưu giữ.

Nói về truyền thống, bạn Trương Công Tâm, 23 tuổi, cho biết: “Nhà em ở gần khu người Hoa nhiều, họ vẫn giữ nhiều truyền thống hay nên mình có bắt chước chút chút. Em không biết nhiều truyền thống Tết Việt, em chỉ biết qua các sách văn hóa, nhưng thực tế em thấy, người Việt sống gần khu người Hoa có học cách bài trí nhà cửa của họ. Ví dụ như trang trí trong nhà phải lấy màu đỏ làm chủ đạo, đem lại sự may mắn cho cả năm. Hoặc mình dán lên cửa một số chữ Hán gì đó, em không biết rõ nhưng người ta dán mình cứ dán, chắc là tốt người ta mới làm”.

Bạn Thu Nguyệt cho biết: “Quê em (Quy Nhơn) sáng mồng Một Tết vẫn giữ tục lệ đi tảo mộ, bạn bè đôi khi lại gặp nhau ở nghĩa trang, nhiều khi còn làm tắc đường. Em thấy đó là nét truyền thống còn lưu giữ nhiều nhất ở quê em. Kể ra thì cũng rất ý nghĩa. Em rất thích cùng gia đình đi tảo mộ sáng mồng Một. Có cái gì đó thật ấm áp và thiêng liêng”.

Bạn Linh Nga, TP.HCM khẳng định: “Một phong tục mà Nga thấy rất hay là xóm Nga hầu như sau 12 giờ đêm ai cũng đổ ra đường, tiến thẳng đến chùa, thắp nhang, hái lộc rồi về nhà xông đất luôn. Chùa là nơi để người ta đặt trọn niềm tin cho một năm mới may mắn, bình an, phát tài”.

Còn với bạn Ngọc Liên, Đồng Nai thì : “Em thấy một trong những phong tục hay nhất trong những ngày Tết là đi lễ chùa. Từ ngày xưa đã như thế và đến nay vẫn như thế. Có lẽ ngôi chùa chính là nơi lưu giữ văn hóa lâu nhất, đậm đà nhất. Cô gái trong Em đi chùa Hương của nhà thơ Nguyễn Nhược Pháp có khác gì các cô gái tuổi ô mai ngày nay đi lễ chùa đâu. Chỉ có khác nhau về cách ăn mặc thôi. Em và bạn bè của em làm gì thì làm, nhưng luôn nhớ rủ nhau đi chùa vào những ngày Tết. Đó là một trong những cách để tìm về đời sống tâm linh, chỉ có đời sống tâm linh mới giúp mình thấy bình an và thanh thản”.

Bạn Nam Trung, 28 tuổi, khẳng định: “Không đâu làm cho mình thấy cái Tết thiêng liêng khi cả nhà đi lễ chùa. Hồi mình còn nhỏ xiu, bố mẹ hay chở mình đi lễ chùa ởquê. Có sư ông lì xì mừng tuổi là đem tiền về để đầu giường suốt cả năm. Bây giờ lớn rồi, đi làm ăn xa, nhưng Tết về nhà, làm gì thì làm, cũng phải dành một buổi đi chùa cùng ba mẹ. Cái Tết sẽ thiếu điều gì đấy, nếu chưa đặt chân đến chùa. Theo cá nhân mình nghĩ, ngôi chùa là một trong những nơi có khả năng kết nối các thế hệ. Trẻ con rồi sẽ thành người lớn, người trẻ rồi sẽ già…Tết ai cũng đến chùa cầu nguyện, dù có theo đạo Phật hay không, dù với tâm thế có khác nhau, nhưng chung một niềm tin”.

Hóa ra, vẫn còn những ngôi chùa để lưu giữ những giá trị văn hóa, để các bạn trẻ tìm về và kết nối quá khứ, hiện tại và tương lai, khi mà họ có vẻ hoài nghi những giá trị sống.■

Tạp Chí Văn Hóa Phật Giáo số 72-73

(Visited 149 times, 1 visits today)

Tags: , , ,

Category: Tản mạn, Xuân Phương

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *