Vài suy nghĩ – Đời sống tình cảm nhà chùa

| 24/05/2014 | 0 Comments

Tạp Chí Văn Hóa Phật Giáo số 53 | LÝ KIM HOA

VÀI SUY NGHĨ NHÂN ĐỌC BÀI “Đời sống tình cảm của nhà chùa

vai-suy-nghi

Một đề tài thú vị khiến người đọc tò mò muốn biết chữ tình ở chốn nâu sồng như thế nào và trưởng dưỡng nó ra làm sao. Sau đây là một vài suy nghĩ từ nội dung của bài viết, nêu lên để tìm những tâm hồn đồng điệu.

  1. Nghĩ về tình lụy và tình giải thoát.

Một nhà văn Việt Nam đã dịch một bài thơ tình nổi tiếng của Pháp có mấy câu như sau:

Lòng ta chôn một mối tình,
Tình trong giây phút mà thành thiên thu.
Tình tuyệt vọng, nổi thảm sầu,
Mà người gieo thảm như hầu không hay.
Hỡi ôi người đó ta đây,
Sao ta thui thủi đêm ngày chiếc thân.
Dẫu ta đi trọn đường trần,
Chuyện riêng hồ dễ một lần hé môi.

Đây là tình lụy, tình đơn phương, một chiều câm nín, mối tình này thì “mang xuống tuyền đài chưa tan”. Không phải tình của nhà chùa, không phải tình giải thoát. Nhưng không hẳn không có những “nhà sư vướng lụy”. Còn thi sĩ Bích Khê thì:

Cửa thiền một khép duyên trần dứt/ Quên hết người quen chốn bụi hồng.

Trốn chạy, quay lưng cuộc đời, từ bỏ quá khứ, chôn chặt dĩ vãng, có thể là giải pháp tạm thời nhưng không phải tối ưu, phải cần công phu hướng thượng để không còn là đối tượng cần phải hủy diệt, như vậy mới được tự do tự tại, mới là tình giải thoát. Nhưng trốn chạy cũng có cái hay của nó trong trường hợp một nhà sư đất Gia Định được một đệ tử là hoàng cô yêu bằng một mối tình vượt ra ngoài tình thầy trò. Khi biết được như vậy, sư quyết định từ bỏ kinh thành trở vào Nam. Hoàng cô nhớ thương, quyết lên đường vào thăm thầy. Biết tin, sư nhập thất. Hoàng cô chờ đợi không được, ngày ngày chắp tay đi nhiễu quanh thiền thất, mong bất chợt được gặp mặt người yêu. Một hôm hoàng cô không chịu được nữa ghé vào cửa sổ thiền thất thưa rằng: “Bạch thầy, con vào thăm nhưng vô duyên không được diện kiến, giờ con phải trở về kinh, xin thầy từ bi cho con được trông thấy một phần thân thể của thầy để được toại nguyện trước khi trở về kinh thành”. Một giây lát trôi qua, trong ngoài không nghe động tĩnh, rồi một cánh tay từ trong cửa sổ đưa ra, giống như bàn chân Đức Phật đưa ra ngoài kim quan cho một đệ tử về muộn khi được tin Phật nhập diệt. Hoàng cô ôm lấy cánh tay thầy mình hôn và khóc nức nở. Nửa đêm ấy ngôi chùa của sư bốc cháy. Xong khi chữa xong đám cháy, trên vách chính điện người ta thấy bốn câu thơ tuyệt mệnh của sư. Hoàng cô ở lại Gia Định làm thất thất trai tuần cho sư xong rồi cũng theo thầy về bên kia thế giới. Đây là tình lụy hay tình giải thoát? Có thể diệc thị diệc phi, phi thị phi phi. Vì cho đến nay trải qua hai cuộc kháng chiến, chùa bao nhiêu lần di tản, mấy lượt trùng tu, nhưng trên bàn thờ tổ bên cạnh long vị của sư là bài vị của hoàng cô. Nhiều lần có người thấy chướng quá, đem bài vị của hoàng cô xuống thờ ở bàn linh thì y như là trong chúng có xảy ra điều xục rục, người ta gọi là động chúng, đem đặt lại bên cạnh long vị của thầy thì êm chuyện. Khó tin nhưng có thật. Cái gì không giải thích được, cứ gọi là bất khả tư nghì.

Người tu hành khi gặp tình éo le, thì tu quán bất tịnh để thấy cái nhớp nhúa lầy lội của dục tình. Pháp quán bất tịnh Phật dạy cho người đương cơ. Như một đệ tử Phật đã xuất gia nhưng thường nhớ vợ cũ, hay lén lút đi về. Phật dạy hãy quán tưởng con khỉ già. Đây là cách chữa cháy lúc đó chứ không phải mãi mãi, khi nào còn thấy là đối tượng phải hủy diệt thì không giải thoát, không tự do tự tại. Người tu hành phải như người ta thường nói sống chung hòa bình, hòa nhập chứ không hòa tan. Phải tu sao cho thành giọt dầu, tuy cũng là chất lỏng nhưng ở trong nước không tan theo nước. Đó mới là thượng thừa. Trong Kinh Bồ – tát A-thuật- đạt, con gái vua A – xà – thế có cuộc đối đáp giữa tôn giả La Vân và người con gái ấy như sau: “Người con gái hỏi tôn giả La Vân rằng: Nên hiểu thế gian cái gì là tịnh cái gì là bất tịnh? La Vân đáp: Thế gian nếu có giữ giới, tin thụ không phạm thì đó là tịnh. Nếu phạm giới là bất tịnh. Người con gái bảo La Vân rằng: Hãy thôi đi, thế là chưa hiểu, chưa rõ! Bởi vì sao? Này La Vân, giữ giới tin thụ không phạm là bất tịnh. Phạm giới là tịnh!” (Đại tạng kinh, quyển 12, trang 87). Chớ nghe nói thế mà tha hồ phạm giới để được tịnh hạnh. Phải đạt công phu, có đại lực, được Nhất thiết trí và tâm Bồ – đề quảng đại mới dám nói dám làm như vậy. Khi tôn giả A – nan bạch Phật: “Sáng nay con vào thành khất thực thấy Bồ – tát Chúng Tôn Vương ngồi cùng giường với một người con gái. Phật bảo: Này A – nan! Bồ – tát hành phương tiện, thành tựu tâm nhất thiết trí, dù ở trong cung, cùng thế nữ vui đùa mà chẳng khởi ma sự và các lưu nan sẽ được vô thượng Bồ – đề”. (Kinh Đại Bảo Tích, quyển 106, phẩm 38: Đại thừa phương tiện).

Thái tử Tất-đạt- đa nửa đêm nhìn vợ con lần cuối rồi rời bỏ kinh thành, đêm Ấn Độ muôn vì sao rực sáng như reo mừng. Đây không phải tình theo kiểu quay lưng cuộc đời, không phải tình trốn chạy mà là tình bao la, tình giải thoát. Khi trong lòng ta đã có cái gì ngự trị thì còn cái gì khác chen vào được nữa? Chỉ không có cái gì cả mới là có tất cả, như một câu thơ haiku của Nhật.

Haru no yado
Nani mo naki koso
Nani mo are

Trong kinh Đại Bảo Tích, Phật bảo Chúng Tôn Vương rằng:

Ta nhớ quá khứ A – tăng – kì – kiếp, lại quá hơn số kiếp ấy, bấy giờ có một Phạm chí tên Thọ Đề, 42 ức năm ở trong rừng vắng thường tu phạm hạnh. Quá năm ấy. Thọ Đề ra khỏi rừng vào thành Cực Lạc. Vào thành thấy một người con gái. Người con gái trông thấy Phạm chí uy dung đoan nghiêm, sinh tâm ái dục chạy đến ôm chân Phạm chí. Phạm chí hỏi người con gái: Chị cần gì ở tôi? Đáp: Tôi cần Phạm chí. Phạm chí nói: Tôi là người không hành dục. Người con gái nói: Nếu người không theo ý tôi thì tôi sẽ tự sát. Phạm chí Thọ Đề suy nghĩ: Sự này chẳng phải pháp của tôi, cũng chẳng phải thời của tôi. Tôi đã 42 ức năm tu hành phạm hạnh, nay sao lại hủy hoại? Rồi giằng co, đi được bảy bước, lại sinh lòng sót thương, suy nghĩ như vầy: Tôi dù phạm giới bị đọa ác đạo, tôi có thể chịu được khổ não, không thể để nàng vì tôi mà chết. Suy nghĩ như vậy rồi, Phạm chí liền trở lại lấy tay phải nắm người con gái, nói: Chị dậy đi, tôi sẽ tùy theo ý chị. Sau 12 năm cùng người con gái ấy sống đời sống vợ chồng. Thọ Đề lại xuất gia, tức thì lại có đủ bốn vô lượng tâm.” (Kinh đã dẫn). Trường hợp này thật cảm động mà cũng oai hùng thay, không phải ai cũng làm được. Người đi tu không nên quá lạt lòng, cũng không nên mượn đó mà tu hành lỏng lẻo, để thích ý thì ra đời lấy vợ rồi mai mốt tu lại hay sống lén lút mà vẫn được tiếng thanh tịnh, và người ra đời chắc không phải ai cũng “đã hoàn tục vì nhu cầu lập gia đình, sống đời sống gia đình”.

(Còn tiếp)

Xem tiếp

Tạp Chí Văn Hóa Phật Giáo số 53 | LÝ KIM HOA

(Visited 212 times, 1 visits today)

Tags: , , ,

Category: Lý Kim Hoa, Tản mạn

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *