Một đường lối truyền thông đặt nền tảng trên Trung đạo

| 25/05/2016 | 0 Comments

THỊ  GIỚI ++

mot-duong-loi-truyen-thongTrong mối tương quan trùng trùng duyên khởi của đời sống, một cá nhân hay tập thể không thể hiện hữu một cách riêng lẻ mà hiện hữu trong sự tương quan. Trong những mối  tương  quan  cộng  hưởng  sinh  tồn đó, con người kết nối với nhau nhiều nhất qua ngôn ngữ và hình ảnh. Có thể nói ngôn ngữ và hình ảnh trong tiếp xúc, trao đổi tạo nên con người của chúng ta – suy nghĩ, tin tưởng, cảm xúc, hành động của chúng ta.

Alan Watts, một triết gia cũng là nhà Phật học, nói: “Chúng ta ít khi nhận ra rằng hầu hết những ý nghĩ và cảm xúc của chúng ta không phải thật sự là của chúng ta. Bởi vì chúng ta suy nghĩ qua ngôn ngữ và hình ảnh không phải do chúng ta khám phá ra, mà là từ xã hội”1.

Có thể nói ngôn ngữ và hình ảnh là hai chất liệu có ảnh hưởng lớn nhất lên chúng ta. Chúng cũng là hai chất liệu kết nối giữa chúng ta, những cá nhân và tập thể trong xã hội.

Ngôn ngữ và hình ảnh như vậy có thể nói là những chất liệu truyền thông chính trong xã hội loài người. Vì là nguồn hướng dẫn và tạo dựng nhân cách cho con người, truyền thông có thể xây dựng một xã hội, một đất nước trở nên tốt đẹp, nó cũng có thể phá hoại, làm tan rã một đất nước, một xã hội, một cộng đồng.

Và hơn bao giờ hết, ngày nay có thể nói là thời đại ngự trị của ngôn ngữ và hình ảnh, hay nói khác là thời ngự trị của truyền thông. Những phương tiện truyền thông nhanh chóng, với kỹ thuật và chiến thuật tinh vi đầy hấp dẫn đã và đang lôi kéo, thuyết phục, bao phủ đời sống của chúng ta.

Và cái thế giới truyền thông này cũng đang trong vòng những cuộc chiến bất phân thắng bại với nhau. Họ đem ra những vũ khí, những kỹ thuật tối tân nhất, những chiến thuật, chiến lược tinh vi nhất để tham dự vào cuộc chiến đó, cuộc chiến tranh thủ độc giả, khán giả, đồng thời cũng là cuộc chiến chiếm lĩnh và ngự   trị tâm hồn và trí óc của con người trong xã hội. Con người bây giờ sống giữa những sự lôi kéo, những lằn đạn không ngừng nghỉ của những cuộc chiến truyền thông. Người ta nói con người ngày nay có quyền tự do, tự quyết, nhưng nếu nhìn cho rõ, con người  ngày nay đã đánh mất rất nhiều tính chất độc lập, tự chủ của mình hơn bao giờ hết. Và đó là mục tiêu của loại truyền thông quảng cáo.

Với sự phát triển của internet và phương tiện di chuyển nhanh chóng, có thể nói chúng ta đang ở trong một cuộc chiến tranh toàn thế giới trên mặt trận truyền thông. Những vũ khí của cuộc chiến này phức tạp hơn vũ khí súng đạn nhiều. Cuộc chiến này không chỉ để đánh bại đối thủ, mà còn làm tê liệt tính độc lập, tự chủ của cá nhân hay tập thể trong xã hội.

Ngôn ngữ và hình ảnh vốn không phải là xấu, truyền thông vốn không phải xấu, trái lại còn là những phương tiện làm thăng hoa đời sống của con người, xã hội. Tuy nhiên, với tâm tham lam và thù hận, con người đã làm cho truyền thông trở thành những đám mây độc hại, ô nhiễm đời sống tinh thần và tâm linh của con người, đưa đến những hành động không thích hợp. Hàng ngày chúng ta chứng kiến bao nhiêu sự việc tiêu cực xảy ra do ảnh hưởng của truyền thông tiêu cực.

Do đó, hơn bao giờ hết, chúng ta cần những nguồn truyền thông tích cực. Và với Phật giáo, truyền thông tích cực không nằm ngoài con đường Bát chánh đạo hay Trung đạo.

Đời sống của một người Phật tử chân chánh là đời sống được hướng dẫn đi trên con đường Bát chánh. Do đó đời sống của một tờ báo Phật giáo nói riêng hay mọi sinh hoạt Phật giáo nói chung đều phải đi trên con đường Bát chánh đó.

Bát chánh đạo là con đường có tám tính chất để một con người, một tập thể theo đó bước đi mà không sợ bị chệch hướng hay thiên lệch. Do đó con đường đó còn được gọi là Con đường giữa hay Trung đạo. Tám nhánh hay tám tính chất của con đường đó là: Chánh kiến, Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp, Chánh mạng, Chánh tinh tấn, Chánh niệm và Chánh định.

Và văn hóa Phật giáo không gì khác hơn là sự áp dụng con đường Trung đạo đó trong mọi sinh hoạt của đời sống cá nhân và xã hội. Có thể nói văn hóa Phật giáo là tất cả những phương tiện, những hình thái sinh hoạt của đời sống đưa đến chỗ bớt tham, bớt sân, bớt si cho cá nhân và tập thể. Một cá nhân hay tập thể ít tham, ít sân, ít si sẽ là một cá nhân, tập thể lành mạnh, hạnh phúc, văn minh thật sự. Và con đường đưa đến chỗ đó không gì khác hơn là con đường Bát chánh.

Con đường tám tính chất này là con đường dẫn người Phật tử đến chỗ giải thoát mọi khổ đau, cũng   là con đường mà khi đi trên đó một người không sợ bị lạc lối dẫn đến khổ đau cho mình cũng như cho người, an tâm và hạnh phúc. Nó vừa là phương tiện, mà cũng vừa là cứu cánh.

Đối với Phật giáo, mỗi một cá nhân, một cộng đồng trong thế giới ảnh hiện trong thế giới, và thế giới ảnh hiện trong mỗi cá nhân, cộng đồng. Chúng ta và mọi sự trong thế giới có mối liên hệ mật thiết với nhau. Một sai lầm của của chúng ta, tùy theo mức độ, sẽ ảnh hưởng dây chuyền đến cả một cộng đồng, một xã hội. Một tờ báo, một cơ quan truyền thông mà sai lầm thì sẽ đem lại tai hại cho rất nhiều người, nhiều xã hội.

Như đã nói, những phương tiện và vũ khí truyền thông ngày nay phát triển một cách vượt bực. Cùng với sự phát triển đó là sự đầu tư lớn về phương tiện vật chất, tài chánh, cũng như chất xám. Thật sự đã có một nền kỹ nghệ lớn về truyền thông. Trong khi đó, chúng ta chỉ có một thứ vũ khí để phòng vệ cho chúng ta, cho bạn bè, con cháu, xã hội của chúng ta dưới những ảnh hưởng tiêu cực của truyền thông. Đó là trí tuệ đạo Phật.

Truyền thông ngày nay làm cho con người không còn tự tin vào chính mình, không nhận ra hướng đi hay lung lay với hướng đi mà mình đã chọn. Trong tình trạng đó, Chánh kiến là vô cùng cần thiết để đưa con người, xã hội trở lại với chính mình, giữ ổn định cho bước chân trên con đường đã chọn để tiến về mục đích đã chọn. Chánh kiến do đó cũng tạo ra Chánh định. Và Chánh định tạo sức mạnh thúc đẩy con người và xã hội đi tới.■

Văn Hoá Phật Giáo số 200 Phật Đản

(Visited 107 times, 1 visits today)

Tags: , , ,

Category: Quan điểm, Thị Giới

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *