Như nước nhỏ từng giọt

| 15/11/2013 | 0 Comments

Tạp Chí Văn Hoá Phật Giáo số 42 | TRÚC ĐÔNG

nhu-nuoc-nho-tung-giot

[dropcap]1.[/dropcap] Ăn uống là một trong những nhu cầu quan trọng của con người. Nhà văn Ngô Thừa Ân đã nhân cách hoá các yếu tố tham ăn, tham uống vào nhân vật Trư Bát Giới. Vấn đề “ăn” chi phối con người mạnh mẽ đến độ để làm giảm đi sự tham ăn, có hẳn một phép suy tưởng về các đặc tính “bất tịnh thực” trong kinh Phật. Tuy nhiên, đối với những con người bình thường như chúng ta thì “ăn ngon” vẫn là một điều  được ưa chuộng. Mặc dù vậy, các điều kiện nào sẽ tạo cho việc ăn uống được ngon lành là điều không dễ liệt kê đầy đủ.

2. Thông thường khi nói tới ăn ngon, đa số mọi người đều trước tiên nghĩ đến hương vị của món ăn. Chính vì thế mà tại Hà Nội, các cửa hàng phở “quát”, phở “mắng” vẫn tồn tại. Rồi dường như những lời “quát, mắng” ấy lại là “gia vị” thêm giá trị (?) vào cho bát phở. Rõ ràng đấy chỉ là những trường hợp hy hữu vì như ông bà ta nói: trời đánh tránh bữa ăn. Nếu ăn uống mà được phục vụ nhẹ nhàng, lịch sự thì bữa ăn chắc chắn sẽ ngon hơn.

3. Người thực khách cần ăn vị ngon, nhưng cũng cần sạch sẽ. Bữa ăn sẽ mất ngon nếu bên phải, bên trái, trước mặt, sau lưng, ngay dưới chân có rải rác khăn giấy, rau, tăm, bịch nylon… Tuy nhiên điều này vẫn xảy ra tại những cửa hàng ăn, dù đông hay vắng khách. Thêm vào đó là những đôi đũa, những cái thìa bị bụi bám hay còn dính những mảnh thức ăn đã khô lại. Có những nhà hàng, vừa bước vào cửa đã thấy xộc lên mùi rượu thịt khó tả. Đôi khi, vào nhà hàng máy lạnh kêu một tô phở, nếu xui xẻo bạn gặp phải một cọng rau rửa không sạch còn dính đầy bùn ở cuống, chắc chắn 100% cái vị ngon của tô phở (dù có thể chẳng liên quan gì với cọng rau đó) cũng bị giảm nhiều phần đối với bạn. Có những nhà hàng trông bên ngoài rất sạch sẽ, tuy nhiên nếu bạn có chuyện “bức bách” muốn quá bộ xuống phía sau nhà hàng thì bạn có thể gặp một WC dơ bẩn, bốc mùi và bên cạnh đó là hàng chồng chén bát dơ chưa rửa. Ông bà ta thường nói: nhà sạch thì mát, bát sạch ngon cơm. Trong một khung cảnh sạch sẽ thì ăn uống sẽ ngon lành hơn.

4. Khi ăn uống người ta cũng cần một khung cảnh an toàn. Có rất nhiều cửa hàng ăn chỉ trông dùm x echo thực khách mà không phát thẻ. Thực khách vào ăn mà lòng cứ lo ngay ngáy, nếu nhỡ xe bị mất thì cũng chẳng có một chứng cớ gì để quy trách nhiệm bồi thường cho nhà hàng. Đến khi vào ăn, nếu gặp sự ồn ào hay xui xẻo hơn, gặp một đám cãi nhau hay đánh nhau thì bữa ăn cũng mất ngon. Có nhiều quán cà phê yêu cầu khách phải giữ yên lặng khi vào quán. Điều đó cũng làm tăng giá trị cho chỗ ngồi uống cà phê.

5. Muốn ăn ngon, bạn cũng cần phải không đau bụng, không tạo thêm sự gây gổ trong gia đình, …Tóm lại, để ăn được ngon thì cần phải có nhiều, rất nhiều điều kiện mà ta yêu cầu hay ta ngầm yêu cầu mà không tự biết. Không phải chỉ có ăn uống mà tất cả các vấn đề khác trong đời sống cũng vậy. Mọi sự đều hợp thành tự những yếu tố tương đối độc lập với nhau. Nếu muốn tìm được “bản chất” của cái sự “ăn ngon” thì chúng ta sẽ làm một việc giống như là việc tìm lõi của củ hành bằng cách bóc vỏ của nó, ta bóc lần lượt lớp này tới lớp khác rồi cuối cùng thấy rằng thật ra nó không có lõi. Mọi sự đều chỉ do những yếu tố rời rạc tạo thành. Đấy là một phần trong cái mà Phật học gọi là “duyên khởi”, những yếu tố dựa vào nhau mà khởi lên, sinh ra một sự vật, hiện tượng. Do đó, quan hệ này cũng có thể gọi là “tựa khởi tương sinh”.

6. Cái “tựa khởi tương sinh” ấy là điều đáng buồn vì mọi sự sẽ dễ dàng biến mất nếu một trong các yếu tố của nó biến mất. Cái vui rồi cũng mất. Tuy nhiên nó cũng là điều đáng mừng vì cái buồn rồi cũng sẽ biến mất. Nó là cơ sở để con người có thể điều chỉnh mọi sự bằng cách điều chỉnh từng yếu tố của nó. Muốn cho thực khách được ngon miệng khi vào ăn ở nhà hàng của mình thì chỉ cần điều chỉnh các yếu tố mà ta đã liệt kê ra một phần. Nhà hàng nếu đáp ứng càng nhiều yếu tố thì việc kinh doanh càng tăng giá trị. Đó cũng chính là cơ sở cho phương pháp mà Đức Phật đã nêu ra từ 2.500 năm về trước (Pháp Cú, đoạn 122):

Chớ chê khinh điều thiện

Cho rằng chưa đến mình

Như nước nhỏ từng giọt

Rồi bình cũng đầy tràn.

7. Khi nói tới việc xoá bỏ các yếu tố gây ra sự “ăn mất ngon” cho thực khách, có nhiều chủ nhà hàng phản bác. Loại ý kiến thông dụng nhất là: nhà hàng chúng tôi là nhà hàng bình dân, rẻ tiền, làm sao mà sạch sẽ, yên lặng như các nhà hàng cao cấp được. Với phản bác ấy, họ tiếp tục duy trì mọi cung cách như cũ. Loại ý kiến thông dụng khác là: tôi cũng thấy tất cả những điều ấy, nhưng bây giờ chúng tôi đang quá bận, để bao giờ đủ điều kiện (hay đủ thời gian) chúng tôi sẽ tiến hành cải tổ cùng một lúc (chắc chắn là theo tiêu chuẩn ISO, TQM) để trở thành nhà hàng cao cấp, hãy chờ đấy. Ý kiến này trông có vẻ rất cầu tiến, tuy nhiên trong thực tế, mọi cung cách vẫn được duy trì như trường hợp kia. Loại ý kiến thứ ba cho rằng: những điều anh nêu ra chỉ là vụn vặt, cái cốt lõi ở đây là cách chế biến, là vốn, mặt bằng, con người, là vân vân và là vân vân… mà tôi chưa có (hay đã có rồi). Vì thế… mọi sự vẫn được duy trì như cũ.

8. Vì cái sự “ăn ngon” không có cái cốt lõi bản chất, cho nên cũng không có cái “mấu chốt” để quyết định việc gọi một nhà hàng là “nhà hàng bình dân” hay là “nhà hàng cao cấp”. Bình dân hay cao cấp đều do nơi suy nghĩ của người tổ chức. Cái máy lạnh được mọi người hiểu là đồng nghĩa với “nhà hàng cao cấp”. Tuy nhiên, một nhà hàng máy lạnh, chén bát bằng sứ cao cấp nhưng có WC quá tệ thì chưa thể gọi là cao cấp. Một nhà hàng không có máy lạnh, chén bát bằng sứ loại thường nhưng thoáng mát, sạch sẽ, WC vệ sinh vẫn có thể được thấy là sang trọng. Vậy thì, sự “cao cấp” của các nhà hàng tuỳ thuộc vào việc người chủ có thấy được cái yếu tố thành phần của nó và có cách xây dựng nên các yếu tố ấy.

9. Như “nước nhỏ từng giọt”, bạn có thể làm tốt từng yếu tố thành phần tạo nên cái sự “ăn ngon” bằng cách rất rẻ tiền mà mọi người đều thấy “cao cấp”. Một quan điểm thông thường: tập trung giải quyết các vấn đề “mấu chốt”, các vấn đề “phụ” để sang một bên. Tuy nhiên, sự vật ở trên đời này lại là quan hệ tựa khởi tương sinh với nhau một cách chằng chịt. Một yếu tố “phụ” được cải thiện có thể giúp giải quyết được vấn đề “chính”. Thay vì chờ giải quyết vấn đề “mấu chốt”, ta hãy chọn con đường “như nước nhỏ từng giọt”. Khi gặp khó khăn, người không biết về phương pháp “nước nhỏ từng giọt” sẽ nói: “vì có khó khăn, vì không có thời gian, không có tiền bạc… nên tôi không thể thay đổi”. Người biết phương pháp ấy sẽ nói: “Vì có khó khăn, nên tôi sẽ tìm cách làm giảm thiểu khó khăn ấy”, vì không có thời gian, tôi sẽ nghĩ ra cách làm việc ít tốn thời gian mà vẫn hiệu quả”, “vì không có tiền bạc, tôi sẽ nghĩ ra cách làm việc ít tốn tiền mà vẫn hiệu quả”.

10. Bạn chẳng cần phải quyết toàn bộ vấn đề một lúc. “Như nước nhỏ từng giọt”, bạn có thể giải quyết từng yếu tố thành phần. Khách hàng lo lắng về xe cộ? Để khách hàng yên tâm khi vào nhà hàng, bạn có thể phát phiếu giữ xe. Điều đó làm cũng làm cho người giữ xe không phải vận dụng trí nhớ để nhớ mặt từng thực khách. Đó không chỉ đơn giản là một trong nhiều phương cách giữ xe. Phiếu giữ xe đóng vai trò một cam kết ngầm rằng nhà hàng sẽ bồi thường nếu xe bị mất. Thực hiện điều đó, bạn đã thực hiện sự lợi mình, lợi người. Điều đó đâu phải khó làm. Khách hàng cần sạch sẽ? Bạn hãy đặt các sọt đựng rác nhỏ ở từng bàn. Nếu bạn không có cả tiền mua sọt đựng rác, bạn hãy bỏ công ra nhặt rác ngay khi nó vừa xuất hiện. Bạn không có tiền mua đồ sứ cao cấp? Chẳng sao, bạn cứ dùng đồ sành, nhưng bạn sạch sẽ, đồng bộ, đừng để người này ăn bằng chén trắng, người kia lại ăn bằng chén xanh. Đũa cao cấp không có? Chẳng sao, bạn cứ dùng đũa tre nhưng phải sạch sẽ, đều đặn, đừng chiếc dài chiếc ngắn, chiếc to, chiếc nhỏ. Khăn ăn không có? Chẳng sao, bạn có thể tự mình lấy giấy cuộn để gấp lại thành khăn ăn một cách lịch sự. Bạn hãy cần mẫn làm những việc nhỏ để tăng giá trị cho nhà hàng của bạn. Bạn hãy nhớ câu (Pháp Cú, đoạn 122):

Người trí chứa đầy thiện

Do chất chứa dần dần.

11. Tuy ai cũng nghĩ đến hai chữ “nhân quả” nhưng cách hiểu của mỗi người thì lại rất khác nhau về danh từ này. Nhân quả thường được nói tới là loại nhân quả nhiều đời, loại nhân quả trong một đời, nhân quả trong một khoảng thời gian ngắn và nhân quả trong từng sát na. Loại “nước nhỏ từng giọt” chính là ứng dụng của nguyên lý nhân quả trong một khoảng thời gian ngắn. Tuy nói là ngắn hạn nhưng định hướng của nó lại bền vững lâu dài vì nó được định hướng bởi nguyên tắc “lợi mình”, lợi người”. Trong các kiến thức quý giá của Phật học, lý thuyết “duyên khởi” được xem là loại châu báu tối thượng. Mong rằng hạt châu tối thượng này có thể giúp trừ bỏ đi sự bế tắc của những “người cùng tử”.

Tạp Chí Văn Hoá Phật Giáo số 42 | TRÚC ĐÔNG

(Visited 290 times, 1 visits today)

Tags: , , ,

Category: Quan điểm, Trúc Đông

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *