Đằng sau thiên tai

| 15/12/2013 | 1 Comment

Tạp Chí Văn Hóa Phật Giáo 9 | NGUYỄN KHÁNH TUỆ

dang-sau-thien-tai

Năm nay là một trong những năm xảy ra nhiều thiên tai kinh hoàng: sóng thần Tsunami ở vùng biển Sumatra ảnh hưởng trầm trọng đến nhiều nước, lấy đi hơn 225.000 sinh mạng con người, bão Katrina ở Mỹ, lũ lụt ở Trung Quốc, và gần đây là trận động đất 7,6 độ richter ở Nam Á chôn vùi hàng chục nghìn người… Với nước ta, cuối tháng 9 – đầu tháng 10 vừa qua, cơn bão số 7, một cơn bão lớn nhất trong mười năm nay đổ bộ vào Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, gây nên lũ quyét ở một số tỉnh làm nhiều người chết và mất tích, nhiều em bé trở thành mồ côi, nhiều gia đình trở nên khánh kiệt, không còn cả nơi trú than, thiệt hại vật chất lên đến hơn 1.300 tỷ đồng.

Thiên tai không phải ngẫu nhiên xảy đến, mà chính là biểu hiện bình thường của tự nhiên. Với những thiết bị kỹ thuật hiện đại, con người có thể dự báo và dự đoán được, nhưng dường như bất lực trước sự công phá kinh hoàng của nó. “Làm chủ thiên nhiên” chỉ là ảo tưởng, là sản phẩm của sự ngông cuồng của con người một thời.

Đạo Phật quan niệm, bất kỳ một hiện tượng gì xuát hiện trên thế giới này đều có nguyên nhân của nó. Sự có mặt của mỗi hiện tượng đều nói lên mối chằng chịt với các quan hệ khác. Có mối quan hệ có thể nhận thấy bằng các giác quan bình thường, nói nôm na là hiện ra sờ sờ ngay trước mặt; có mối quan hệ thì phải suy luận logic mới biết; và cũng có mối quan hệ vi tế khó nhận ra, nhưng tác động của nó thì không nhỏ chút nào. Đôi khi vì những cái lợi trước mắt, không nhận ra hậu quả trầm trọng, ảnh hưởng lâu dài mà con người đã có hành động tự huỷ. Con người đã và đang can thiệp một cách thô bạo vào môi trường thiên nhiên.

Thế giới chúng ta đã phải chứng kiến biết bao cuộc chiến tranh có sức huỷ diệt lớn, và từng ngày từng giờ vẫn xảy ra những cuộc chiến tranh xuất phát từ tham vọng điên cuồng của con người được núp dưới màu sắc sắc tộc, tôn giáo… Những cuộc chiến phi nhân bản như thế là tác nhân đẩy con người xa hơn với tình thương yêu đồng loại. Và một khi con người không thể yêu thương nhau được thì không mấy ngạc nhiên khi môi trường sống bị đối xử một cách thờ ơ, thậm chí bị tàn phá không thương tiếc.

Con người thường nghĩ mình là trung tâm, chính vì vậy thiếu hoặc thậm chí không có thái độ tôn trọng cần thiết đối với tự nhiên, mà ra sức sống hưởng thụ và cưỡng đoạt qua các hành động gây ô nhiễm môi trường, chặt phá rừng…, vì mục đích xa hoa, hay chỉ do hiếu kỳ, thoả mãn lòng tham của mình. Đó là nguyên nhân tiềm ẩn bên dưới các hiện tượng lâm tặc, săn bắt thú quý hiếm, khai thác tài nguyên khoáng sản thái quá…, điều đó đang là vấn đề nhức nhối lâu nay chưa có thuốc chữa một cách căn bản. Đấy là chưa kể đến những dự án lớn, chỉ vì cái lợi cho bản thân mình hôm nay, những người phê duyệt bất chấp tới ảnh hưởng lâu dài của quyết định đó trong mai sau. Hậu quả là gì? Đấy là thiên tai, là lũ quyét, là cơn bão đi vào đất liền mà không có một lá chắn cần phải có, là những con đê đập không được xây dựng hợp lý để mưa chưa lớn đã ngập, lũ chưa cao đã tràn… Người chặt phá rừng chỉ thấy cái giá của những thước gỗ mà không đếm xỉa đến cơn lũ năm sau, chỉ nghĩ đến cái nhà của mình đã an toàn mà không nghĩ đến cơn cuồng nộ của thiên nhiên chôn vùi hàng trăm mạng người khác… Nói tóm lại, họ hành động như thế vì họ đã nhận thức hời hợt và thực dụng thô thiển như thế.

Ý dẫn đầu các pháp”, nhận thức hướng dẫn hành động, nên khi con người không có một nhận thức đúng về tự nhiên, không nhận biết tự nhiên chính là môi trường sống còn của bản thân, thì rất dễ có những hành động thô bạo đối với môi trường sống. Còn nếu nhận thấy đó là sự sống còn của mình, bảo vệ nó chính là bảo vệ bản thân, thì con người sẽ tôn trọng tự nhiên như yêu thương chính bản thân mình. Nhận thức được sự sống là tương quan và giảm thiểu tối đa tham sân si chính là giảm thiểu tối đa sự cuồng nộ của tự nhiên. Điều này càng có ý nghĩa đặc biệt khi nước ta hiện nay, vừa phải gánh chịu những hậu quả nghiêm trọng do những cơn bão, lũ quét gây ra ở các tỉnh miền Bắc trong thời gian qua.

dang-sau-thien-tai-

Thiên tai gây nên bao tang tóc, bao cảnh đau thương và tổn thất, nhưng cũng là tiếng chuông cảnh tỉnh con người, về sự vô thường của cuộc đời, về sự nhỏ bé và mong manh của mạng sống con người, về giá trị bấp bênh của thước đo vật chất, về sự tồn tại trong tương quan với trập trùng các mối liên hệ, để từ đó sống có ích, thương yêu và san sẻ cho nhau một cách thiết thực, không vụ lợi khi hoạn nạn, thiên tai xảy đến, đồng thời có thái độ tôn trọng môi trường sống của mình.

Không ai muốn khổ, không ai muốn thiên tai xảy ra, nhưng nó vẫn xảy ra, tại nhiều nơi trên thế giới, gây nên nỗi bàng hoàng cho nhiều người. Nó là tiếng nói, đôi khi hết sức khắc nghiệt, cảnh tỉnh con người hãy thôi ảo tưởng về sức mạnh, về sự cưỡng bức ngông cuồng của mình, hãy sớm nhận biết rằng sống là sống cho tương quan. Con người nên giảm thiểu lòng tham lam, dục vọng, ý thức cuộc sống vừa đủ. Điều chỉnh cuộc sống theo chiều hướng đó chính là sống chung với thiên nhiên một cách hoà hợp.

Triết lý sống ấy vốn có trong gia tài của văn hoá dân tộc chúng ta.

Tạp Chí Văn Hóa Phật Giáo 9 | NGUYỄN KHÁNH TUỆ

(Visited 221 times, 1 visits today)

Tags:

Category: Nguyễn Khánh Tuệ, Vấn Đề

Comments (1)

Trackback URL | Comments RSS Feed

  1. Ẩn Phong says:

    Chúng ta cũng không biết làm gì hơn là mỗi ngày cầu mmong cho con người biết đến thiện pháp nhiều hơn.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *