Tạp Chí Văn Hóa Phật Giáo 10 | "/>

Giải trí lành mạnh

| 05/07/2012 | 0 Comments

 Tạp Chí Văn Hóa Phật Giáo 10 | 

Đặng Đức Trọng

Tháng 1-2005, một festival về Game Online (GO) được tổ chức ở Hà Nội và Sài Gòn. Trước đó một thành viên nhóm GO của VASC cho biết: “Mục tiêu của chúng tôi là xây dựng sân chơi lành mạnh, bổ ích cho các bạn trẻ…”. Tháng 8-2005, tại Taegu (Hàn Quốc), Lee, 28 tuổi, chết sau 50 giờ chơi Starcraft liên tục. Tháng 9-2005, T.Q.C (Việt Nam) đột quỵ sau 2 ngày chơi Võ lâm truyền kỳ. Tháng 10-2005, một cô gái Trung Quốc có nickname “Snowy” chết sau vài ngày chơi liên tục WOW ( Word of Warcraft). Cùng với thời gian này , ở Việt Nam đã xảy ra một vụ giết người để lấy tiền chơi game. Tháng 11-2005, Giám đốc VPC-2 phát biểu: “Chúng tôi cố gắng phát huy tối đa hiệu quả của GO trong việc phục vụ nhu cầu giải trí lành mạnh của giới trẻ cũng như giảm thiểu ở mức thấp nhất những tác hại của nó”.

Giai trí lành mạnhTrong khi đó, các bài học giáo dục nhân cách trong nhà trường cũng như của các phương tiện truyền thông hoàn toàn không theo kịp sự phát triển quá nhanh chóng của tình hình. Cùng với các loại dịch viêm phổi SARS, cúm gà H5N1, các tác động bùng nổ của Game Online đang đặt ra vấn đề xem xét lại các nền tảng của việc giáo dục nhận thức. Nhiều quan điểm cho rằng: “tốt xấu tùy vào người chơi” và “người chơi phải biết  làm chủ bản thân !”. Nhưng các câu hỏi cơ bản: “Thế nào là lành mạnh, mức độ không lành mạnh như thế nào thì cần phải điều chỉnh, ai thực hiện điều chỉnh và điều chỉnh để làm chủ bản thân thực hiện như thế nào?”. Tất cả những nghi vấn này vẫn chưa tìm được câu trả lời. Sự phân tích nhận thức một cách thô sơ đang được giảng dạy trong các trường trung học, đại học đã làm cho nền giáo dục dường như đứng ngoài cuộc, mặc cho các bậc cha mẹ phải mò mẫm tự chống đỡ với những nguy hiểm trong thế giới ảo.

Giải trí có hai khía cạnh là thỏa mãn ham muốn (tham) và hồi phục chức năng tinh thần, sức khỏe. Khi bị cuốn hút vào việc thỏa mãn ham muốn thì khía cạnh hồi phục chức năng thường bị…hy sinh. Cả tuần mệt nhọc vì làm lụng vất vả, các fan bóng đá vẫn sẳn sàng làm cho mình…thoải mái bằng cách ra sân vận động, dãi nắng dầm mưa để xem đội bóng mình yêu quý thi đấu. Các game thủ đã mệt nhọc với việc suy nghĩ, học hành, sẳn sàng làm cho mình thoải mái bằng cách…tiếp tục vận dụng trí óc để sống trong thế giới ảo.

Việc thỏa mãn ham muốn quyết định sự  sống còn của các loại hình giải trí, nên các ham muốn đã và đang tồn tại, như ăn uống, ca nhạc, bóng đá, GO…luôn luôn được  ” làm mới”. Tuy nhiên, việc ăn liên tục, chơi liên tục…làm cho việc “giải trí theo kiểu thỏa mãn” trở thành bệnh hoạn. Trong cuộc sống luôn có các phản ứng kềm hãm để cho sự giải trí ấy không quá đà. Nếu bạn muốn giải buồn bằng cách…ăn bún bò thì chỉ cần vài tô, vài bát, cơ thể bạn tự động kềm hãm quá trình “giải trí”ấy ngay. Nếu bạn muốn giải trí bằng hip-hop cả ngày thì hàng xóm sẽ có phản ứng kềm hãm việc ấy. Cơn cuồng nhiệt khi xem một trận bóng hay một show ca nhạc cũng sẽ lắng xuống sau khi trận đấu hay show đó kết thúc. Các fan sẽ có thời gian để nghỉ ngơi, làm việc, sinh sống và…chờ một cơn cuồng nhiệt mới. Hiện tượng ham muốn theo từng đợt này cứ tái diễn xoay vòng, như một ma lực thu hút những game thủ…đổ tiền từ từ vào nền công nghệ giải trí. Đó cũng là mong ước của VinaGame. Nhà cung cấp game Võ lâm truyền kỳ mong muốn “có những khách hàng khỏe mạnh, cân bằng trong cuộc sống và có thể gắn bó với chúng tôi lâu dài”.

Tuy nhiên, trong các trò chơi mới, vì chúng quá hấp dẫn, nên các ham muốn của các game thủ có những diễn biến bất thường hơn. Cuộc sống của các game thủ bị nhuộm màu bởi GO. Hiện tượng ám ảnh này vốn đã tồn tại trong giới trẻ. Một nhà thơ đã có những vần thơ mô tả cảm giác nhìn đâu cũng thấy vây, cả một trời vây. Một đoạn quảng cáo cũng nói tới việc…ăn bóng đá, ngủ bóng đá, chỉ có…uống là khác! Sự ám ảnh này diễn ra rất rõ rệt trong GO, các game thủ ăn online, uống online, ngủ online và tán phét chuyện online. Bữa trưa nghỉ ngơi với GO. Chiều tối chưa đến giờ về đã chuẩn bị cho cuộc hành hiệp sắp tới. Với định hướng…ảo như vậy, các công việc khác bị giảm chất lượng. Đã có giám đốc nhận xét rằng: “Thông thường các nhân viên dùng thời giờ rảnh rỗi để coi tivi ,chơi game và họ là những người không tận tụy với công việc và ít sáng tạo”.

Nguy hiểm hơn, khi thời lượng chơi GO tăng lên, thời gian gián đoạn giữa hai lần chơi ngắn lại thì một loại cơn sốt bùng nổ theo phản ứng dây chuyền. Báo Tuổi trẻ trong loạt bài về GO đã dùng một từ rất đúng là từ “cơn bảo”. Hiện tượng tâm lý này được ví như dòng nước bộc phát một cách cuồng bạo. Chỉ cần ngồi vào trước màn hình là…bão nổi lên rồi. Điều đó dẫn đến các tình trạng đột quỵ. Trong khi đó, đó là ngành giải trí non trẻ nên các cơ chế phản ứng kềm hãm chưa có. Hiện tại chỉ có các bậc cha mẹ có các phản ứng bằng cách cấm con mình không chơi GO hay hốt hoảng chạy khắp nơi để tìm đứa con đang ở trong” mắt bão” . Các lập luận ủng hộ GO cũng nói đến việc “làm chủ bản thân”. Đến một việc dễ hơn là bỏ hút thuốc lá mà đã có nhiều người, trong đó có những người có trình độ, có bản lĩnh, bỏ…nhiều lần mà vẫn chưa được. Xe cộ chạy ngoài đường nếu chỉ nhờ vào”làm chủ bản thân” mà không có cảnh sát giao thông thì chắc mọi người đều sẽ…đi bộ vì ách tắc giao thông. Để có”những khách hàng khỏe mạnh”, chắc chắn là người kinh doanh, Bộ Văn hóa Thông tin và Ban Văn hóa Tư tưởng cần phải tạo ra những cơ chế phản ứng kềm hãm cần thiết .

Giải trí cần phải lành mạnh, bổ ích. Đó là điều các nhà kinh doanh GO đưa lên thành tôn chỉ từ cả năm nay . Nhưng thế nào là lành mạnh, làm sao để trò giải trí đó là lành mạnh thì vẫn chưa có câu trả lời xác đáng. Câu hỏi này đã được đặt ra cho các em học sinh từ lớp 7 đến lớp 12. Một em lớp 9 cho rằng:”giải trí lành mạnh là ngưng làm việc”. Hai em lớp 9 cho rằng “giải trí làm cho đầu óc thanh thản”. Một em lớp 7 cho rằng:”giải trí lành mạnh là làm cho thoải mái , giảm stress”. Em khác cho rằng giải trí là: “ngừng suy nghĩ”. Có em cho rằng “giải trí là ngủ”…Từ điển tiếng Việt định nghĩa: “Giải trí (lành mạnh) là làm cho đầu óc thảnh thơi bằng cách nghĩ ngơi hoặc tham gia các hoạt động vui chơi”. Các câu trả lời này nói lên các khía cạnh lành mạnh của giải trí là việc phục hồi chức năng tinh thần và sức khỏe. Giải trí lành mạnh phải có cơ chế phản ứng kềm hãm sự ham muốn quá đáng, nhưng nó cũng cần phải có cơ chế chống lại một loạt các yếu tố sai xấu khác.

Giải trí cần phải tránh làm cho tinh thần trì trệ (hôn trầm) và thể xác bị rã rượi (thụy miên). Uống rượu làm tăng hai thành phần này. Việc chơi GO, do tính “cực kỳ”hấp dẫn của nó, ngay khi người chơi tiếp xúc lần đầu đã có nguy cơ làm tăng hai thành phần này. Nhiều game thủ bị suy nhược, mất khả năng tự kiểm soát, và nặng hơn, bị đột quỵ khi các thành phần này tiến triển quá mức. Một học sinh lớp 9 chơi GO (với sự đồng ý và giám sát của bố mẹ) đã không thể thực hiện nổi các phép toán dành cho học sinh lớp 7 . Còn em khác không thể lập lại một câu ngắn mặc dù nhiều bạn khác, theo yêu cầu của giáo viên, đã đọc lại cho em đó nghe. Có em các ngón tay, bàn tay bị run do sử dụng chuột và bàn phím quá nhiều.

Giải trí cần phải tránh làm cho tinh thần bị bồn chồn, phóng lãng (trạo cử), và phải tránh sự hối hận về sau. Nhiều bậc cha mẹ không chú ý đến các yếu tố này. Có nhiều em học sinh, ngay từ bé đã vừa ăn vừa xem tivi, lớn lên một chút thì vừa học vừa xem tivi, đến mức độ không bật tivi không thể học được. Do hình ảnh, tiếng động trong chương trình tivi thay đổi liên tục, các em không thể chú tâm vào bất kỳ một đối tượng nào quá lâu. Hậu quả là có những sai sót mà các giáo viên thường chỉ đơn thuần cho là do cẩu thả. Các em này chép đề tài có khi đã sai, trình bày luôn bị thiếu chỗ này chỗ kia. Ngày nay, khi mọi người đang cổ vũ cho giáo án điện tử, thiết tưởng cũng cần lưu ý đến tác hại xảy ra nếu các trang chiếu lên thay đổi liên tục (đã từng có giảng viên chiếu trên 40 trang điện tử trong vòng 120 phút). Khi chơi GO, nhiều công việc sẽ không được hoàn thành, điều đó tạo cho một số người cảm giác có lỗi và sợ hãi. Trong khi làm việc, học tập, các em cũng thấy bồn chồn, nôn nóng, làm vội vàng cho xong việc để có thể lên mạng chơi GO. Sự phóng lãng cũng làm cho người chơi mất ngủ vì suy nghỉ quá nhiều vấn đề.

Giải trí cũng phải tránh làm tăng thành phần nóng giận, bạo lực (sân). Sự việc dồn thời gian vào việc thỏa mãn các ham muốn làm cho nhiều việc bị bỏ bê hay làm chiếu lệ. Những người phải nhắc nhở, điều đó tựa như đụng vào vết thương làm cho người có lỗi cảm thấy khó chịu, phản ứng. Đó thường là xung đột chính giữa cha mẹ và con cái. Càng xung đột, việc các em có khuynh hướng muốn thoát khỏi sự kềm soát của cha mẹ càng nhiều. Cuộc cách mạng của GO làm cho nhiều game thủ có thể tham dự một cách tích cực vào trò chơi, điều đó tạo nên một sự hấp dẫn lớn lao. Tuy nhiên, việc nhập vai trong thế giới ảo cũng có nhiều điều nguy hiểm. Trong thế giới đó, game thủ không sợ hãi, không xấu hỗ với mình, với người (vô tâm, vô quý). Trong thế giới ảo, tất cả chỉ là trò chơi, do đó những điều không thực hiện được trong cuộc sống thực thì thường được…xả láng trong GO. Bạn có thể lừa lọc, có thể chửi bới admin, có thể mua gian bán lận. Đặc biệt, bạn hoàn toàn có thể làm một”sát thủ”. Trong các phim võ thuật, các cảnh bạo lực xảy ra nhiều, nhưng người xem ở vị trí thụ động. Còn trong GO, bạn có thể tính toán, sắp kế hoạch và hành động. Sự tập dượt này của Devin Moore khi chơi trò Grand Theft Auto đã dẫn anh ta tới việc ăn cắp xe hơi thật chứ không còn là chuyện ..ảo nữa. Khi bị bắt, anh ta đã làm như trong trò chơi, giết ba nhân viên an ninh và đào tẩu! Hiện tượng này cho thấy, GO có thể tác động vào hành vi của hàng trăm ngàn người gây những hậu quả xấu, kể cả về chính trị, nếu không theo dõi sát sao. Đó chính là nhiệm vụ khó khăn của các cơ quan bảo vệ văn hóa.

Game online là một công cụ sắc bén, nếu không kiểm soát cẩn thận có thể có những hậu quả khôn lường. Nếu tích hợp vào đó những yếu tố đúng tốt thì có thể là một công cụ tuyệt vời trong việc định hướng cho giới trẻ. Nhiệm vụ đặt ra cho các cơ quan giáo dục, các cơ quan bảo vệ văn hóa là phải tạo ra một sự hiểu biết sâu sắc về những thành phần đúng tốt và sai xấu của nhận thức, về nội dung, về cách thức hoạt động và cách điều chỉnh các thành phần này. Đây là một công việc khó, nhưng thật may mắn, các hiểu biết này vốn có trong truyền thống văn hóa của dân tộc và đang chờ sự phát huy của những người có trách nhiệm.

Đặng Đức Trọng | Tạp Chí Văn Hóa Phật Giáo 10

(Visited 209 times, 1 visits today)

Tags:

Category: Đặng Đức Trọng, Vấn Đề

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *