Thảm kịch Cho Seung Hui

| 15/06/2013 | 0 Comments

Tạp Chí Văn Hóa Phật Giáo số 32

Thảm kịch Cho Seung Hui : Dấu chấm hỏi cho một nền giáo dục

PHẠM VĂN NGA

Thảm kịch Cho Seung Hui đã làm cả nước Mỹ và nhân loại bàng hoàng, đồng thời làm dấy lên hàng loạt cuộc tranh luận về vấn đề an ninh trong các trường học và xem xét lại  việc sở hữu súng… Thế nhưng hầu như chưa có ai nghĩ rằng đây chỉ là một trong những vụ nổ súng trong trường học trên đất Mỹ, kéo dài chuỗi bi kịch mà ít ai tìm hiểu tại sao những chuyện như vậy vẫn cứ tiếp tục xảy ra.

tham-kich-choseunghui

Từ khẩu súng trong tâm …

Trong cuốn băng ghi hình gửi đến đài NBC, Cho đã gào lên: “Các người đã phá hủy trái tim ta, chiếm đoạt tâm hồn và đốt cháy lý trí ta… Các người nghĩ rằng đây là cuộc sống của một đứa trẻ thảm bại mà các người muốn tiêu diệt. Nhờ có các người, ta được chết giống như chúa Jésus, truyền nhiệt huyết cho những kẻ yếu, không tự bảo vệ được mình”.

Theo Freud, con người sinh ra với hai bản năng: Bản năng sinh tồn gọi là Eros và bản năng huỷ diệt là Thanatos. Bản năng sinh tồn bị tác động theo nguyên tắc khoái lạc… Nhưng không phải lúc nào bản năng sinh tồn cũng được thỏa mãn. Từ đấy hình thành nên cái tôi (ego) hay cái ngã để dung hòa những đòi hỏi bản năng và sự cấm đoán của xã hội bên ngoài. Trong từng con người cuộc đã diễn ra cuộc đấu tranh giữa cái ngã, sự đòi hỏi thấp kém của hạ ngã và những ràng buộc của siêu ngã hay lương tri hay những điều tốt, điều thiện luôn diễn ra gay go và quyết liệt, ngăn cản người ta từ chuyện ăn vụng cho đến ngoại tình, tham nhũng…

Giáo dục là góp phần tạo nên một siêu ngã vững mạnh giúp người ta  vượt qua chính mình, sống một cuộc đời hướng thiện và trong sáng. Bất hạnh thay, theo Freud, ở đây lại phát sinh ra một cơ chế tự vệ (defensive mechanism) để người ta tự biện minh cho những hành động không đúng với đạo đức hay luân lý mà người ta được dạy bảo bằng những cách như:

– Hợp lý hóa hành vi của mình:

“Trai thì năm thê bảy thiếp là chuyện thường; Nam vô tửu như kỳ vô phong…

– Hay phản ứng ngược lại:

Biết hút thuốc lá có hại nhưng càng thuyết phục, họ càng hút nhiều. Thậm chí còn đem những dòng chữ khuyến cáo ra khoe

– Hoặc phủ nhận:

Dù nghiện rượu nhưng vẫn chỉ cho rằng mình uống cho vui. Chơi số đề vì mong kiếm chút đỉnh xài chơi…

– Hoặc phóng chiếu:

Không nhận ra cái xấu nơi mình mà lại muốn đổ cho người khác. Mình là kẻ hèn nhưng lại chê người khác là hèn.

Một cách tổng quát thì cơ chế tự vệ giúp chúng ta tránh chạm trán với sự thật đưa đến những nỗi bất an như lo lắng, sợ hãi hay u uất. Tuy nhiên, đó cũng là con dao hai lưỡi. Nếu sống lâu dài với cơ chế tự vệ thì tâm chúng ta luôn luôn là một bãi chiến trường… cái tôi hay ngã như một tấm ván ở trên miệng một núi lửa đang gia tăng áp lực bên trong và dễ dàng đi đến tình trạng mất quân bình. Sống như thế thật rất thiếu hạnh phúc và có thể bị chứng loạn tâm. (Theo Thích Phụng Sơn – Những nét văn hóa của Đạo Phật)

Đó là trường hợp của Cho khi anh ta phản ứng lại một cách tàn bạo: “Các người đã dồn ta vào chân tường và chỉ cho ta một lựa chọn. Quyết định là của các người. Giờ tay các người đã nhuốm máu và sẽ không bao giờ gột sạch được”.

Đấy là bi kịch của một con người cô độc hay đúng hơn tự cô lập mình, cảm thấy tuyệt vọng, chỉ nhìn thấy hận thù chung quanh. Lòng đố kỵ căm hờn lớn dần theo ngày tháng trước bạn bè cùng trang lứa khi nhìn thấy họ “trong những chiếc Mercedes, xúng xính dây chuyền vàng, chúc nhau bằng Vodka, Cognac”…

Theo Hòa thượng Nhất Hạnh thì “Nhiều khi mình biết cái đó không có lợi cho mình cho bạn mình mà vẫn cứ làm. Đó là vì mình bị sai sử. Không có tự do, bị trói (triền). Ví dụ mình bị sự sai sử của ma túy. Hạt giống đó nằm trong tâm. Vì thân cũng là tâm. Thân là biểu hiện của tâm…Thành ra hạt giống ma tuý nó được trồng trong thân và trong tâm. Và khi đã trồng vào rồi thì “ma đưa lối quỷ đưa đường, cứ tìm những lối đoạn trường mà đi”.

Bi kịch của Cho cũng nằm trong trường hợp đó, từ ngộ nhận về cuộc đời về con người, nặng mối hận trong lòng, nhìn quanh chỉ thấy hận thù, đến khi gặp phải một yếu tố kích ứng bên ngoài thì bùng nổ…

Đến khẩu súng ngoài đời

Đấy cũng là bi kịch của một nền “văn hoá súng ống” khi mà luật sở hữu súng đã vô hình chung tạo điều kiện cho việc trút bỏ căm thù trong thực tế bằng việc tàn sát đồng môn và thầy giáo của mình mà vụ Columbine (vừa được kỷ niệm trọng thể lần tưởng nhớ thứ 8) là một kỷ niệm đau buồn khó phai mờ.

Tổng thống Bush dù bày tỏ lòng thương tiếc xót xa của mình: “Trường học phải là nơi tôn nghiêm và học hành. Khi nơi tôn nghiêm bị xâm phạm, mỗi cộng đồng và trường lớp Mỹ đều cảm nhận được tác động của nó” (Los Angeles Times) nhưng lại không hề đả động gì đến vấn đề kiểm soát súng.

Luật Brady có hiệu lực từ 1993 ghi rõ là cấm bán súng cầm tay cho những người “kém thông minh”. Mắc bệnh tâm thần phân liệt được liệt vào loại người “kém thông minh”. Thế nhưng ông chủ tiệm bán súng Roanoke, John Markell, nơi bán súng cho Cho nói rằng anh ta không hề có tên trong danh sách những người có tiền án tiền sự hay kém thông minh. Trong khi thực tế Cho là một kẻ “loạn tâm”, nhưng rủi thay, lại được điều trị ngoại trú. Cách làm việc máy móc này đã bị Trung tâm Nghiên cứu về chính sách Bạo lực kịch liệt phê phán. Nhưng liệu đây có phải là lời giải cho tình trạng sử dụng bạo lực bừa bãi?

Giáo dục lòng từ bi từ đâu?

Phải chăng phải trở lại từ đầu, từ nền giáo dục thời thơ ấu?

Theo Nhà Phật, không chỉ bắt đầu từ thuở thiếu niên mà ngay từ trong thai giáo, giống từ bi phải được vun trồng. Những bài giảng đầu đời về lòng yêu thú vật, bạn bè, cha mẹ, đồng bào phải thường xuyên huân tập không chỉ qua các bài học trên lớp mà qua hành động của các bậc cha mẹ thầy cô, những người lớn phải là tấm gương san sẻ, yêu thương và hạnh phúc. Những cuộc đi thăm trại trẻ mồ côi, cứu trợ đồng bào bị thiên tai, hỏa hoạn, sẽ gợi ra trong tâm hồn con trẻ lòng thương người vì “Lòng thương ấy chẳng phải của riêng ai, mà của chung tất cả. Như trước mắt mọi người, một kẻ cô thế bị bọn côn đồ hoành hành, đánh đập thảm hại, trông thấy cảnh ấy, dù người khô khan thế nào cũng nghe trong lòng chua xót! Lòng thương phát nguyên từ gia đình lần ra xã hội, như vết dầu loang… cần cho lòng từ bi tăng trưởng, ta phải dẹp bớt tánh vị kỷ, luôn nhớ đến người, đến mọi loài hơn nghĩ đến mình. Nếu có lợi cho bản thân ta mà đau khổ cho người hay vật thì nhất định không làm…Làm gì có chiến tranh, có tang tóc, nếu mọi người sẵn lòng từ bi? Trái lại thì thế giới này sẽ đầy lửa và máu..” (Đạo Phật với Tuổi Trẻ – HT. Thích Thanh Từ)

Trở lại với nền giáo dục hiện đại không chỉ trên thế giới mà cả ở Việt Nam, chúng ta đã dạy cho tuổi trẻ quá nhiều điều vĩ đại về lý tưởng, về ý thức hệ… nhưng liệu những điều đao to búa lớn ấy có trở thành khẩu hiệu và chỉ là khẩu hiệu mà thôi? Loạt bài: “Bạo lực học đường: SOS” đăng trên báo Người Lao Động tháng 3-2007 là một tiếng chuông cảnh báo đối với tất cả chúng ta.

Cho S. Hui, con người thường ký tên mình bằng một dấu hỏi, cũng là dấu hỏi lớn không chỉ riêng cho nền giáo dục Hoa Kỳ mà của chung chúng ta, trên toàn thế giới.

Hãy bắt đầu làm gì đó ngay từ hôm nay trước khi mọi chuyện trở nên quá muộn.

Tạp Chí Văn Hóa Phật Giáo số 32 PHẠM VĂN NGA

(Visited 73 times, 1 visits today)

Tags: ,

Category: Giáo Dục, Vấn Đề

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *