Lễ hội Phật Đản nhìn từ nhu cầu của người Phật tử

| 21/05/2013 | 0 Comments

Tạp Chí Văn Hoá Phật Giáo số 32 | THÍCH THANH LUẬN

LTS: Sự kiện Đức Phật đản sinh được Liên Hiệp Quốc công nhận là sự kiện thế giới. Thông điệp của Đức Phật với cuộc đời đã được mọi giới, mọi cộng đồng công nhận là thông điệp đầy trí tuệ và từ bi, là giải pháp cho các cuộc xung đột và xây dựng nền hòa bình bền vững. Đại lễ kỷ niệm ngày Phật đản được tổ chức  và đón chào tại nhiều nơi, trong các tổ chức quốc tế như Liên Hiệp Quốc, UNESCO và thậm chí ở trong các cơ sở  của một số tôn giáo khác. Phật đản là ngày vui của nhân loại, tinh thần an vui đó được thể hiện qua nhiều hình thức, đặc biệt là qua hình thức lễ hội. Làm thế nào để Đại lễ Phật đản trở thành một lễ hội  ở nước ta, góp phần làm sống lại tinh thần Phật giáo trong lịch sử? Đó là lý do VHPG mở mục “diễn đàn”, để mọi người có thể góp ý  kiến xây dựng, bàn thảo để có một giải pháp, nhằm gợi ý cho vấn đề trên. Rất mong quý Tăng Ni, Phật tử, các nhà văn hóa cùng tham gia.

le-hoi-phat-dan

Những năm tháng gần đây, Tăng Ni, Phật tử TP. HCM nói riêng và cả nước nói chung vẫn mong mỏi giáo hội làm tốt và làm một cách tích cực các hoạt động chính trong năm, cụ thể qua các ngày lễ lớn như Phật đản, Vu Lan…Thế nhưng, vẫn chưa thấy thay đổi đáng kể nào về mặt hình thức cũng như nội dung từ các chỉ thị hướng dẫn sinh hoạt lễ hội.

Giáo hội là một tổ chức xã hội mang tính chất đặc thù. Nếu chúng ta đã chấp nhận ưới hình thức của một “tổ chức” thì phải chuyên môn hóa chức năng, trách nhiệm, để không chỉ phục vụ cho nhu cầu phát triển của Giáo hội mà còn phục vụ cho nhu cầu tính ngưỡng tâm linh của đông đảo quần chúng Phật tử.

Các nghi thức, hoạt động lễ hội chính là một trong những điều kiện để củng cố và phát triển đạo Phật ở tầm mức rất cao và hiệu quả. Chúng ta có thể thấy lễ hội Phật giáo ngay từ thời Lý–Trần đã được vua chúa, quan lại, nhân dân đặc biệt coi trọng. Qua lễ hội, người Phật tử biể lộ tình cảm, niềm tin, niềm tự hào và lòng kính ngưỡng của mình đối với Đức Phật và tôn giáo của mình. Nếu chúng ta không duy trì, bảo lưu và phát huy sáng tạo điều đó thì lễ hội Phật giáo nhanh chóng b5 tách ra khỏi đời sống.

Chúng tôi nghĩ Giáo hội nên nhận thức vấn đề này để quan tâm, thậm chí đặc biệt chú trọng đến các lễ hội lớn. Điều quan trọng là có thể để mọi người tiếp cận và tham dự lễ hội như một chỉnh thể “đồng sáng tạo”, bắt đầu từ các hình thức treo cờ đèn, điều hành xe hoa trên đường phố, tham gia vào các hình thức rước lễ, tụng kinh, tắm Phật, hoàn chỉnh về y phục, âm nhạc, bảo khí, pháp khí, các loại tế phẩm đặc thù…Bên cạnh đó, thể hiện trong các thông tư hướng dẫn tổ chức đại lễ, Gia1o hội nên có chủ đề của từng mùa lễ hội, từng lễ hội, nhằm tạo nên ý thức cũng như sự thể hiện của người Phật tử.

Chúng ta không nên xem sự mở rộng những hình thức lễ hội là “tốn kém”, vì đ1o là chính như cầu thưởng thức văn hóa, tâm linh của người Phật tử. Môi trường lễ hội sẽ tạo ra sự liên thông trong cộng đồng Phật tử. Với vai trò hạt nhân, họ sẽ làm mới hình ảnh của ngày lễ hội. Điề này cần phải được khuyến khích, kêu gọi từ chính những lãnh đạo Giáo hội, những người đứng đầu các hệ phái, sơn môn, tổ đình…, tạo ra các hình thức liên kết lễ hội tại địa phương, địa bàn, tổ đình, chùa, tư gia…nhằm xây dựng những nét văn hóa lễ hội đặc thù, tiến tới chuyên nghiệp hóa cách thức tổ chức và điều hành các hoạt độg lễ hội. Từ đó khai thác các nghi lễ độc đáo, các hình thức mới lạ, các nội dung thẩm mỹ, nhân văn… để lễ hội thực sự thu hút sự chú ý của mọi người. Điều đó được thự hiện càng đa dạng, tinh tế bao nhiêu thì lễ hội càng có sức hấp dẫn bấy nhiêu.

Một điều đáng buồn là đã qua 25 năm kể từ ngày thành lập Giáo hôi Phật giáo Việt Nam, theo dõi các thông tư hướng dẫn tổ chức Đại lễ Phật đản của Trung ương Gia1o hội, năm nào cũng thế, nội dung có sự thay đổi nh7ng không đáng kể, trong lúc đó, Đại lễ Phật đản được tổ chức rầm rộ, quy mô tại nhiều nước, dù Phật giáo không phải là tôn giáo chủ yếu như ở nước ta, đại lễ Phật đản được Liên Hiệp Quốc công nhận là lễ hội lớn của thế giới, được tổ chức quy mô ở Thái Lan, trụ sở Liên Hiệp Quốc, trụ sở chính của UNESCO, thậm chí được tổ chức trong các thánh đường của Do Thái giáo… Chủ đề của Đại lễ Phật đản hàng năm được thống nhất và phổ biến khắp nơi trên thế giới, hướng dẫn sự tập trung một vấn đề cụ thể, góp phần truyền bá thông điệp trí tuệ và từ bi của Đức Phật đi xa, sâu và rộng.

Nhìn sang lễ hội Phật giáo ở các nước láng giềng, chúng tôi cũng đủ để ngậm ngùi. Chúng ta tự hào mình có li6ch sử Phật giáo hơn hai nghìn năm, có những giai đoạn phát triển rực rỡ, luôn gắn bó với vận mệnh của dân tộc, nhưng chúng ta đã làm được gì để xứng đáng với lịch sử đó? Chỉ riêng đại lễ kỹ niệm sự kiện lớn, ngày vui lớn của người Phật tử là mừng Đức Phật đản sinh được tổ chức dưới sự chủ trương của Gia1o hội khá rời rạc, mang tính tự phát và tự nguyện của các cơ sở, cá nhân là chủ yếu.

Chúng ta dễ dàng nhận thấy các hoạt động quảng bá mang tính thương mại được diễn ra nơi các điểm công cộng một cách dễ dàng. Thế nhưng xe hoa Phật giáo vào những ngày kỷ niệm Đức Phật đản sinh, nhưng muốn ra khỏi chùa là phải xin phép, lộ trình cũng bị hạn chế. Nhiều chùa, nhu cầu đóng góp cho lễ hội Phật đản dần dần của mọi người rất cao, nhưng không được làm xe hoa, không được treo cờ đèn rực rỡ. Không ít nơi vẫn bị cấm đón trong việc treo cờ và băng-rôn… Phật tử phải mừng đản sinh bằng cách treo cờ trong nhà… Và bất cập nhất chính là không được làm xe hoa nếu không có chỉ thị của Gia1o hội. Điều đó dẫn đến sự nản chí của nhiều Tăng Ni, Phật tử, thậm chí là bất mãn nghĩ sai về vai trò quản lý của Giáo hội.

Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã có hệ thống tổ chức đến các quận huyện. Chúng ta có cơ sở để tổ chức được một lễ hội Phật giáo có quy mô, tương xứng với ý nghĩa của các sự kiện lớn trong Phật giáo và theo nhu cầu của đông đảo người Phật tử.

Lễ hội, đặc biệt là lễ hội Phật giáo, chẳng hạn như Đại lễ Phật đản là một trong những môi trường giáo dục cộng đồng, đồng thời lại góp phần quan trọng trong việc bảo lưu và làm sống dậy một cách sinh động gia tài văn hóa dân tộc. Chúng tôi nghĩ, nếu Giáo hội làm tốt điều đó, cùng những hoạt động trong các lĩnh vực khác, thì không có lo gì việc phê phán và xuyên tạc từ nhiều phía, và cũng không ngại gì sự ủng hộ của đông đảo Tăng Ni, Phật tử trong và ngoài nước.

(Bài viết này sưu tầm  trên Tạp Chí VHPG  từ năm 2007)

Tạp Chí Văn Hoá Phật Giáo số 32 | THÍCH THANH LUẬN

(Visited 85 times, 1 visits today)

Tags: , ,

Category: Thích Thanh Luận, Văn Hoá

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *