Về Sóc trăng vui lễ Ooc Om Boc

| 15/11/2015 | 0 Comments

Thu Hồng++

ve-soc-trang-ooc-om-boc

Lễ hội Ooc Om Boc của đồng bào Khmer Nam Bộ không chỉ hấp dẫn hàng vạn du khách thập phương mà ngay cả người dân nông thôn vùng đồng bằng sông Cửu Long cũng háo hức đổ dồn về thành phố Sóc Trăng trong khoảng rằm tháng Mười âm lịch hàng năm. Người tham dự lễ hội chẳng những được thưởng thức văn nghệ trong các buổi liên hoan nghệ thuật quần chúng ba dân tộc (Kinh, Hoa, Khmer) mà còn được xem các cuộc hội thao dân tộc như đấu cờ ốc, ném bi sắt, đấu bóng chuyền, bóng đá…và đặc sắc nhất là cuộc đua ghe ngo truyền thống quy tụ gần 50 đội đua cùng tranh tài sôi nổi trên sông Sung Đình.

Tỉnh Sóc Trăng có gần 360.000 người Khmer, chiếm khoảng 30% dân số toàn tỉnh, là nơi tập trung đông người dân tộc Khmer nhất ở Nam Bộ. Đồng bào Khmer cư trú ở các phum sóc ven biển hoặc trong các vùng sâu. Cuộc sống tâm linh của đồng bào gắn liền với 92 ngôi chùa lớn nhỏ trong tỉnh, ở đó chiếc ghe ngo được coi là di sản văn hóa dân tộc. Toàn tỉnh có gần 50 chiếc ghe ngo đang được sử dụng cho cuộc đua hàng năm.

Đến với lễ hội Ooc om boc ở Sóc Trăng, từ chiều ngày hôm trước, du khách đã thấy từng đoàn người ở nông thôn nhộn nhịp ngược xuôi trên đường phố chính trong nội thành, lần lượt đến các điểm tổ chức trò chơi dân gian, xem thi đấu cờ ốc, bi sắt, bóng chuyền, bóng đá…Đêm xuống, du khách có dịp ngắm ánh đèn lấp lánh trên mặt nước hồ, xem đoàn nghệ thuật Khmer biểu diễn tại chùa Khleng, vui chơi với các hoạt động văn hóa nghệ thuật ở Khu văn hóa hồ Nước Ngọt. Sáng hôm sau, du khách không quên thưởng thức “bún nước lèo”nấu với mắm bò hóc, thêm vài con tôm đất luộc bóc vỏ, thịt cá lóc và heo quay, là các thức ăn ngon được ưa thích. Cuộc đua ghe ngo của đồng bào Khmer diễn ra trên sông Cung Đinh bắt đầu lúc 11 giờ và kéo dài cho đến 16 giờ chiều, hấp dẫn hàng trăm ngàn người cùng khách thập phương đến xem. Đây là môn thể thao xuất phát từ phong trào quần chúng ở địa phương; vận động viên chủ yếu là những nông dân nhiệt tình tập luyện trong đội hình đua ghe ngo của các chùa Khmer ở quê nhà cả tháng trước khi thi đấu. Trong nhiều năm qua, các cuộc đua ghe ngo truyền thống thường được tổ chức vào nhiều dịp lễ hội khác nữa chứ không riêng trong dịp lễ Ooc om boc. Đua ghe ngo đã trở thành một môn thể thao thành tích cao trong cả nước và ở khu vực Đông Nam Á. Đội đua ghe ngo truyền thống của tỉnh Sóc Trăng đã từng tham gia thi đấu với các nước Đông Nam Á và đoạt được thứ hạng cao. Chiếc ghe ngo truyền thống tham gia cuộc đua trong lễ hội Ooc om boc thường dài hơn 30m, hình thù thoai thoải tựa như con rắn, hai đầu ghe uốn cong lên, phía lái thấp hơn phía mũi một ít, toàn thân chiếc ghe ngho được sơn phết cách điệu với nhiều hoa văn đặc sắc, mũi ghe trang trí hai con mắt dựa theo các hình chim thú độc đáo, tượng trưng cho vẻ đẹp và sức mạnh. Mỗi chiếc ghe ngo đại diện cho một ngôi chùa Khmer trong phum sóc, trên ghe có 52 vận động viên cùng màu áo ngồi hai hàng song song, toàn đội hình đồng nhịp bơi theo lệnh của người ngồi ở mũi ghe; khi nghe tiếng còi của người đứng giữa thì cả đội vươn tay nhúng dầm xuống năm tấc nước để dồn hết sức cho ghe lướt tới; người đứng sau cầm lái cho ghe hướng thẳng xuôi dòng nước lướt nhanh hơn. Đường đua dài khoảng 1.000m đến 1.200m. Toàn đội đua phải hết sức đồng lòng, bơi đua tài tử khi xuất phát đến điểm đích trong vòng hơn ba phút coi như thắng cuộc. Trong ngày hội đua ghe ngo truyền thống này, du khách đến Sóc Trăng thấy hai bên bờ sông Sung Đinh đông đảo đồng bào và sư sãi nô nức đón xem, không khí tưng bừng náo nhiệt; ai đã một lần có dịp thưởng thức thi đua ghe ngo là một cảnh tượng khó quên. Tiếng nhạc ngủ âm liên tục vang lên chào mừng các đội ghe ngo với màu áo sặc sỡ đang neo trước khán đài lúc khai mạc, tiếng trống và tiếng còi lần lượt thôi thúc từng cặp ghe ngo tranh tài quyết liệt trên đường đua, khán giả reo hò cổ vũ sôi nổi khi hai chiếc ghe gần đến điểm đích.

Về sự tích đua ghe ngo, người dân Khmer Nam Bộ kể lại rằng: Thuở xưa, khi còn hoang sơ thì vùng đất này có nhiều đầm lầy với sông rạch chằng chịt nên việc đi lại rất khó khăn. Một hôm, ngay từ sáng sớm bỗng dưng trời mưa to gió lớn, nước sông mỗi lúc một dâng cao, khắp nơi nước nổi mênh mông. Vì muốn thể hiện tấm lòng cung kính của mình với Đức Phật Thich-ca, bà con trong phum sóc cùng nhau đốn nhiều cây, kết thành bè để đưa các vị sư khất thực về ngôi chùa cho kịp độ cơm trước giờ ngọ. Theo triết lý đạo Phật, trên cõi đời này ai làm nhiều việc thiện, nhất là giúp các nhà sư vượt đường xa đầy khó khăn gian khổ, đưa nhiều vị sư đến chùa an toàn kịp lúc sau cơn giông tố, sẽ trở thành người được nhiều phúc đức nhất. Cho nên, mọi người trong phum sóc thi nhau làm bè cho thật chắc chắn, lại cố sức khéo bơi để đưa hết các vị sư khất thực xa chùa trở về trước ngọ. Về sau,những chiếc bè đưa rước các vị sư được bà con cải tiến dần, làm bằng thân cây to độc mộc ráp lại thành chiếc ghe hình thon dài có vẽ hoa văn đẹp, hình dáng tựa như con rắn nên gọi là “Tuk ngo”có nghĩa là ghe ngo. Để tưởng nhớ lại những ngày đã làm việc thiện giúp các vị sư khất thực thời điểm đó, bà con trong các phum sóc có chùa Khmer tổ chức hội thi đua ghe ngo trên sông lớn hàng năm.

Đến Sóc Trăng trong dịp lễ Ooc om boc, không những du khách đều tìm đến tham quan những ngôi chùa cổ như chùa Khleng, chùa Dơi, chùa Chén Kiểu…hoặc nhà Bảo tàng văn hóa Khmer…mà còn được biết thêm nghi lễ Cúng trăng hay còn gọi là lễ Đút cốm dẹp. Đồng bào Khmer nơi đây dùng vật cúng là cốm dẹp làm bằng lúa mới để tạ ơn thần mặt trăng đã điều hòa nước các dòng sông chảy ra biển. Theo người xưa kể lại: Sở dĩ có lễ Cúng trăng là vì từ khi khẩn đất, người Khmer Nam Bộ sinh sống bằng nghề nông là chính; đồng bào săn bắt và thuần dưỡng thú hoang, trồng lúa nước và hoa màu theo thời tiết hai mùa trong năm, mùa mưa từ 16/4 đến 15/4 âm lịch. Quy luật hai mùa tự nhiên thay đổi theo chu kỳ mặt trăng quay quanh trái đất, không rõ theo tiêu chí nào, nhưng người Khmer Nam Bộ cho rằng ngày 15/10 âm lịch đúng là ngày mặt trăng xoay đủ một vòng trái đất để bắt đầu một chu kỳ mới. Bằng trình độ nhận thức và kỹ thuật canh tác thuở đó, việc sản xuất được mùa hay mất mùa đối với đồng bào Khmer Nam bộ vẫn còn nhiều bí ẩn, cho nên việc sùng bái và thần linh hóa các thế lực thiên nhiên là điều không thể tránh khỏi. Để tưởng nhớ công ơn của thần mặt trăng điều hòa thời tiết giúp bà con nhà nông trúng mùa, người Khmer lấy lúa nếp mới thu hoạch giã thành cốm dẹp để làm lễ vật cúng.

Nhớ lại thời tuổi thơ lúc cha mẹ tôi còn sống: Để chuẩn bị cho lễ Cúng trăng cổ truyền trong phum sóc, buổi chiều cha tôi đào hai cái lỗ cắm hai cây trúc, gác thêm một cây ngang rồi uốn thành cái cổng chào trang trí trước sân nhà. Các chị cùng với mẹ tôi tìm những bông hoa đẹp cắm vào lọ và làm sẵn các lễ vật để đến tối cúng trăng. Lúc mặt trăng vừa ló dạng, mọi người mang cốm dẹp đã trộn dừa nạo với đường, dừa tươi, khoai lang, khoai mì, khoai môn, chuối xiêm, hoa quả…dọn lên cái bàn đặt sau cổng chào. Chờ ánh trăng tỏa sáng, mọi thành viên trong gia đình cùng ngồi sau bàn cúng, chắp tay hướng nhìn mặt trăng để làm lễ cúng; người cao niên thắp nhang khấn vái xin thần mặt trăng nhận những lễ vật cúng, cầu cho mưa thuận gió hòa để năm tới mùa màng bội thu, ai cũng đều sung túc và khỏe mạnh. Khi những nén hương sắp tàn, ông bà vuốt lưng hỏi các cháu ước mơ gì gửi đến ông Trăng; sau điều ước, mỗi người được đút một muỗng cốm dẹp, cứ xoay vòng từng người cho đủ ba lần ước, cả nhà cùng trò chuyện vui vẻ dưới ánh trăng vàng. Từ những điều mong ước đó mà cha mẹ tôi biết được ý chí con mình, quyết tâm định hướng chăm lo nuôi dưỡng các chị em tôi học hành chu đáo, có một nghề thành đạt trong cuộc sống tương lai.

Năm nay, do âm lịch có nhuận tháng Năm, lễ hội Ooc om boc và Hội thi đua ghe ngo truyền thống ở tỉnh Sóc Trăng sẽ diễn ra trước rằm tháng 9 âm lịch. Bên cạnh lễ hội, tỉnh có tổ chức Hội chợ triển lãm thương mai, đầu tư kinh doanh và dịch vụ, phát triển thị trường nội địa và xuất khẩu. Đến lễ hội Ooc om boc năm nay, du khách sẽ có dịp tham quan mua sắm, tham dự các hoạt động vui chơi giải trí, xem hội thao dân tộc và thả đèn nước, thưởng thức liên hoan văn hóa nghệ thuật ba dân tộc (Kinh, Hoa, Khmer), hòa mình vào lễ hội ẩm thực đặc sản, chứng kiến lễ Cúng trăng và đến thăm các làng nghề truyền thống Khmer. Đỉnh điểm của lễ hội năm nay cũng là cuộc đua ghe ngo trên sông Sung Đinh được tổ chức cho hai giải nam nữ riêng biệt. Ngày 1/11, có 9 đội ghe ngo nữ tham dự tranh giải. Ngày 2/11, cuộc đua ghe ngo nam thu hút tới 38 đội trong và ngoài tỉnh sẽ tranh tài từ vòng loại cho đến chung kết. Việc xếp hạng, trao giải và khen thưởng cho các đội đua ghe ngo sẽ kết thúc mùa lễ hội Ooc om boc năm nay. ■„

(Visited 553 times, 1 visits today)

Tags: , , ,

Category: Thu Hồng, Văn Hoá

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *