VỀ TRIẾT HỌC CỦA DÂN TỘC Triet hoc dan toc --- Như Nguyệt | Tạp Chí Văn Hóa Phật Giáo 10"/>

Về triết học của dân tộc

| 23/07/2012 | 0 Comments

VỀ TRIẾT HỌC CỦA DÂN TỘC Triet hoc dan toc

Như Nguyệt | Tạp Chí Văn Hóa Phật Giáo 10

Nghe ông Nguyên Ngọc trình bày “cái hổng nhất của giáo dục nước ta là ờ triết lý giáo dục” (báo Lao Động ngày 31-10-2005) mà hoảng quá. Một đất nước vẫn ngửa mặt xưng với thiên hạ rằng mình có bốn ngàn năm văn hiến, mà triết lý trong giáo dục đến bây giờ mới nhận ra là: không có. Tệ hơn nữa, trong bài trả lời phỏng vấn trên, ông Nguyên Ngọc đã chỉ ra cái hệ lụy của một dân tộc không có triết học. Hệ lụy ấy được ông nhận định:”Một dân tộc không có triết học thì không triệt để”, nên “Người Việt phần lớn làm cái gì đều dở dang”.

Chính điều đó là môt vấn nạn cho con người Việt Nam. Kỳ thực thì nước ta không phải không có triết học. Từ lâu, cùng với dấu chân của người Trung Quốc, triết lý Nho giáo đã vào và định hình ở dân tộc Việt Nam và tồn tại ngót mười thế kỷ. Song song đó, với sự du nhập của Phật giáo từ hai hướng Bắc và Nam cũng đã gieo vào tâm thức người Việt một triết lý Phật giáo sâu sắc.

Từ sau một vài thập niên đầu của thế kỷ XX, có sự hiện diện của triết học Karl Marx, và những người Việt Nam đi theo chủ nghĩa duy vật biện chứng đã vận dụng quan điểm của triết Marx cùng với hệ thống lý luận của Lenin để tập họp và lãnh đạo dân chúng trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ. Sự thắng lợi trong chiến tranh đã mang lại kinh nghiệm về nhân sinh quan cho những người sử dụng hệ lý luận trong triết học của K. Marx, và các biện pháp xây dựng xã hội cũng được áp dụng theo quan điểm này. Tuy nhiên, điều không tránh khỏi đã xảy ra một cách tự nhiên trong tâm thức người dân là sự gãy đổ về triết lý. Một thời gian dài sau chiến tranh, chùa chiền bị biến thành nhà kho hợp tác xã, nhiều chùa phải bỏ hoang, và việc tế tự để giữ gìn tâm thức tín ngưỡng dân gian-không gian triết cuối cùng của người dân-cũng bị phê phán lên án

Trong các trường học, các lớp đào tạo cán bộ triết học Marx được xem là “kim chỉ nam cho mọi hành động”. Tức là giới lãnh đạo Việt Nam có triết lý sống theo quan điểm triết học của Marx. Nhưng dù vậy, đại bộ phận nhân dân đều không có triết lý. Ở mặt này có thể nói như nhà văn Nguyên Ngọc: dân tộc ta vẫn thiếu triết học. Triết Marx, họa chăng chỉ có giới lãnh đạo hiểu được, chứ đại bộ phận dân chúng, mặt bằng dân trí chưa phổ cập tới phổ thông trung học, thì làm sao hiểu được triết học Marx. Người có học mà chưa hiểu cái triết lý ấy, thì quần chúng nhân dân ít học càng khó hiểu nổi. Tóm lại, khác với Nho giáo và Phật giáo đi trực tiếp vào tâm thức của đại bộ phận quần chúng nhân dân, chủ nghĩa Marx đi vào giai cấp lãnh đạo trước.

Một triết lý được chấp nhận và sống với một dân tộc, hẳn phải có những điều kiện nhất định, ở đó có những tương đồng giữa hệ lý luận trên lý thuyết và cách hiểu của nhân dân. Cách hiểu của nhân dân thường gắn với truyền thống văn hóa. Ở đây, truyền thống văn hóa của dân tộc ít nhiều quy định sự hình thành (dù bằng cách tiếp thu bên ngoài hay tự bộc lộ triết lý sống của dân tộc đó).

Cho nên, nói về triết học của dân tộc, thì theo tiến trình phát triển đất nước, chúng ta bỏ quên cái vốn chúng ta có, lại nhập khẩu cái mới về và chưa phổ quát được. Vốn triết học ngàn đời của dân tộc là Phật giáo đã bị lãng quên và sẽ còn bị lãng quên nhiều nữa với sự giáo dục bất cập, đẩy lớp trẻ ngày càng xa rời chữ Hán, chữ Nôm và các giá trị văn hóa truyền thống…như hiện nay. Vốn triết lý nhân sinh theo quan niệm đạo đức Nho giáo truyền thống hiện cũng xuống cấp nghiêm trọng: những cương thường, ân nghĩa, tín đạo…cũng ngày một xa lạ với một bộ phận giới trẻ đang khao khát học cách khẳng định mình bằng sự đổi chác vật chất và tiến thân bằng mọi cách, bất chấp đạo đức và văn hóa truyền thống bị băng hoại.

Trong điều kiện triết học Marx không đến kịp với đại bộ phận quần chúng lao động, thì gìn giữ và phát huy các giá trị triết lý sống truyền thống là quan trọng. Từ những triết lý sống ấy , phải đầu tư chiều sâu để hình thành hệ thống triết học của dân tộc. ■

(Visited 110 times, 1 visits today)

Tags: , , , ,

Category: Như Nguyệt, Vấn Đề, Văn Hoá

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *