Hãy sống với niềm vui tử tế

| 02/06/2016 | 0 Comments

TRẦN KIÊM HẠ |

song-voi-niem-vui

Thời còn ở Huế, cứ  chiều  30  Tết  là  tôi lại đạp xe ra khu Thương Bạc, Phú Văn Lâu… những nơi bán hoa Tết kiếm vài chậu hoa ế về chưng thêm trong nhà cho   thắm   sắc   xuân.   Có   năm khủng hoảng kinh tế, hàng hoa ế rề, người bán phải thuê xe chở đi đổ để trả lại mặt bằng cho thành phố trước lúc giao thừa. Vậy là những người đi “hôi” hoa ế như bọn tôi hả hê, tha hồ mà chọn lựa những chậu hoa ưng     ý. Quả còn gì thú vị hơn, khi mà Tết chơi hoa đẹp lại không mất tiền mua!

Mấy chục năm qua chuyện đời tưởng đã trôi vào dĩ vãng. Ai ngờ chiều 30 Tết vừa rồi, khi lang thang trong khu bán hoa Tết trước chợ Sơn Kỳ (Tân Phú – TP.HCM) để vãn cảnh chiều cuối năm, trước cảnh nắng chiều sắp tắt mà hoa thì vô tư còn khoe sắc ngập bãi, bỗng tiếng chuông nhà thờ đâu đó vọng lại và trong cái khoảnh khắc ấy tôi bắt gặp ánh mắt thảng thốt của người bán hàng hoa. Với cái tuổi “bên kia dốc cuộc đời”, tôi thừa hiểu tâm trạng người bán hàng hoa lúc này, bao nhiêu công sức và cả vốn liếng bỏ ra để mưu cầu cơm áo ngày Tết cho  gia đình đã thành con số không. Giữa cảnh tương phản, hoa thì vô tư khoe sắc còn người bán hoa thì buồn rười rượi, tự nhiên tôi thấy lòng mình nao nao buồn – Và sau cái giây phút ấy, ký ức những chiều cuối năm đi “hôi” hoa vui như trẩy hội với tôi đã không còn là một kỷ niệm đẹp. Bởi bản chất niềm vui đó là không tử tế chút nào”.

Trên đây là lời bộc bạch của người bạn già trong lúc đối ẩm với tác giả chén trà đầu xuân. Anh mới về hưu và thường đi lễ chùa. Chuyện đợi đến chiều 30 Tết đi chợ hoa để mua được hoa rẻ, hoặc để xin vài chậu hoa của người bán ế đem về chơi Tết là cảnh thường thấy ở những bãi bán hoa chiều cuối năm. Song với cái nhìn của một người hành thiền đều đặn mỗi ngày như anh ấy lại là một “niềm vui không tử tế chút nào”! Tôi tự hỏi thời buổi này quan niệm như vậy có quá khắc kỷ cho bản thân, có“ảo” và xa vời cuộc sống lắm không?. Ngẫm đi nghĩ lại thì thấy lời anh nói chẳng cường điệu chút nào. Thật ra đó chỉ là cách sống bình thường của những người có lòng tự trọng, và càng bình thường hơn với những Phật tử đang sống dưới ánh đạo vàng, lấy lòng từ bi làm thước đo tu tập hàng ngày, luôn sống   đúng tinh thần đạo pháp là “không vui trên nỗi buồn người khác”. Tuy nhiên, trong xã hội thời nay, với một số không ít người, khi mà đồng tiền được lấy làm lẽ sống thì câu phương châm ấy dễ bị cho là giáo điều và không thực tế. Lại càng vớ vẩn hơn với những kẻ chuyên sống trên nỗi bất hạnh người khác như rải đinh trên đường, tẩm hóa chất vào thực phẩm, bài bạc, lừa đảo, cướp giật, giết người cướp của, buôn gian bán lận, vân vân…

Trong cuộc sống tôi gặp phải vài chuyện nhỏ, tuy nhỏ nhưng chứng minh được một khi con người đã mất căn bản đạo đức thì sẽ là “mồi ngon” cho lòng tham vô đáy. Tôi mua hàng của người bán hàng rong, về nhà cân thiếu đến… một phần tư trọng lượng. Tiên trách kỷ hậu trách nhân, nghĩ do mình mặc cả nên người ta đành bán vậy thôi, buôn bán thì cần phải có lời chứ. Lần thứ hai trước khi mua hàng của người ấy, tôi giao ước: “Nói giá chừng nào tôi mua chừng đó, chỉ xin đừng cân thiếu là được”. Người bán hàng xởi lởi:“Em bao cân cho bác, thiếu một ly bác cứ đem đến đây vất vào mặt em”. Để kiểm chứng lời anh ta, về nhà tôi cân lại hàng, vẫn cứ thiếu… như cũ!

Có người cho rằng do sinh trưởng ở một vùng xa xôi nào đó thiếu ánh sáng văn minh thị thành và thất học, lại quá nghèo nên người bán hàng ấy bị đồng tiền làm lóa mắt đấy thôi. Nhận xét như vậy e rằng chưa chính xác lắm. Bởi nhiều kẻ học hành có bằng cấp địa vị xã hội hẳn hoi vẫn sa vào lối sống mất nhân phẩm, thiếu đạo đức khi mà không biết chế ngự lòng tham. Đồng nghiệp nữ tôi tâm sự rằng, bố mẹ chồng bạn ấy trước đây đều là kỹ sư, nghỉ hưu sẵn có mặt bằng nên bày ra bán cơm bình dân cho đỡ buồn. Lúc đầu chỉ mong kiếm thêm tiền chi tiêu hàng ngày, nhưng rồi dần dà trung bình mỗi ngày phải nấu hơn ba tạ gạo mới đáp ứng đủ nhu cầu người ăn. Và chỉ vài năm sau, họ đã mua được mấy căn nhà mặt phố! Tôi hỏi bạn: “Chắc bố mẹ chồng bạn bán rẻ và nấu ăn ngon lắm hả?”. Bạn ấy thật thà trả lời: “Ngon dở nào ai biết. Dù phục vụ ngay trong quán nhưng cả gia đình chồng tôi chưa bao giờ ăn những thứ bán ra. Phải nấu riêng cơ”! Thấy tôi ngạc nhiên, bạn ấy nói tiếp: “Năm ngoái thằng em chồng tôi bị cưa cụt mất cả hai cánh tay đấy, vì khi ướp thịt cậu ta thường lười không mang găng tay!”. Nghe mà chết khiếp, mỗi lần tẩm ướp thịt xong, em chồng bạn ấy luôn rửa tay sạch sẽ, vậy mà vài năm sau tự nhiên hai cánh tay sinh lở loét và chữa mãi không lành, làm tôi tự hỏi: “Vậy thì những cái dạ dày thực khách ăn uống hàng ngày do bàn tay em bạn ấy tẩm ướp nay đã ra sao rồi?”. Anh ta lâm cảnh tật nguyền, âu đó là luật nhân quả?

Nói về đạo đức xã hội, tôi có mấy ông bạn già, mỗi sáng đi bộ thể dục xong thì cùng nhau uống cà-phê, đọc báo và luận bàn thế sự. Có một người than vãn rằng:“Thời nay chúng ta đang sống chung với ma quỷ các ông ơi!”. Tôi xét nét:“Nói như vậy có quá đáng lắm không?”. Thì anh ta gí tờ báo vào tay tôi và bảo đọc đi. Chao ôi, (theo báo Pháp Luật TP.HCM ngày 24/2/2014) chỉ vì sa vào cờ bạc mà Hồ Văn Thành ở xã Hướng Sơn, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị bị thua chiếc xe gắn máy. Để có tiền chuộc xe, ngày 23/3/2013 hắn rủ thêm hai người nữa vào rừng Tà Rùng, xã Hướng Việt, huyện Hướng Hóa tìm người cướp của. Gặp bảy phu đi trầm, bọn chúng dùng súng uy hiếp bắt trói. Sau đó lần lượt dùng gậy đập… chết năm người rồi đạp xuống cái hố sâu đào sẵn! Đọc xong bài báo, vì tiền mà hành quyết người như thời trung cổ ấy, làm hội già chúng tôi ai nấy rợn tóc gáy!

Bận khác vẫn ông bạn ấy, đọc xong bài báo lại than rằng:“Trời, sao lại có người sống vô lương tâm đến thế là cùng!”. Báo Dân Việt ngày 05-4-2014 cho biết, theo điều tra, Ngô Thu Lý (Bắc Giang) và Giáp Văn Trung (Bắc Giang) móc nối với Chu Ngọc Lâm (Nghệ An) thiết lập đường dây “ma” đưa người đi xuất khẩu lao động (XKLĐ). Báo tường thuật tiếp, “Chúng tôi về các địa phương như Yên Thành, Diễn Châu, Tân Kỳ (Nghệ An), đi đến đâu cũng thấy dân tình bàn tán xôn xao về vụ lừa đảo này – Ông Phạm Đình Xoan ở xóm Hòn Nen, xã Mã Thành (Yên Thành) đang điêu đứng bởi nợ nần. Ông Xoan nước mắt vắn dài: ‘Vì nhẹ dạ nên tôi đã vay mượn ngân hàng và người thân hơn 300 triệu đồng đưa cho chúng để cho hai đứa con trai đi XKLĐ Hàn Quốc. Giờ thì mất trắng bởi bọn lừa đảo rồi’. Ông Xoan vừa nói vừa gào khóc,  chạy đi như người tâm thần khiến ai chứng kiến cũng ngậm ngùi. Cám cảnh nhất là gia đình chị Hoàng Thị Hồng ở xóm Xuân Bắc, xã Diễn Vạn (Diễn Châu). Gia đình, anh em họ hàng của chị gồm sáu người mong muốn đi xuất khẩu lao động sang Hàn Quốc nên đã nộp cho Chu Ngọc Lâm gần một tỷ đồng. Gia đình chị mấy ngày nay tiếng khóc nỉ non, thật cám cảnh. Theo điều tra của công an, hiện đã có 38 người ở các huyện Yên Thành, Diễn Châu, Tân Kỳ, Đô Lương gửi đơn tố cáo các đối tượng trên chiếm đoạt hơn bảy tỷ đồng”.

Những chuyện đại loại như vậy vẫn thường xuất hiện trên mặt báo đến mức bão hòa sự tò mò của người đọc. Và xã hội ngày càng có nhiều hành động vô luân không tưởng nổi như chỉ cần vài chục ngàn đồng chơi game mà cháu giết chết ông ngoại, vì tiền mà con giết cha mẹ, vợ chồng giết nhau; vì… “quỷ” nhập vào người mà cha… hiếp dâm con gái, ông hiếp dâm cháu ngoại… đã không còn là chuyện hiếm! Bỏ qua nguyên nhân vĩ mô là do cơ chế nhà nước sinh trào lưu sống xã hội (Dù trào lưu bao giờ cũng như một làn sóng mạnh mẽ phủ vào chốn nhân sinh), đã tạo cho con người thói đua đòi coi trọng vật chất hơn tình cảm. Bởi cùng một hoàn cảnh xã hội, vẫn có nhiều người giữ được nếp sống thanh cao, có nhiều tấm lòng nhân ái đã góp phần làm cuộc sống đáng yêu hơn. Không hiếm những thân phận nghèo nhưng không lóa mắt trước đồng tiền không phải mình làm ra. Nhặt được của rơi, trả lại cho người mất không một chút đắn đo của các chị làm nghề lượm ve chai, những bảo vệ, tài xế taxi, các em học sinh và cả công chức nghèo… là minh chứng không phải nghèo là sống hèn. Tất cả họ đều có chung một câu trả lời đơn giản khi được hỏi về việc mình làm là: “Mình mất cái gì cũng quay quắt thì người khác cũng vậy thôi”. Họ không hề biết Đức Khổng Tử là ai, mà tự thân ngộ ra rằng “kỷ sở bất dục vật thi ư nhân”, điều gì mình không muốn thì đừng làm cho người khác. Và một động cơ nhân văn khác giúp họ thực hiện nghĩa cử cao đẹp ấy là: “Thấy người nhận lại của bị mất vui sướng, là chúng tôi hạnh phúc lắm rồi”.

Nói về sức mạnh đồng tiền thì thời nào cũng như nhau. Xưa có câu “nén bạc đâm toạc tờ giấy”, ý nói tiền bạc làm lệch cán cân công lý. Thời nay thì sức mạnh đồng tiền có vẻ “toàn năng” hơn với câu “có tiền mua tiên cũng được”; là tấm giấy thông hành giúp chủ nó giải quyết tất tật mọi vấn đề. Có người còn nói rằng sức mạnh đồng tiền thời nay có thể làm tắc nghẽn dòng luân lý và ngăn được cả dòng nước mắt đang chảy. Nghĩa là đồng tiền có thể sai khiến người ta làm chuyện vô luân, rồi dùng tiền ấy ém nhẹm được mọi chuyện – đồng thời nỗi đau mất mát người thân (bị hãm hại) cũng được khỏa lấp khi đồng tiền hiện diện. Còn mỗi chúng ta, bất kỳ ai, ít nhiều cũng bị đồng tiền chi phối, phải đối mặt với nhiều vấn đề liên quan tới tiền bạc. Không tiền là đói rách, con cái không được học hành, bản thân bệnh tật không được chạy chữa, thậm chí phải chứng kiến cảnh cha mẹ già yếu chết lần mòn vì thiếu dưỡng chất. Và dù trong cuộc sống, chúng ta luôn lấy tình cảm làm trọng, nhưng thực tế người không tiền thường bị yếm thế so với kẻ có tiền. Bà con, anh em, bạn bè gặp cảnh ngặt nghèo đến thăm mà hô khẩu hiệu suông, thì e rằng tình cảm không bằng người không thăm mà gởi tới chiếc phong bì dày cộm rồi!

Chúng ta thường nghe nói đến đồng tiền dơ bẩn hoặc đồng tiền trong sạch. Thật ra đồng tiền tự nó không thanh cao mà cũng chẳng bỉ ổi, chẳng qua là nó bị gán oan từ cách làm ra tiền của con người mà thôi. Đồng tiền do kẻ tham ô mà có là đồng tiền bỉ ổi. Trộm cướp, lừa đảo, cưỡng đoạt mà có là đồng tiền vô lương tâm. Giết người cướp của là đồng tiền mất nhân tính. Đồng tiền được làm ra từ sức lao động, sáng tạo, phát minh, buôn bán đàng hoàng… là đồng tiền tử tế. Và chủ nhân của những đồng tiền tử tế thường ít bị trào lưu sống của xã hội tác động làm đảo lộn lẽ sống của mình. Cô Thanh Mận chẳng hạn, từng đạt danh hiệu Cây bút xuất sắc, đến nay đã hơn mười năm làm phóng viên cho báo PL.HCM, trải lòng với tôi rằng: “Nhìn bạn bè nhà lầu, xe hơi đàng hoàng, còn mình vẫn ở nhà thuê đôi lúc em cũng chạnh lòng. Tuy nhiên để có những thứ đó mà làm vấy đục tâm hồn mình thì em cương quyết nói không”. Đó là lý do tại sao cô ấy từng từ chối những chiếc phong bì có giá trị gấp hàng chục lần đồng lương mình, với đề nghị nhẹ nhàng xem như không thấy, không biết gì là được.

Qua đó chúng ta xác quyết rằng đồng tiền không phải lúc nào cũng là tất cả. Câu chuyện sau, tôi được chứng kiến ở một bệnh viện (TP.HCM) xin kể thay lời kết bài viết này: Có một ông già nghèo từ miền Tây sông nước lên TP.HCM nằm điều trị đau dạ dày. Sau nhiều ngày thuốc thang và chụp phim ảnh, làm các xét nghiệm, phong bì… đã làm cạn món tiền ông mang theo, mà bệnh tình vẫn không thuyên giảm. Bác sĩ cho biết cần phải mổ vì bệnh nhân có khối u trong dạ dày. Không tiền, người con trai nuôi cha bệnh đành gạt nước mắt thu xếp đưa cha về quê phó thác bệnh tật cho số phận. Trong lúc đi làm thủ tục xuất viện thì anh ta nhặt được chiếc ví rơi có đủ số tiền cho cha mình thực hiện cuộc mổ. Nghĩ Trời Phật thương tình phù hộ kẻ khốn khó, anh ta vui mừng khôn xiết nhanh chân về phòng báo tin lành cho cha. Người cha đang rầu rĩ thân phận không tiền phải chịu kết thúc số phận, bỗng nghe con nói vậy thì mặt mày rạng rỡ hẳn lên. Song niềm vui ấy đến với ông chưa đầy mười phút sau, thì chuyện chộn rộn bên ngoài hành lang bệnh viện đã đến tai ông già: “Ở khoa dưới có một người đi nuôi mẹ bệnh hiểm nghèo bị mất sạch tiền, chị ta than khóc vật vã đến nỗi phải đưa vào phòng cấp cứu”. Sau một hồi suy nghĩ, ông già bảo con trai: “Hãy đem số tiền này trả cho người mất đi con, còn gì khủng khiếp hơn là cha được sống mà lúc nào cũng ám ảnh mình sống trên nỗi bất hạnh của người khác!”. •■

song-voi-niem-vui-tu-teVăn Hoá Phật Giáo số 200 Phật Đản

(Visited 286 times, 1 visits today)

Tags: , , , ,

Category: Cuộc sống, Trần Kiêm Hạ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *