Đồng đạo và đồng hành

| 22/05/2016 | 0 Comments

Kỷ niệm Tạp chí Văn Hóa Phật Giáo tròn 200 số

CAO  HUY HÓA|

dong-dao-dong-hanhLần giở từng trang tạp chí Văn Hóa Phật Giáo, chính tôi không ngờ đã gắn bó với tạp chí này như vậy. Có biết đâu xưa kia tôi là đứa học trò thường không thích thú gì trong giờ làm văn, nhìn tờ giấy trắng mênh mông, mà bây giờ lại có nhiều bài được xuất hiện trên tạp chí! Cho hay nhân duyên đưa đẩy cho tôi niềm vui này.

Nhân duyên thì chằng chịt, khó mà lần, nhưng tôi phải kể đến tạp chí Phật giáo là mảnh đất để hạt mầm viết văn của tôi nẩy nở và phát triển, trong không khí trong lành là đạo từ bi và trí tuệ của Đức Phật. Và như thế, tôi viết chân thật những gì tôi nhìn, tôi cảm nhận, tôi thấm thía về nét đẹp trong đạo, trong thiền môn, trong đời thường, trong học hỏi và giao tiếp với những người thiện tâm, từ những bậc đạo hạnh sáng ngời đến những người bình thường, từ ngôi tổ đình, danh lam đến những chùa làng, khuôn hội, từ sông quê đến biển khơi, từ quán chay đến quán cà-phê, từ nơi đô hội đến ngã ba Tuần xa xôi, từ chuyện bên ta đến chuyện bên Tây…

Trên hành trình như thế, tôi đã gặp gỡ nhiều người cũng đến với tạp chí Văn Hóa Phật Giáo. Đó là những người cùng thời với tôi, biết đâu có người đã cùng dưới một mái trường, biết đâu cũng đã lang thang bên dòng sông Hương một thuở áo tím áo trắng; đó cũng là những người tuổi tác đã cao mà thiết tha với cuộc sống, yêu mái chùa,  cây  đa bến nước con  đò…  và đó cũng là  những  người trầm tư trước những vấn nạn của cuộc sống ngày nay như giả dối, vô cảm, thực dụng, thiếu trách nhiệm, thiếu tình thương, tham nhũng, hối lộ, bệnh hình thức, chạy theo thị hiếu tầm thường… Những người đó trải lòng trên trang giấy, một cách chân thực, không màu mè, không đao to búa lớn, có người thì lập luận sắc bén, đúng vấn đề, trúng đích, có người thì bâng khuâng nhìn về một thời đạo đức không đến nỗi… Cũng như tôi, những người đồng hành đó đều viết với tính cách người Phật tử: không sa đà vào thói hư tật xấu, không phê phán cá nhân, không trịch thượng với đời, không tự đề cao, mà chỉ vì con người, vì lợi ích của xã hội, của thiên nhiên, của chúng sinh. Những người đồng hành này lại nhìn cuộc đời một cách đa dạng, không chỉ là đăm chiêu, mà còn mỉm cười để vui với hoa đồng nội, với tiếng chim sau vườn, với hạt gạo đầu mùa, với hoa phong lan… Và chúng tôi vui mừng kết bạn với những tác giả của những dòng Cảm ơn cuộc sống, để thấy đời ý vị biết chừng nào khi quanh ta vẫn có những hành động đời thường, thơm lòng nhân ái.

Như thế, chúng tôi không hẹn mà gặp trên khu vườn Văn Hóa Phật Giáo, nơi đây như có sẵn tuyên ngôn, thường được nhắc đi nhắc lại trong Thư tòa soạn: “VHPG là tạp chí của tất cả những ai chấp nhận tư tưởng Phật giáo, quyết tâm xây dựng một xã hội lành mạnh, hiền hòa và bảo vệ, phát huy văn hóa truyền thống của dân tộc.”a Đúng thật, toàn tạp chí, bất cứ số nào, đều là hiền thiện, đều sáng lên văn hóa dân tộc, và gắn bó mật thiết với đạo Phật, trên nền tảng của đạo Phật, cho dầu câu chuyện có thể không có một từ Phật nào. Tất nhiên một tạp chí Phật giáo phải có nội dung về giáo lý Đức Phật, nhưng toàn bộ không phải là những điều răn khô khan về đạo đức, về lối sống, mà là trải nghiệm tâm linh, là sống thực với đạo, là cảm nhận từ đáy lòng, cho nên dầu có nói đạo đức mà không khô khan, trái lại chan chứa tình cảm. Số tạp chí nào cũng minh họa điều tôi nói ở trên, tôi chỉ xin lấy số tạp chí gần đây mà tôi tâm đắc, số 197, với nội dung phong phú, ngay đến tên tác giả cũng phong phú, có người xuất hiện nhiều, có người xuất hiện ít, và chắc là có người mới toanh. Tôi chú ý hai người mới (hoặc khá mới?) là Nguyên Tánh – Đỗ Thị Diệu Tranh và Phúc Yên vì có hai bài rất thú vị.

Nhân vật tôi trong bài “Cuộc sống và tình Lam” là bé gái, sớm mồ côi cha, còn mẹ thì bị đạn lạc trong mùa xuân 1968, được bộ đội đưa ra Bắc chữa trị, từ đó xem như bé mất luôn cả cha lẫn mẹ, chỉ còn chị em đùm bọc lẫn nhau. Thế nhưng may mắn, bé có mái nhà yêu thương, đó là Gia đình Phật tử tại một xã vùng ven thành phố Huế. Lại thêm, bé có hạnh phúc được bác Siêu hàng tháng đến nhà giúp đỡ gạo, sao mà hình ảnh bác quá đẹp giữa đời thường, hình ảnh mà người dân Huế xem như hiện thân của Bồ-tát, “chiếc xe đạp với hai bao gạo vắt sau yên, mặc áo dài đen, đội chiếc mũ cối trắng, quần lúc nào cũng ống cao ống thấp.”Đến mùa xuân 1975, hạnh phúc bất ngờ: bà mẹ từ miền Bắc trở về, mẹ con đoàn tụ. Tuy nhiên, khó khăn sau năm 1975 làm cho sinh hoạt của nhiều Gia đình Phật tử bị gián đoạn, mãi sau này, nhiều GĐPT mới trở lại hoạt động. Bé nữ Oanh vũ ngày nào, giờ đã trưởng thành, đã tìm đến một GĐPT mới, quyết học hỏi và trở thành một huynh trưởng, nguyện gắn bó đời mình với mái nhà Lam.

Nhân vật chính của bài“Mẹ ngồi soi trước gương”là một cô con dâu Sài Gòn “trong lần đầu tiên về quê chồng ăn Tết, lên phố khệ nệ mua tặng mẹ chồng một cái bàn trang điểm. Cả nhà cười ngất trước món quà thiếu thực tế, sang trọng và không phù hợp với một bà mẹ nhà quê lam lũ. (…) Bà mẹ chồng tỏ ra ái ngại khi con dâu bước tới trước mặt mình, đưa bàn tay ngón thon dài, trắng trẻo ra nắm lấy đôi tay sần nhám của bà, lắc lắc: ‘Con cũng đắn đo trước khi mua nó. Mẹ đừng chê, đừng quên dùng quà của con nghe mẹ’”. Cô con dâu mua thêm chiếc ghế phù hợp với bàn trang điểm và không quên để vào tủ, chai dầu gió, tuýp thuốc trị nứt nẻ chân, thuốc nhỏ mắt, thỏi son, hộp phấn… Ngày qua ngày, bà đã nhìn quen bàn trang điểm, đồng thời nghĩ lại quá khứ nhọc nhằn của mình, “đời bà chỉ có đi bộ và khom lưng”. Khom lưng vì làm ruộng, nuôi heo bò, đêm khuya mà phải bằm rau, nấu cháo heo. Thời lam lũ đã qua, con cái đứa nào cũng thành đạt, bà cảm thấy mình như chiếc gương soi phủ bụi lâu ngày, nay cần phải được lau chùi sáng bóng. Bà nhớ cái giọng miền Nam của đứa dâu, thiệt ngọt: “Dùng quà của con, nha mẹ!”. Đâu phải, ai đó nói con dâu miền Nam không hợp với người ngoài này? Nó cũng lúi húi khâu cái nút áo sứt chỉ của chồng nó mà! Thế là, bà đã quen, hằng đêm, ngồi vào bàn trang điểm trước khi đi ngủ, và cảm thấy thảnh thơi lạ! Song, người lạ nhất là chồng bà, bỗng sinh tật thích… ngắm bà. “Ngắm cái lưng đã sắp sửa cong vẹo vì chứng thoái hóa cột sống. Ngắm mái tóc vẫn dài quá mông nhưng đã mất đi sự mượt mà, chỉ còn vẻ sần sùi, lấm tấm sợi bạc”.“Bà soi vào gương, khuôn mặt đầy vết chân chim của bà hiện ra, bà lại như thấy một thời son rỗi của mình”.

Đọc mấy chuyện như thế này, hiện thực quá sức đẹp, quá sức đắt giá, cách thể hiện cảm động, chuyện thứ hai lại dí dỏm đáo để, khiến tôi nghĩ vẩn vơ: Giá như không có tạp chí Văn Hóa Phật Giáo, một tờ văn hóa văn nghệ đứng riêng một cõi trong rừng báo và tạp chí, làm sao độc giả có thể thưởng thức những đóa hoa thơm lành của tình người, để cho tôi làm người đồng hành với các tác giả đó trên con đường đạo?

Vui thay, những người đồng hành ở khắp mọi miền của đất nước, ở chốn thị tứ đông người, và cũng ở chốn non cao biển xa. Sài Gòn, Huế thì người viết đông; Đà Nẵng, Quảng Nam, Hà Nội, Bình Định, Lâm Đồng, Đồng Nai… cũng không ít, tôi mong chờ những người viết từ khắp nơi, thì đây, những trang viết mang hơi gió và vị mặn phù sa của đất mũi Cà Mau, những tư liệu và cảm xúc về những ngôi chùa Khmer ở miền Tây Nam Bộ, về hồn quê xứ nẫu Bình Định – Phú Yên, về màu đỏ rưng rưng trong nắng của hoa gạo trong nông thôn yên ả đồng bằng Bắc Bộ, về non thiêng Yên Tử, về vườn đào bên vịnh Hạ Long, về những nét phong tục Tết của Hà Tiên, về cảm xúc qua miền đất lửa Quảng Trị, về tình nghĩa thầy trò ở đất đảo Hòn Đước xa xôi… Không thể liệt kê hết quê hương của người viết, vì bài không có tính địa phương, vả chăng người viết cũng chẳng cần tỏ bày mình ở đâu, trong nước cũng như ngoài nước, nhất là thời nay, công nghệ truyền thông đã làm cho mọi người gần gũi hơn. Điều đáng quý là người viết và người đọc gặp nhau trên trang giấy, trân trọng nhau trên tình đạo, cùng nhau gìn giữ và lan tỏa đạo từ bi và trí tuệ cũng như nét hiền thiện của văn hóa dân tộc.

Tuy số người đọc không phải là nhiều lắm, nhưng qua một vài chuyến đi thăm nhiều miền của đất nước, tôi không thể không bất ngờ khi gặp được người đọc gần xa, đồng ý với chủ trương và cách làm của tờ báo, tâm đắc một số bài, đồng cảm trên nhiều ý tưởng, và người viết nhận được phản hồi về tờ báo, về chính mình. Không dễ dàng gì để một tờ báo được bạn đọc đón nhận sau đều đặn nửa tháng, để ngắm nghía trang bìa, để hội ngộ những trang giấy với bài hoàn toàn mới, như một ẩn số thú vị của cuộc đời mênh mông. Thế mà Văn Hóa Phật Giáo đã làm được, và hy vọng sẽ làm được nhiều hơn khi bước vào năm thứ mười, với mốc 200 số sắp vượt qua, với những bài nghiên cứu giản dị mà sâu xa, những bài cảm nhận đạo Phật trong đời sống có tính cách thuyết phục, làm lay động lòng người. •

Chú thích:

  1. Thư tòa soạn, Văn Hóa Phật Giáo số 197 (15-3-2014).

 

Văn Hóa Phật Giáo số 200 Phật Đản

(Visited 162 times, 1 visits today)

Tags: , , , ,

Category: Cao Huy Hoá, Kỷ Niệm

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *