Giáo hội Phật giáo Việt Nam – Thành viên tích cực trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc (Ngô Sách Thực)

Nhìn lại lịch sử dân tộc, ngay khi được truyền vào Việt Nam, với tinh thần “Tứ khế” Đạo Phật đã nhanh chóng thích nghi với văn hóa, phong tục, tập quán của người dân Việt Nam và trong quá trình tồn tại và phát triển, Đạo Phật đã khẳng định vai trò, vị trí của mình cùng dòng chảy của lịch sử dân tộc. Những minh triết trong giáo lý Đạo Phật đã lan tỏa, hòa quyện với truyền thống văn hóa “Yêu nước thương nòi”, “Tương thân, tương ái”, “Lá lành đùm lá rách”… của dân tộc Việt Nam tạo nên những tinh hoa trong văn hóa của người Việt Nam, đó là tinh thần “Hộ quốc, an dân”, “Hòa quang, đồng trần”, “Dĩ dân vi bản”, “Xả phú cầu bần, xả thân cầu đạo”… Nhìn lại các triều đại: Đinh, Tiền Lê đến triều Lý, triều Trần, bên cạnh các vị minh quân luôn có nhiều vị cao Tăng phò vua, giúp nước nên Phật giáo luôn có một vai trò rất quan trọng trong việc “Hộ quốc, an dân”. Trong các cuộc đấu tranh bảo vệ đất nước, nhiều người con Phật đã đồng hành cùng với đồng bào cả nước “Cởi áo cà sa, khoác áo chiến bào” rời bỏ chốn thiền môn, lên đường tòng quân đánh giặc cứu nước, góp phần cùng cả dân tộc đấu tranh giành độc lập, thống nhất đất nước.

Trong niềm vui thống nhất “Non sông liền một dải” của cả dân tộc, Tăng, Ni, Phật tử cả nước luôn ước nguyện xây dựng một Giáo hội Phật giáo chung trong cả nước nhằm gắn kết với nhau thành khối đoàn kết chặt chẽ trong khối đại đoàn kết dân tộc, hiện thực hóa lý tưởng giác ngộ “Chân lý hoà hợp, chúng sinh hoà bình và công bằng xã hội” của giáo lý Đức Phật, nhằm phục vụ dân tộc, Tổ quốc và nhân loại. Những ước nguyện của chư Tôn đức Giáo phẩm trong các hệ phái đã trở thành hiện thực khi tất cả đều đồng tâm, đồng sức xây dựng Giáo hội duy nhất đại diện cho Tăng Ni, Phật tử, người Việt Nam ở trong nước và ở nước ngoài là Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Cơ duyên đó được bắt đầu từ ngày 12-14/02/1980, tại TP. Hồ Chí Minh, chư Tôn đức Giáo phẩm, cùng hàng ngàn nhân sĩ Phật tử tiêu biểu ba miền Bắc – Trung – Nam đã gặp mặt để bày tỏ thống nhất ý chí và hành động, thống nhất lãnh đạo và tổ chức, đi đến quyết định thành lập Ban Vận động Thống nhất Phật giáo do Hòa thượng Thích Trí Thủ làm Trưởng ban. Thành viên Ban Vận động Thống nhất Phật giáo gồm 09 tổ chức, hệ phái Phật giáo trong cả nước. Từ ngày 04 đến ngày 07/11/1981, tại Thủ đô Hà Nội, 187 Đại biểu của 09 tổ chức, hệ phái Phật giáo đã cùng dự Hội nghị và nhất trí thành lập một Giáo hội Phật giáo chung thống nhất trong cả nước. Sự thống nhất các tổ chức, hệ phái Phật giáo trong Giáo hội Phật giáo Việt Nam có ý nghĩa quan trọng trong lịch sử Phật giáo nước nhà, nhằm tiếp nối truyền thống vẻ vang của 2000 năm truyền bá giáo lý Đức Phật trên đất nước ta. Đại hội đã xác định rõ:

“Giáo hội Phật giáo Việt Nam là tổ chức Phật giáo duy nhất đại diện cho Phật giáo Việt Nam về mọi mặt quan hệ ở trong nước và nước ngoài. Sự đoàn kết, thống nhất các tổ chức, hệ phái của Giáo hội Phật giáo Việt Nam là sự nối tiếp lịch sử đồng hành cùng dân tộc của Tăng, Ni, Phật tử cả nước”. Với phương châm hoạt động “Đạo pháp – Dân tộc – Chủ nghĩa xã hội”, đây là sự lựa chọn đúng đắn của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, thể hiện tinh thần tiếp tục đồng hành cùng dân tộc để thực hiện mục tiêu “Tốt đời, đẹp đạo”, thực hiện chính sách nhất quán, trước sau như một của Đảng và Nhà nước Việt Nam về tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của Nhân dân.

Trải qua 39 năm xây dựng, phát triển là tổ chức thành viên trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, với tám kỳ Đại hội, Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã không ngừng phát triển, lớn mạnh và đã đạt được nhiều thành tựu Phật sự quan trọng trên tất cả các lĩnh vực hoạt động của Giáo hội. Từ lúc ban đầu chỉ thành lập được 27 Ban Trị sự cấp tỉnh/thành, đến nay Giáo hội đã thành lập được Ban Trị sự tại 63/63 tỉnh/thành trong cả nước, gồm 03 cấp hành chính: Trung ương, tỉnh/thành và quận, huyện, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh với 54.773 Tăng Ni, 18.471 tự viện, khoảng 60%/chín mươi sáu triệu dân là tín đồ và hàng triệu người có tín ngưỡng Đạo Phật [1]. Công tác đào tạo Tăng, Ni của Giáo hội có những bước tiến rõ rệt cả về cơ sở vật chất lẫn quy mô, loại hình đào tạo và cấp học (cả tứ chúng) với 04 Học viện Phật giáo Việt Nam tại: Hà Nội, Huế, TP. Hồ Chí Minh và TP. Cần Thơ cùng 34 trường Trung cấp Phật học.

Đáng chú ý, đầu năm 2018 Thủ tướng Chính phủ đã chính thức có chủ trương cho phép các Học viện Phật giáo Việt Nam có đủ điều kiện được mở hệ đào tạo sau Đại học, đào tạo bậc Thạc sĩ và Tiến sĩ Phật học, đây là mốc son đánh dấu sự phát triển của Giáo hội trong công tác đào tạo Tăng, Ni. Công tác hoằng pháp của Giáo hội được mở rộng và đi vào chiều sâu của việc thực tu, thực chứng; hoằng dương chánh pháp, củng cố và trang nghiêm Giáo hội làm ngôi nhà chung tiêu biểu cho Phật tử Phật giáo Việt Nam cả trong và ngoài nước; tăng cường hoằng pháp tới các vùng đồng bào dân tộc thiểu số và đồng bào Việt Nam đang sinh sống ở nước ngoài. Công tác nghiên cứu Phật học ngày càng được đầu tư, nghiên cứu, tìm hiểu, thực hành, phổ hóa những giá trị nhân văn, nhân bản trong giáo lý Đạo Phật, đáp ứng nhu cầu tâm linh, nghiên cứu Đạo Phật của Tăng, Ni, Phật tử và các nhà khoa học xã hội. Cùng với việc xây dựng Giáo hội ngày càng lớn mạnh, Giáo hội cũng đẩy mạnh công tác đối ngoại và các hoạt động của Giáo hội trong những năm gần đây, đã góp phần làm cho bạn bè trên thế giới ngày càng biết nhiều về Việt Nam, về một quốc gia độc lập, có chủ quyền dân tộc, hiện đang hội nhập và phát triển mạnh mẽ; Giáo hội với tư cách là thành viên sáng lập, luôn tích cực trong các hoạt động của các tổ chức Phật giáo trên thế giới, trong đó có Hội Liên hữu Phật giáo Thế giới tại thủ đô Colombo, Sri Lanka; Hội Phật giáo Châu Á vì Hòa Bình (ABCP); thành viên Ủy ban Quốc tế Đại lễ Vesak Liên Hợp Quốc (IOC, Thái Lan); thành viên Ủy ban Đại học và Cao đẳng Phật giáo Thế giới tại Thái Lan; thành viên tổ chức Liên minh Phật giáo Toàn cầu tại Ấn Độ; tham gia các Đại lễ, Hội nghị, Hội thảo Phật giáo quốc tế tại các nước trong Liên minh Châu Âu, Thái Lan, Trung Quốc, Ấn Độ… đón tiếp các phái đoàn Phật giáo quốc tế tới thăm Việt Nam, đóng góp tích cực vào sự phát triển của Phật giáo khu vực và quốc tế, tăng cường tham gia đối thoại tôn giáo nhằm hợp tác, bảo vệ hoà bình của nhân loại. Hình ảnh và uy tín của Phật giáo Việt Nam ngày càng được khẳng định trong cộng đồng Phật giáo thế giới.

Việc tổ chức Đại lễ Vesak Liên Hợp Quốc của Giáo hội Phật giáo Việt Nam trong 03 lần đăng cai, với sự tham gia đông đảo của chư Tôn đức Giáo phẩm, lãnh đạo các tông môn, pháp phái của Phật giáo, các học giả của khoảng gần 100 quốc gia và vùng lãnh thổ đã đến tham dự,…

Đặc biệt, với 03 lần đăng cai tổ chức thành công Đại lễ Vesak Liên Hợp Quốc vào các năm: 2008 tại Hà Nội, 2014 tại chùa Bái Đính (Ninh Bình), năm 2019 tại chùa Tam Chúc, tỉnh Hà Nam. Việc tổ chức Đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc của Giáo hội Phật giáo Việt Nam trong 03 lần đăng cai, với sự tham gia đông đảo của chư Tôn đức Giáo phẩm, lãnh đạo các tông môn, pháp phái của Phật giáo, các học giả của khoảng gần 100 quốc gia và vùng lãnh thổ đến tham dự, đã khẳng định với thế giới về tinh thần đoàn kết tôn giáo và đoàn kết các dân tộc ở Việt Nam; giới thiệu hình ảnh, hoạt động văn hóa, kiến trúc Phật giáo Việt Nam đến bạn bè trên thế giới, góp phần nâng cao vị thế của Giáo hội Phật giáo Việt Nam và của cả đất nước trên trường quốc tế về đất nước, con người Việt Nam yêu chuộng hoà bình, thân thiện, hoà hợp và đoàn kết… Thông qua đó, bạn bè trên thế giới càng hiểu hơn về chính sách tự do tín ngưỡng, tôn giáo của Đảng và Nhà nước.

Bên cạnh đó, Giáo hội đã tổ chức nhiều đoàn hoằng pháp thăm viếng, thuyết giảng và tổ chức lễ Cầu an đầu năm, lễ Phật Đản, lễ Vu Lan… tại các Trung tâm Văn hóa Phật giáo ở Châu Âu cho các Phật tử Việt Nam ở nước ngoài. Đến nay, Giáo hội đã công nhận được các Hội Phật tử Việt Nam ở hải ngoại như: Hội Phật tử ở Cộng hoà Czech, Liên bang Nga, Ba Lan, Ukraina… Điều đó đã nói lên rằng, Giáo hội Phật giáo Việt Nam rất quan tâm đến đời sống tinh thần, văn hoá, đặc biệt là tín ngưỡng Phật giáo của đồng bào người Việt đang sinh sống ở nước ngoài.

Với phương châm hoạt động của Giáo hội là: “Đạo pháp – Dân tộc – Chủ nghĩa xã hội”, Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã tích cực hưởng ứng các cuộc vận động, các phong trào thi đua yêu nước do Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát động như: “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”; “Ngày vì người nghèo”; “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”…; sự hưởng ứng tích cực, chủ động của Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã được đông đảo Tăng, Ni, Phật tử cả nước tham gia.

Giáo hội Phật giáo Việt Nam, theo tôn chỉ của Đạo Phật “Duy tuệ thị nghiệp”, dùng trí tuệ làm sự nghiệp để thức tỉnh chính mình và thức tỉnh chúng sinh, cùng mưu cầu hạnh phúc cho muôn loài, thực hiện tốt phương châm “Đạo pháp – Dân tộc – Chủ nghĩa xã hội” gắn bó mật thiết với Tổ quốc và dân tộc, cùng nhau xây dựng thành công Chủ nghĩa xã hội – một cõi Niết bàn trần gian ở đất nước Việt Nam.

Giáo hội Phật giáo Việt Nam còn tích cực tham gia thực hiện công tác như: Từ thiện xã hội, cứu khổ độ sinh, giúp đỡ người già neo đơn, trẻ em tàn tật, mồ côi, người khó khăn, tham gia xóa đói giảm nghèo, xây dựng nếp sống văn hóa trong cộng đồng với nhiều kết quả thiết thực đóng góp vào phong trào thi đua yêu nước của các tầng lớp Nhân dân cả nước. Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã coi công tác từ thiện là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Giáo hội trong những năm qua. Số tiền giúp cho những người nghèo, trẻ mồ côi không nơi nương tựa, quỹ từ thiện trong nước mỗi năm các cấp Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã vận động đóng góp được hơn 2.000 tỷ đồng [2]. Đặc biệt, với tinh thần “Chống dịch như chống giặc”, trong năm 2020 và 2021 các cấp Giáo hội đã tích cực hưởng ứng lời kêu gọi của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước và Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam về “Toàn dân tham gia phòng, chống dịch” và “Toàn dân đoàn kết, ra sức phòng, chống dịch bệnh COVID-19” với nhiều cách làm hay, sáng tạo, hiệu quả, Giáo hội đã chung tay cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân bước đầu ngăn chặn và đẩy lùi đại dịch COVID-19; chung tay cùng Đảng, Nhà nước, Mặt trận vận động ủng hộ, giúp đỡ đồng bào miền Trung bước đầu vượt qua khó khăn do giông bão, lũ lụt, lở đất trong những tháng vừa qua.

Không chỉ tham gia hoạt động trong nước, Giáo hội tích cực tham gia ủng hộ bạn bè quốc tế không may bị thiên tai, bão lũ, điển hình là đợt ủng hộ Nhân dân Nhật Bản bị ảnh hưởng bởi động đất, sóng thần; gửi thư chia buồn sâu sắc đến Chính phủ và lãnh đạo Phật giáo Nhật Bản, Myanmar, Campuchia… về những thảm họa do thiên tai gây ra.

Sự đóng góp của Phật giáo Việt Nam đối với dân tộc đã được lịch sử Việt Nam ghi nhận và được Đảng, Nhà nước 02 lần tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh cho Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Nhà nước đã công nhận 257 chùa là di tích lịch sử cấp quốc gia và có một số đường phố được mang tên những vị cao Tăng có nhiều đóng góp cho Đạo pháp – Dân tộc như: Thiền sư Vạn Hạnh, Quốc sư Khuông Việt, Thiền sư Liễu Quán, Thiền sư Thiện Chiếu, Hòa thượng Thích Quảng Đức… Đảng và Nhà nước cũng đã trao tặng danh hiệu cao quý cho nhiều vị cao Tăng của Giáo hội, như: Trao tặng Huân chương Hồ Chí Minh cho Hoà thượng Thích Đức Nhuận, Hoà thượng Thích Thiện Hào, Hòa thượng Thích Trí Tịnh, Hoà thượng Thích Thanh Tứ, Hòa thượng Thích Minh Châu… và nhiều vị cao Tăng khác đã được Đảng, Nhà nước và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trao tặng nhiều huân – huy chương, kỷ niệm chương vì đã có thành tích trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Năm 2022, Giáo hội Phật giáo Việt Nam các tỉnh, thành phố đang tiến hành Đại hội và hướng tới Đại hội lần thứ IX Giáo hội Phật giáo Việt Nam với mục đích tiếp tục kế thừa và phát huy lòng yêu nước, thương nòi, sát cánh với dân tộc, hoà mình vào dân tộc, quán triệt thuyết “Vô ngã” trong mọi Phật sự, hành đạo và truyền đạo đều vì “Lợi lạc, quần sinh”, lấy thực tại đất nước Việt Nam, dân tộc Việt Nam để làm thực tại của Giáo hội, không ngừng phát huy truyền thống đoàn kết mọi giới đồng bào thực hiện mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”. Dưới sự điều hành của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, chư Tăng Ni, Phật tử cả nước đang tích cực thực hiện chương trình hành động của Đại hội Phật giáo toàn quốc lần thứ VIII, Giáo hội Phật giáo Việt Nam, theo tôn chỉ của Đạo Phật “Duy tuệ thị nghiệp”, dùng trí tuệ làm sự nghiệp để thức tỉnh chính mình và thức tỉnh chúng sinh, cùng mưu cầu hạnh phúc cho muôn loài, thực hiện tốt phương châm “Đạo pháp – Dân tộc – Chủ nghĩa xã hội” gắn bó mật thiết với Tổ quốc và dân tộc, cùng nhau xây dựng thành công Chủ nghĩa xã hội – một cõi Niết bàn trần gian ở đất nước Việt Nam.

Để tiếp tục phát huy những thành quả đã đạt được của Giáo hội Phật giáo Việt Nam trong quá trình xây dựng và phát triển 40 năm qua trong ngôi nhà chung của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp cần tiếp tục phối hợp thống nhất hành động với Giáo hội Phật giáo Việt Nam, tiếp tục phát huy vai trò là thành viên tích cực của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, luôn đoàn kết, đồng hành cùng dân tộc, hưởng ứng và tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động do Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát động. Bên cạnh đó, Giáo hội cần đặc biệt quan tâm đến công tác nhân sự, đào tạo lớp kế cận có đủ đức, đủ tài để gánh vác sự nghiệp vẻ vang của Giáo hội; Giáo hội cần tiếp tục tăng cường đoàn kết, mở rộng đối ngoại và trang nghiêm Giáo hội, góp phần xây dựng ngôi nhà chung Giáo hội Phật giáo Việt Nam ngày càng hòa hợp theo đúng tinh thần của Đại hội lần thứ VIII đã đề ra “Trí tuệ – Kỷ cương – Hội nhập – Phát triển”.

Trước mắt, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp cần phối hợp giúp đỡ Giáo hội Phật giáo Việt Nam tổ chức thành công Đại hội Phật giáo các tỉnh, thành phố hướng tới Đại hội Giáo hội Phật giáo Việt Nam lần thứ IX bằng các hành động thiết thực, cụ thể:

Một là, phối hợp, tạo điều kiện để Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam các cấp thực hiện thành công Nghị quyết Đại hội Đại biểu Phật giáo lần thứ VIII (nhiệm kỳ 2017-2022), trong đó chú trọng thực hiện có hiệu quả Điều 13 trong Nghị quyết: “Đại hội kêu gọi Tăng Ni, Phật tử Việt Nam tích cực tham gia phong trào thi đua yêu nước, hưởng ứng chương trình hành động bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu và văn hóa tham gia giao thông”.

Hai là, phối hợp với chính quyền, giúp đỡ, tạo điều kiện để các Ban Trị sự Phật giáo tổ chức thành công Đại hội Phật giáo cấp tỉnh và tiến tới Đại hội Phật giáo Việt Nam nhiệm kỳ IX (2022-2027), tập trung vào các nhiệm vụ như: Công tác kiện toàn và phát triển tổ chức Giáo hội; công tác Tăng sự; công tác đào tạo Tăng Ni; công tác hoằng dương chánh pháp; công tác văn hóa Phật giáo: Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa Phật giáo và văn hóa dân tộc; công tác nghi lễ Phật giáo; công tác hướng dẫn Phật tử; công tác từ thiện xã hội; công tác nghiên cứu Phật học; công tác đối ngoại Phật giáo; công tác truyền thông Phật sự; công tác kinh tế tài chính; và công tác xây dựng, bảo vệ Tổ quốc…

Ba là, phối hợp, tạo điều kiện giúp đỡ để Giáo hội Phật giáo Việt Nam thực hiện tốt nhiệm vụ tập hợp, vận động Tăng Ni, Phật tử luôn gắn bó, đồng hành cùng dân tộc, phụng sự nhân sinh làm trọng tâm, định hướng cho các hoạt động Phật sự, làm cho tinh thần đoàn kết hòa hợp giữa các tổ chức, hệ phái Phật giáo và đông đảo Tăng Ni, Phật tử ngày càng bền chặt, phát triển, tạo thành sức mạnh cho ngôi nhà chung Giáo hội Phật giáo Việt Nam.

Bốn là, phối hợp với Giáo hội Phật giáo Việt Nam vận động Tăng Ni, Phật tử phát huy những giá trị truyền thống tu học của Phật giáo Việt Nam xưa và nay; phát huy tinh thần “Hộ quốc an dân”, tích cực tham gia phòng, chống dịch COVID-19 và các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động do Mặt trận phát động; tích cực tham gia các hoạt động y tế, giáo dục, từ thiện nhân đạo, tham gia bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu…

 

 

Chú thích và tài liệu tham khảo:

*Thạc sĩ Ngô Sách Thực – Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

[1] Báo cáo của Ban Tăng sự Trung ương tại Hội nghị Tăng sự toàn quốc năm 2020.

[2] Báo cáo Tổng kết Phật sự nhiệm kỳ VII của Giáo hội Phật giáo Việt Nam.

Giáo hội Phật giáo Việt Nam – Thành viên tích cực trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc (Ngô Sách Thực)

Trả lời