Ưng Bình Thúc Giạ Thị

| 18/07/2014 | 0 Comments

TÙ NHỮNG TÊN ĐƯỜNG | ƯNG BÌNH THÚC GIẠ THỊ    (1877 – 1961)

THÍCH HUỆ THIỆN

Ưng Bình Thúc Giạ Thị là nhà thơ nổi tiếng trên thi đàn xứ Huế, có những đóng góp lớn về mặt văn chương, tư tưởng trong buổi giao thời văn hóa Đông-Tây của nền văn học hiện đại Việt Nam nửa đầu thế kỷ XX.

ung-binh-thuc-gia

Ông sinh ngày 9.3.1877 tại làng Vĩ Dạ, trong gia đình trâm anh có truyền thống văn học. Thân sinhlà cụ Hiệp tá Tiểu Thảo- Hường Thiết,tác giả tập “Tứ Tự ca” và “Liên Nghiệp hiên thi tập”; thân mẫu là bà Nguyễn Thị Huệ, thông thạo chữ Hán, có nhiều thơ Nôm được truyền tụng như “Nhớ Quê”, “Thượng cầm hạ thủ”, “Xuất giá”. Ông nội là Tuy Lý vương Miên Trinh, tác giả bộ “Vỹ Dạ hợp tập”, một nhà thơ nổi tiếng mà sinh thời vua Tự Đức đã ban câu: “Thi đảo Tùng, Tuy thất thịnh Đường” lưu danh trong văn học nước nhà.

Ưng Bình là tên, Thúc Giạ Thị là hiệu. Năm 1904, ông tốt nghiệp trường Quốc học Huế, đỗ đầu kỳ thi Ký lục. Năm 1909, ông đỗ cử nhân Hán học rối bắt đầu con đường hoạn lộ. Từ ký lục, ông được bổ làm Tri huyện, thăng Tri phủ, rồi lần lượt thăng Viên ngoại thị lang, Bô chánh, Tuần phủ, Phủ doãn Thừa Thiên. Năm 1932, ông đã tích cực tham gia vận động thành lập Hội An Nam Phật học Trung kỳ. Năm 57 tuổi (1933), ông hồi hưu,đượctặng hàm Thượng thư tri sự. Lúc này tuổiđã lớn, ông vẫn tham gia tích cực các hoạt động văn hóa, xã hội, được cử chức Hội trưởng Hội Truyền bá chữ Quốc ngữ Trung kỳ (1939-1940), bầu làm Viện trưởng Viện Dân biểu Trung kỳ (1940-1945), nhằm tranh thủ quyền dân sinh dân chủ cho dân nghèo. Năm 1943, ông được thăng Hiệp tá Đại học sĩ, tiếp tục và lần lượt được bầu làm chủ soái Vị hươngthị xã (1933-1945) và Hương Bình thi xã (1951-1961) cho đến cuối đời. Ưng Bình Thúc Giạ mất tại nhà, vườn Chu hương, đình Minh Lộc, nằm bên bờ sông Hương thuộc thôn Vỹ Dạ, thành phố Huế. Nơi đây hiện có con đường mang tên ông.

Gia đình Thúc Giạ vốn có truyền thống cư Nho mộ Thích. Bản thân ông vừa uyên thâm Nho học vừa tinh thông Phật học. Thuở nhỏ, Thục Gia rất ngưỡng mộ thi tài và đức độ của Thiền sư Viên Thành ở chùa Tra Am. Về sau, khi đủ cơ duyên, ông quy y ngũ giới với đệ tử của thiền sư là Hòa thượng Tâm Như -Trí thủ, một bậc danh tăng của Phật giáo Việt Nam hiện đại và được ban pháp danh là Nguyên An.

Là một Phật tử trí thức thuần thành và thấm nhuần chánh pháp , ông được nhiều vị thiền sư ở Huế mến mộ và kết bạn thơ văn. Trong toàn tập ‘Chân Đạo Chánh Thông’ của Hòa thượng Bích Phong, một thiền sư-thi sĩ nổi tiếng trong giới Tăng già ở Huế-có hàng chục bài họa thơ Ưng Bình Thục Gia.

Đã biết nhà Nho theo chánh đạo

      Thường mong cửa Phật đến quy y

(Bệnh trung ngâm)

Tính cách nhà Nho-Phật tử là đặc trưng phẩm chất của Thục Gia. Con người Nho sĩ và Phật tử trong ông chan hòa làm một. Làm Nho sĩ để nhập thế giúp đời và làm Phật tử để đối diện với hiện thực Ta bà, thấy được nỗi khổ và tìm cách chuyển hóa. Tư tưởng Phật học được quán triệt, thấm nhuần sâu lắng trong thế giơi thi ca của Ưng Bình Thục Giạ.

Đường danh nẻo lợi ngó đông đông

Chen chúc nhau chi đám bụi hồng

Kìa bóng bạch câu qua chẳng lại,

Nọ tranh thương cẩu có rồi không;

Dở cười dở khóc trên sân khấu,

Khi nở khi tàn mấy cụm bông.

Sao kiếp phù sinh cho khỏi lụy,

Quyển kinh câu kệ chớ nài công.

(Khuyên học Phật)

Ưng Bình có một quá trình sáng tác với hàng ngàn bài thơ chữ Việt, thơ chữ Hán thì có “Lộc Minh thi tập” gồm 227 bài, hát bội có tuồng “Lộ Địch”phóng tác từ vở bi kịch Le Cid của nhà văn Pháp Pierre Corneille, tuồng “Tào lao”, một vở tuồng xưa được chuyển thể 21 làn điệu dân ca Huế. Một số tác phẩm của Ưng Bình đã xuấtbản như: “Tình Thúc Giạ” (1942), “Bán buồn mua vui” (1954), “Đời Thúc Giạ” (1961), “Tiếng hát sông Hương” (1972), “Thơ ca tuyển” (1992). Trong đó, những câu hò, các làn điệu dân ca xứ Huế là một di sản văn hóa tinh thần vô giá và nhiều bài thơ như Khuyến học Phật, Đọc báo Viên Âm, Đọc báo Liên Hoa, Nguyện tu, Tiếng chuông lòng…. là những bài thơ thiền có giá trị trong kho tàng văn hóa, văn học dân tộc.

Trong cuộc sống, Ưng Bình Thúc Giạ là người không bị danh lợi buộcràng, luôn giữ phẩm tiết hạnh cao, vui với thiên nhiên, văn chương nghệ thuật và bạn bè tri kỷ. Qua cuộc đời và thi ca của ông, ta thấy ông rất chú ýđến việc giữ gìn và bảo toàn lối sống đẹp, nhân cách đẹp của một danh sĩ cư Nho mộ Thích, đúng như Vũ Hoàng Chương có lần ca ngợi.

“ÔI, ngát mùi hương vương giả ấy

Ngoài vòng mưa gió hận chi đâu

Vẻ tiên, lòng Phật đời viên mãn

Sân quế hòe không nhuốm biển dâu”

 

Chú thích:* xem Lê Mạnh Thát toàn tập Chân Đạo Chánh Thống . NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh.

(Visited 303 times, 1 visits today)

Tags: ,

Category: Nhân Vật

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *