Trăng sáng trong tâm – Nguyễn Bảo Trung

 

Lời Tòa Soạn: Bác sĩ Nguyễn Bảo Trung, tác giả cuốn sách Vô Thường, đã quen thuộc với bạn đọc vì những lời văn tự nhiên như lời tâm tình bằng hữu. Anh không chủ tâm truyền tải giáo điều, nhưng sẽ làm độc giả thấy lòng man mác và không ngừng trăn trở về Chánh giác. Những lời văn ấy tràn ngập ánh trăng, đong đầy thiền ý, chứa đựng sự trắc trở vô thường nhưng không bi luỵ, tuyệt vọng. Dưới góc nhìn sâu lắng của một thầy thuốc đã từng chứng kiến nhiều cảnh sinh lão bệnh tử, giọng văn của bác sĩ làm ta có được sự an ủi khi tiếp nhận lẽ vô thường.

Đêm trực, khi bệnh nhân đã ngủ yên, mình ra ngoài ban công đứng ngắm trăng. Trăng rằm tháng Bảy tròn vành vạnh. Mình cảm nhận, đêm càng sâu thẳm trăng càng sáng trong.

Đã bao lâu rồi chúng ta lỡ hẹn với vầng trăng rồi nhỉ? Đã bao lâu rồi chúng ta chưa ngước mắt nhìn lên muôn vì tinh tú? Và đã lâu rồi chúng ta chưa ngồi yên để bắt nhịp thở cùng sông núi, cây xanh?

Trong mùa dịch Covid này, mấy ngày ở yên tại nhà, có ai trong chúng ta ngồi uống một tách trà, ăn một cái bánh pía và thong dong thưởng trăng?

Có một câu chuyện thiền kinh điển đã được kể bởi hàng trăm thiền sư và in trong hàng trăm cuốn sách.

“Một tên trộm nọ, lợi dụng đêm tối nhà sư đi vắng, đã lẻn vào chùa trộm cắp đồ đạc. Hắn bới tung các gian phòng lên tìm kiếm nhưng chẳng thấy gì ngoài kinh sách. Cuối cùng hắn phải bỏ đi. Khi nhà sư về thấy dáng tên trộm thất tha thất thểu xuống núi. Nhà sư ngẩng đầu lên nhìn bầu trời. Đó là một đêm trăng sáng. Nhà sư thốt lên: Giá như ta có thể tặng con vầng trăng này nhỉ!”.

Không phải ai cũng dễ dàng thấy được vầng trăng, dù vầng trăng vẫn vậy, vẫn vằng vặc giữa bầu trời đêm chờ đợi, chỉ cần con người ngước mắt lên là nhìn ra ngay!

Chúng ta đã quen sống đời sống phố thị, giữa những toà cao ốc cao chọc trời đi đi về về vội vã. Chúng ta vô tình giam đời mình vào trong bốn bức tường, trong mạng xã hội Facebook, Twitter, Zalo, Instagram… với đủ thứ bi hài kịch mà quên, quên sống.

Chúng ta đã tự cách ly mình từ rất lâu rồi với thiên nhiên, với người thương ở trong cùng một nhà, với đồng nghiệp ở trong cùng một cơ quan… đâu phải đợi đến mùa dịch đâu, phải không?

Thật đó, đã bao lâu rồi chúng ta chưa ôm ba mẹ già một cái ôm thật chặt?

Hôm kia, một đồng nghiệp xin nghỉ phép về quê chịu tang cha chết vì đột qụy.

“Hai mươi hai năm từ ngày rời quê lên Sài Gòn, học rồi làm, mỗi năm em chỉ về quê được hai ba đợt. Mỗi đợt về đủ thứ chuyện nọ chuyện kia, rồi tụ tập bạn bè ăn nhậu. Tao chưa giờ ôm cha hay ôm mẹ, cũng như chưa từng nghe nhịp tim, đo huyết áp cho ổng bả”.

“Chúng ta vẫn nghĩ cha mẹ luôn có sẳn ở đó, luôn là siêu nhân che chở và chăm sóc cho mình. Chứ không nghĩ đã đến lúc mình phải chăm sóc cho cha mẹ già. Chúng ta bận rộn điểm tô bộ mặt đẹp ngoài xã hội nhưng không biết sống đẹp trong nhà”.

Chúng ta sống nhưng chưa tiếp xúc được với sự sống.

Có nhiều người được về nhà ngồi ăn bữa cơm canh chua với ba mẹ dưới ánh trăng mỗi tối… đối với họ đó là phần thưởng vô giá rồi. Có nhiều người còn cha mẹ để được dẫn đi khám chữa bệnh định kỳ hằng tháng trong bệnh viện… đối với họ là còn một kho báu. Chẳng phải tất cả đã có sẵn hết rồi sao, vầng trăng ấy, tình thương nơi trái tim này, chỉ cần một lần trở về ngồi yên bên nhau là bắt gặp!

Buổi chiều nay, có người bạn hỏi mình về vắc- xin phòng ngừa COVID-19: “Liệu rằng khi vắc-xin ra đời có cứu thoát được nhân loại?”. Rồi bạn nói tiếp: ”Nếu vi-rút này biến thể thì sao, nếu chủng tộc này đáp ứng chủng tộc kia không thì sao, và nếu xuất hiện tiếp một virus mới như các nhà huyền môn hay nói Mẹ thiên nhiên muốn cân bằng lại vũ trụ thì sao?”.

Mình đã mỉm cười và trả lời: “Nếu chúng ta sống trong hoài nghi và lo sợ như vầy hoài thì sao? Uổng cho sự sống quá. Nếu có một liệu pháp điều trị thành công thì hãy chúc mừng vì cứu chữa được hàng tỉ người, còn nếu không thành công, chí ít tại thời điểm này này, nó cho chúng ta một niềm hy vọng. Phần lớn chúng ta sống với hy vọng ngày mai sẽ tốt đẹp hơn hôm nay đúng không?”.

Người bạn cũng mỉm cười và nói: “Trung sống ở trên cung Trăng khá lâu rồi đó Trung à”.

Mình tiếp tục cười: “Trong cung Trăng, bên cạnh chị Hằng trung thực vẫn có chú Cuội dối lừa”.

Ừ thì, những tiến bộ vượt bậc trong y học thời gian gần đây đã giúp chúng ta chiến đấu và đẩy lùi được không ít bệnh tật. Một số nhà khoa học vừa công bố sản xuất ra được vắc xin tiêm ngừa HIV. Các bác sĩ lâm sàng khẳng định có thể điều trị khỏi viêm gan siêu vi B… Dù rằng có những giả thuyết rằng vi-rút gây viêm gan và bệnh AIDS ấy đã đột biến sang chủng mới mạnh hơn và giết cơ quan chủ nhanh hơn.

Trong cuộc đời, ai không muốn mình sống thật đủ đầy, hạnh phúc, bình an và khỏe mạnh đâu. Nhưng có ai đặt ra câu hỏi: Bao giờ mình sẽ chết, và chuẩn bị cho cái chết như thế nào không?

Mình nghĩ, chúng ta không. Chúng ta không cho rằng bản thân và người thân sẽ chết vào hôm nay, ngày mai hay tháng tới. Chúng ta không đón nhận cái chết. Và chúng ta khước từ cả cơn đau. Dù đôi khi cơn đau đến nhắc nhở chúng ta, đại dịch COVID-19 đến nhắc nhở chúng ta… rằng chúng ta sẽ chết.

Và bạn biết không, ung thư thường không đau, bệnh tăng huyết áp, bệnh đái tháo đường… cũng không đau. Đó là những kẻ giết người thầm lặng. Và khi có cơn đau xuất hiện, có nghĩa là đã muộn.

Trong cuộc sống, đôi khi cần lắm những cơn đau. Có đau mới đi khám bệnh. Có vấp ngã mới biết mình bước sai. Có mất đi mới hiểu mình đã từng có. Có hiểu mới thương. Có bùn mới có sen. Có khổ mới sinh Bồ-đề…. Có mất đi mới hiểu mình đã từng có. Có hiểu mới thương. Có bùn mới có sen. Có khổ mới sinh Bồ-đề.

Thời đại ngày nay, ở Việt Nam, chúng ta tiêu thụ quá nhiều rượu bia, thuốc lá và đủ loại thức ăn nấu sẵn, thức ăn nhanh, gà rán… Chúng ta di chuyển đầy căng thẳng và mệt mỏi trên những đường phố đông đúc xe cộ khói bụi nóng… Chúng ta đọc sách quá ít nhưng lại xem tivi quá nhiều… Chúng ta không đi thể dục lại thức khuya… Chúng ta làm cơ thể mình trở nên dễ nóng giận, dễ tổn thương và rồi chúng ta ngồi đó mong chờ sự tiến bộ của nền y học, và mong chờ có ông bác sĩ hiền hậu và yêu thương chúng ta vô điều kiện như câu nói “Lương y như từ mẫu”.

Chúng ta có biết làm không khí môi trường nơi chúng ta cư ngụ thêm xanh trong và sạch không? Chúng ta có biết trồng hoa trước hiên nhà? Chúng ta có biết đi dạo trong công viên, thả mình trên đám cỏ và lặng ngắm mây trời? Và hằng đêm chúng ta có biết có mặt với vầng trăng?

Chúng ta biết cách kiếm sống nhưng không biết cách sống. Chúng ta có thể làm mọi thứ trở nên tiện lợi nhanh chóng dễ dàng, nhưng chúng ta không biết ngồi thật lâu bên bạn bè người thân, nói cho nhau nghe những cảm xúc những ước mơ những buồn lo trong cuộc sống.

Chúng ta có thể làm được rất nhiều chuyện rất lớn lao, nhưng rất ít những điều tốt lành. Bạn nhỉ?

Thôi thì giờ phút này, chúng ta hãy trở về lặng im, trở về có mặt một lần với ánh trăng kia.

Mình lại nhớ đến một bài thơ của Thiền sư Viên Minh:

Quê hương vẫn là đây Trăng vẫn mảnh trăng này Ngàn sau ngàn sau nữa Lồng lộng giữa trời mây.

Cuộc sống vốn dĩ là vô thường với những biến đổi không ngừng, dòng sông đang chảy xiết ngoài kia không thể nào chảy xiết mãi, đóa hoa đang nở rạng ngời ngoài kia cũng không thể nào giữ hoài một vẻ được, và vầng trăng đang sáng đẹp giữa trời này cũng không thể nào tròn đầy mãi được, ngày mai vầng trăng sẽ khuyết. Vậy tại sao thiền sư lại nói “Trăng vẫn mảnh trăng này”?

Hay chăng, trăng vẫn là trăng, chỉ có cái nhìn và bản thân của chúng ta thay đổi? Hay chăng vạn vật đều vô thường nhưng pháp thì là bất di bất dịch? Bởi vậy trong đời sống hay trong thiền môn rất cần giữ một thoáng thấy được pháp.

Đọc hàng ngàn cuốn sách của các bậc thánh hiền, hay tiền nhân cũng chỉ để tỏ ngộ lẽ này. Hiểu vô thường nên không nắm giữ! Chuyện gì xảy ra thì đều có lý để xảy ra. Cuộc hợp tan nào cũng đều phải hợp tan!

Hai chữ“tuỳ duyên”, không phải là không cố gắng, không mong cầu… Nếu nói rõ hơn thì “Tuỳ duyên ứng pháp”, tùy vào hoàn cảnh mà biểu hiện! Học Phật cuối cùng là để hiểu và để từ bi, từ bi với mình và từ bi với người.

Và trở về có mặt cho mình, cho người, cho một vầng trăng.

Mùa này phố ấy cỏ lau

Có người mỗi tối gối đầu lên trăng

Để mơ một giấc mơ lành

Để nghe vị Bụt sắp thành trong nhau…

Trả lời